ಅರುಣಾಚಲಪಞ್ಚರತ್ನವಾರ್ತ್ತಿಕಮ್
{॥ ಅರುಣಾಚಲಪಞ್ಚರತ್ನವಾರ್ತ್ತಿಕಮ್ ॥}
ಮಙ್ಗಲಮ್
ಸಚ್ಚಿನ್ಮಾತ್ರಸ್ವಭಾವಾಯ ನಿತ್ಯಮುಕ್ತಾಯ ಶಮ್ಭವೇ ।
ರಮಣಾಯಾತ್ಮನಾಥಾಯ ನಮೋ ಭಗವತೇ ಸದಾ ॥ ೧॥
ಗ್ರನ್ಥಾವತರಣಮ್
ತೇನಾರುಣಾಚಲಾಖ್ಯಸ್ಯ ಸ್ವಸ್ವರೂಪಸ್ಯ ಪಞ್ಚಭಿಃ ।
ಶ್ಲೋಕೈಃ ಕೃತಾ ನುತಿಸ್ತಸ್ಯಾಃ ಕ್ರಿಯತೇ ಲಘುವಾರ್ತ್ತಿಕಮ್ ॥ ೨॥
ಮಾಣ್ಡೂಕ್ಯೋದಿತಮದ್ವೈತಂ ತುರ್ಯಾಖ್ಯಂ ನಿಷ್ಪ್ರಪಞ್ಚಕಮ್ ।
ಸಸಾಧನಂ ಸ್ತುತಾವಸ್ಯಾಮಾತ್ಮತತ್ತ್ವಂ ಪ್ರಪಞ್ಚ್ಯತೇ ॥ ೩॥
ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಂ ಯುಜ್ಯತೇ ಹ್ಯಸ್ಯ ಯತೋ ವಕ್ತ್ಯತ್ರ ಸದ್ಗುರುಃ ।
ನಿತ್ಯಾನುಭೂತಮಾತ್ಮೀಯಂ ತತ್ತ್ವಂ ಶಿವಮನಾಮಯಮ್ ॥ ೪॥
ವೇದೇನ ಗುರುವಾಕ್ಯಾನಾಂ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಂ ಮನ್ಯತಾಂ ಜನಃ ।
ಮನ್ಯಾಮಹೇ ತು ವೇದಾನಾಂ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಂ ಗುರುವಾಕ್ಯತಃ ॥ ೫॥
ಸ್ವಸ್ವರೂಪೇ ತುರೀಯಾಖ್ಯೇ ಸ್ಥಿತೋ ಯಸ್ಸ ಭವೇದ್ಗುರುಃ ।
ಉಪದೇಶಸ್ತದೀಯೋ ಯಸ್ಸಾ ಸ್ಯಾದುಪನಿಷತ್ಪರಾ ॥ ೬॥
ವಿಹಾಯ ಪ್ರಾಯಶೋ ವಾದಾನ್ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಾದ್ವಚಸಾಂ ಗುರೋಃ ।
ಸಿದ್ಧಾನ್ತಾ ಏವ ಸಙ್ಗೃಹ್ಯ ದೀಯನ್ತೇ ಹ್ಯತ್ರ ವಾರ್ತ್ತಿಕೇ ॥ ೭॥
ಪ್ರಥಮಶ್ಲೋಕಃ
ಕರುಣಾಪೂರ್ಣಸುಧಾಬ್ಧೇ
ಕಬಲಿತಘನವಿಶ್ವರೂಪ ಕಿರಣಾವಲ್ಯಾ ।
ಅರುಣಾಚಲಪರಮಾತ್ಮ-
ನ್ನರುಣೋ ಭವ ಚಿತ್ತಕಞ್ಜಸುವಿಕಾಸಾಯ ॥
ಪ್ರಥಮಶ್ಲೋಕಸ್ಯಾನುವಾದಃ
ಕೃಪಾಸುಧಾಮ್ಬುಧೇಽರುಣಾಚಲ ಪ್ರಬೋಧಭಾಸ್ಕರ
ಸ್ವಚಿತ್ಸ್ವರೂಪತೇಜಸಾ ನಿಗೀರ್ಣಸರ್ವಲೋಕಕ ।
ಹೃದಮ್ಬುಜಾತಕೋಶಕಪ್ರಫುಲ್ಲತಾವಿಧಾಯಿನೀಂ
ಪ್ರಭಾಂ ನಿಜಾಂ ಪ್ರಸಾರ್ಯ ಭೋಸ್ತಮೋ ವಿನಾಶಯಾನ್ತರಮ್ ॥
ವಾರ್ತ್ತಿಕಮ್
ಹೃದಮ್ಭೋಜವಿಕಾಸಾಯ ಪ್ರಥಮೇ ಪ್ರಾರ್ಥ್ಯತೇ ಶುಭಾ ।
ತತ್ಕೃಪಾಸ್ವೀಯಭಕ್ತಾನಾಂ ತತ್ಸ್ವರೂಪತ್ವಸಿದ್ಧಯೇ ।
ಅತ್ರೈವ ನಿಷ್ಪ್ರಪಞ್ಚತ್ವಂ ದಿಶ್ಯತೇ ಚ ಪರಾತ್ಮನಃ ॥ ೮॥
ಅಹಮಿತ್ಯಖಿಲಸ್ಯಾನ್ತರ್ಭಾನಂ ಯತ್ ಪರಮಾತ್ಮನಃ ।
ಕರುಣೇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ಸೈವ ನಾದ್ವೈತೇ ವಿಕ್ರಿಯಾ ಯತಃ ॥ ೯॥
ಕರುಣಾಯಾಃ ಸ್ವರೂಪತ್ವಮಿಷ್ಟಂ ನ ಗುಣತಾ ವಿಭೋಃ ।
ಉಚ್ಯತೇ ನಿರ್ಗುಣತ್ವಂ ಹಿ ವೇದಾನ್ತೈಃ ಪರಮಾತ್ಮನಃ ॥ ೧೦॥
ತಯಾ ಗೃಹೀತಾ ಯೇ ಭಕ್ತಾಃ ಪ್ರೇಮಿಣೋ ವಾ ವಿಚಾರಿಣಃ ।
ಸ್ವರೂಪಾನುಭವಸ್ತೇಷಾಂ ಧ್ರುವೋ ಹ್ಯಜ್ಞಾನನಾಶತಃ ॥ ೧೧॥
ನಿಷ್ಪ್ರಪಞ್ಚಕಮದ್ವೈತಂ ತುರ್ಯಂ ಸತ್ಯಮಿತಿ ಸ್ಫುಟಮ್ ।
ಜಗತ್ಕಬಲನಸ್ಯೋಕ್ತ್ಯಾ ಪೂರ್ವಾರ್ಧೇ ಗುರುಣೋಚ್ಯತೇ ॥ ೧೨॥
ಅಧಿಷ್ಠಾನತಯಾ ತಸ್ಯ ವಿಶ್ವಸ್ಯಾರೋಪಿತತ್ವತಃ ।
ಸತ್ಯತ್ವಮಸ್ತಿ ತಸ್ಯೈವ ನ ತು ವಿಶ್ವಸ್ಯ ಕರ್ಹಿಚಿತ್ ॥ ೧೩॥
ಕುರುತೇ ಹ್ಯಸದೇವಾಸತ್ ಕರುಣಾ ಪರಮಾತ್ಮನಃ ।
ನಾನ್ಯತ್ ಕಿಞ್ಚನ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಸತ್ಯ ಆತ್ಮಾ ಸ ಏವ ಹಿ ॥ ೧೪॥
ಸಂವಿದ್ಭಾನುರಸಾವಾತ್ಮಾ ಯದ್ಭಾಸಾ ಮಾಯಿಕಂ ಜಗತ್ ।
ನೀಯತೇ ನಾಶಮತ್ಯನ್ತಂ ತಮೋ ಭಾಸಾ ಯಥಾ ರವೇಃ ॥ ೧೫॥
ಅಸದೇವ ತಮೋ ಯದ್ವತ್ ಸತ್ಯವದ್ಗೃಹ್ಯತೇಽಬುಧೈಃ ।
ಅಸತ್ಯೈವ ತಥಾ ಮಾಯಾ ಸಕಾರ್ಯಾ ಸತ್ಯವನ್ಮತಾ ॥ ೧೬॥
ಯಥಾಽಸತ್ತ್ವಾತ್ ತಮೋ ಭಾಸಾ ಕಬಲೀಕ್ರಿಯತೇ ರವೇಃ ।
ಸಕಾರ್ಯಾ ಚ ತಥಾ ಮಾಯಾ ಕಬಲೀಕ್ರಿಯತೇ ಚಿತಾ ॥ ೧೭॥
ಸ ಏವ ಶಿಷ್ಯತೇ ತುರ್ಯೇ ಚಿದಾನನ್ದೋಽದ್ವಿತೀಯಕಃ ।
ನ ಜೀವೋ ನ ಜಗತ್ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ತದ್ದ್ವಯಂ ಚ ಮೃಷಾ ಕಿಲ ॥ ೧೮॥
ದ್ವಿತೀಯಶ್ಲೋಕಃ
ತ್ವಯ್ಯರುಣಾಚಲ ಸರ್ವಂ
ಭೂತ್ವಾ ಸ್ಥಿತ್ವಾ ಪ್ರಲೀನಮೇತಚ್ಚಿತ್ರಮ್ ।
ಹೃದ್ಯಹಮಿತ್ಯಾತ್ಮತಯಾ
ನೃತ್ಯಸಿ ಭೋಸ್ತೇ ವದನ್ತಿ ಹೃದಯಂ ನಾಮ ॥
ದ್ವಿತೀಯಶ್ಲೋಕಾನುವಾದಃ
ಉದೇತಿ ವರ್ತತೇ ಪ್ರಲೀಯತೇಽಖಿಲಂ ಜಗಚ್ಚಲಂ
ತ್ವಯಿ ಪ್ರಕಾಶವತ್ಪಟೇ ಯಥೈವ ಚಿತ್ರಸನ್ತತಿಃ ।
ಅಹನ್ತಯಾಽಽತ್ಮರೂಪತೋಽಪಿ ನೃತ್ಯಸಿ ಸ್ವಯಂ ಹೃದಿ
ವದನ್ತ್ಯತೋ ಹೃದಾಖ್ಯಕಂ ಭವನ್ತಮೇಕಕಂ ಪರಮ್॥
ವಾರ್ತ್ತಿಕಮ್
ಬಹವಃ ಪ್ರತಿಬಧ್ಯನ್ತೇ ಮನ್ವಾನಾಃ ಸದಿದಂ ಜಗತ್ ।
ಆತ್ಮನಾಶಪದಂ ಕೇಚಿದಿದಂ ಮತ್ವಾ ಚ ಬಿಭ್ಯತಿ ।
ಶಙ್ಕಾದ್ವಯನಿರಾಸಾಯ ದ್ವಿತೀಯಶ್ಲೋಕ ಈರಿತಃ ॥ ೧೯॥
ತಟಸ್ಥಲಕ್ಷಣಂ ಚಾತ್ರ ದಿಶ್ಯತೇ ಪರಮಾತ್ಮನಃ ।
ಸ್ವರೂಪಲಕ್ಷಣಂ ಚಾಪಿ ಶುದ್ಧಂ ಭಕ್ತಿವಿವೃದ್ಧಯೇ ॥ ೨೦॥
ಸ್ವತಃ ಸತ್ಯಂ ಜಗನ್ಮತ್ವಾ ತಸ್ಯಾಧಿಷ್ಠಾನಮವ್ಯಯಮ್ ।
ನ ಪಶ್ಯತ್ಯವಿವೇಕೀತಿ ತತ್ತತ್ತ್ವಮುಪದಿಶ್ಯತೇ ॥ ೨೧॥
ಜೀವೇಶೌ ವಿಷಯಾಶ್ಚೇತಿ ತ್ರಿತಯಂ ಜಗದಾಖ್ಯಕಮ್ ।
ಆರೋಪಿತಮಿದಂ ಸರ್ವಮಧಿಷ್ಠಾನೇ ಚಿದಾತ್ಮನಿ ॥ ೨೨॥
ಸ್ವರೂಪಂ ಜಗತಃ ಸತ್ಯಂ ಸಚ್ಚಿದಾತ್ಮೈವ ಕೇವಲಃ ।
ಅತೋಽನ್ವೇಷೇಣ ಲಬ್ಧವ್ಯೋ ವಿಹಾಯೇದಂ ಸ ಏವ ಹಿ ॥ ೨೩॥
ದೃಶ್ಯತೇ ಜಗದಿತ್ಯೇತತ್ ತತ್ಸತ್ತಾಂ ನೈವ ಸಾಧಯೇತ್ ।
ಅಧಿಷ್ಠಾನಂ ಕಿಮಪ್ಯಸ್ತೀತ್ಯೇತದೇವ ಹಿ ಸಾಧಿತಮ್ ॥ ೨೪॥
ಪ್ರತೀಯತೇ ಯಥಾ ಯದ್ಯತ್ ತತ್ ತಥೇತ್ಯಪ್ರಮಾಣಕಮ್ ।
ವೈಜ್ಞಾನಿಕಜನೈಶ್ಚಾಪಿ ಸ್ಪಷ್ಟಮೇತನ್ನಿರೂಪಿತಮ್ ॥ ೨೫॥
ಬಹಿರ್ಮುಖತಯಾ ತೇ ತು ಭೇದಜ್ಞಾನಪರಾಯಣಾಃ ।
ನ ಸ್ವಂ ವೇದಿತುಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ಜ್ಞಾನಂ ತೇಷಾಮತೋ ಮೃಷಾ ॥ ೨೬॥
ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕೃತಮಧಿಷ್ಠಾನಂ ಜಗತೋ ಯೇನ ಬೋಧತಃ ।
ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ್ಯ ತದ್ವಾಕ್ಯಂ ತಥಾ ನಿಷ್ಠಾಂ ಲಭೇಮಹಿ ॥ ೨೭॥
ಅಧಿಷ್ಠಾನಸದದ್ವೈತಂ ನಿರ್ವಿಶೇಷಂ ನಿರಂಶಕಮ್ ।
ಜಗದ್ರೂಪತಯಾ ಭಾತಿ ಮನೋವ್ಯಾಪಾರಮಾತ್ರತಃ ॥ ೨೮॥
ಮನ ಏವ ಸ್ವಯಂ ಮಾಯಾ ಯಾಽನ್ಯಥಾ ಕುರುತೇ ಪರಮ್ ।
ಜ್ಞಾಯತಾಂ ತದಿದಂ ಸ್ಪಷ್ಟಂ ಸುಪ್ತೌ ಜಗದಭಾನತಃ ॥ ೨೯॥
ಉದೇತಿ ವರ್ತತೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಲೀಯತೇ ಚಾಖಿಲಂ ಯತಃ ।
ಸ ಏವಾತ್ಮಾ ತತಃ ಸರ್ವಂ ಜೀವೇಶೌ ವಿಷಯಾ ಅಪಿ ॥ ೩೦॥
ಮಾಯಾಕಾರ್ಯಮಿದಂ ಯಸ್ಮಾತ್ ಕೇವಲೋಽಸಾವವಿಕ್ರಿಯಃ ।
ನಾನೇನ ಬಾಧ್ಯತೇ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಪಟಶ್ಚಿತ್ರಾಗ್ನಿನಾ ಯಥಾ ॥ ೩೧॥
ತದಾಭಾಸಮಯಂ ಚೇದಂ ಸ ಏವ ಪರಮಾರ್ಥತಃ ।
ಯದೇವಾದ್ಯನ್ತಯೋರೇತನ್ಮಧ್ಯೇ ಚೇದಂ ತದೇವ ಹಿ ॥ ೩೨॥
ವಿಶ್ವಂ ವಿವೇಕದೃಷ್ಟ್ಯೈವಂ ಸ್ವಾತ್ಮನಿ ಪ್ರವಿಲಾಪಯೇತ್ ।
ಪ್ರವಿಲಾಪನದೃಷ್ಟ್ಯಾ ಹಿ ಸ್ವಾನ್ವೇಷಣಕ್ಷಮಂ ಮನಃ ॥ ೩೩॥
ಸ್ವಾನ್ವೇಷಣಸ್ಯ ಚಾತ್ರೈವ ಪ್ರಕಾರ ಉಪದಿಶ್ಯತೇ ।
ತೇನ ಸ್ವರೂಪೇಽವಸ್ಥಾನಂ ಜಗದ್ಭ್ರಮವಿನಾಶತಃ ॥ ೩೪॥
ತಟಸ್ಥಲಕ್ಷಣಂ ದಿಷ್ಟಮೇವಂ ತಸ್ಯ ಪರಾತ್ಮನಃ ।
ಸ್ವರೂಪಲಕ್ಷಣಂ ತ್ವತ್ರ ಸೂಚಿತಂ ಚೋಪಲಕ್ಷ್ಯತೇ ॥ ೩೫॥
ಸ್ವರೂಪಂ ತತ್ ಸ್ಫುಟೀಕುರ್ವನ್ ಶಿವಸ್ಯ ಪರಮಾತ್ಮನಃ ।
ತಸ್ಯೈವಾತ್ಮತ್ವಮಸ್ಮಾಕಂ ದರ್ಶಯತ್ಯತಿಶೋಭನಮ್ ॥ ೩೬॥
ಆತ್ಮತ್ವೇನಾಖಿಲಸ್ಯಾನ್ತರಹಮಿತ್ಯನಿಶಂ ಸ್ವಯಮ್ ।
ಭಾತ್ಯಸೌ ನಾನ್ಯ ಆತ್ಮಾಽಸ್ತಿ ಸ್ವರೂಪಂ ತದಿದಂ ವಿಭೋಃ ॥ ೩೭॥
ನೃತ್ಯಸೀತಿ ಪದೇನಾತ್ರ ದಿಷ್ಟಾಽಽನನ್ದಸ್ವರೂಪತಾ ।
ಆತ್ಮಭೂತಸ್ಯ ತುರ್ಯಸ್ಯ ತದಸಂಸಾರಿತಾಽಽತ್ಮನಃ ॥ ೩೮॥
ಸ್ವಯೈವ ಮಾಯಯಾ ದೇವೋ ವಿಮೋಹಿತ ಇವ ಸ್ವಯಮ್ ।
ಭ್ರಮತೀವಾತ್ರ ಸಂಸಾರೇ ಮಾಯಾಽಸೌ ನ ತು ವಿದ್ಯತೇ ॥ ೩೯॥
ಅರ್ಥಾದ್ವ್ಯಾವರ್ತನಂ ಚಾಪಿ ದೇಹಾದೀನಾಮನಾತ್ಮನಾಮ್ ।
ಕೃತಮೇವೇತ್ಯತಸ್ತೇಷು ಜಹ್ಯಾದಾತ್ಮತ್ವಭಾವನಾಮ್ ॥ ೪೦॥
ಸರ್ವೇ ವಯಂ ಸ ಏವ ಸ್ಮೋ ನ ದೇಹಾ ನಾಪಿ ದೇಹಿನಃ ।
ನಾಜ್ಞಾನಂ ನ ಚ ಸಂಸಾರ ಇತ್ಯೇಷಾ ಪರಮಾರ್ಥತಾ ॥ ೪೧॥
ಮನಃ ಕಲ್ಪಯತೇ ದೇಹಾನ್ ಜೀವಾಂಶ್ಚ ವಿಷಯಾನಹೋ ।
ಜಾಗ್ರತ್ಯಪಿ ಯಥಾ ಸ್ವಪ್ನೇ ಮಾಯೈಷಾ ಮನ ಏವ ಹಿ ॥ ೪೨॥
ಶುದ್ಧಚಿದ್ರೂಪ ಆತ್ಮೈವ ಸತ್ಯೋ ನಾನ್ಯಸ್ತತಃ ಶಿವಃ ।
ಏಷ ವೇದಾನ್ತಸಿದ್ಧಾನ್ತ ಉಕ್ತಃ ಸ್ವೀಯಾನುಭೂತಿತಃ ॥ ೪೩॥
ಪ್ರೇಷ್ಠ ಆತ್ಮೈವ ಸರ್ವೇಷಾಂ ತದರ್ಥಮಿತರತ್ ಪ್ರಿಯಮ್ ।
ಅತ ಆನನ್ದರೂಪತ್ವಮಾತ್ಮನೋ ಗಮ್ಯತೇ ಸ್ಫುಟಮ್ ॥ ೪೪॥
ತದಾನನ್ದಕಣಾ ಏವ ಹ್ಯಾನನ್ದಾ ಲೌಕಿಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।
ಆತ್ಮಲಾಭಸಮೋ ನಾಸ್ತೀತ್ಯತ ಏವೋಚ್ಯತೇ ಬುಧೈಃ ॥ ೪೫॥
ಬಹಿರ್ಮುಖತ್ವಹಾನಾಯ ದಿಶ್ಯತೇ ಹೃದಿ ತತ್ಸ್ಥಿತಿಃ ।
ಅನ್ತರ್ಮುಖತಯಾ ಹ್ಯೇವ ಸಾಧನೇ ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತನಮ್ ॥ ೪೬॥
ಪರಮಾರ್ಥತಯಾ ತ್ವೇಷ ಪರಮೋ ಹೃದಯಂ ಸ್ವಯಮ್ ।
ಸರ್ವಾಧಾರಸ್ಯ ಸತ್ಯಸ್ಯ ಮಿಥ್ಯೈವಾಧಾರಕಲ್ಪನಾ ॥ ೪೭॥
ತೃತೀಯಶ್ಲೋಕಃ
ಅಹಮಿತಿ ಕುತ ಆಯಾತೀ-
ತ್ಯನ್ವಿಷ್ಯಾನ್ತಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟಯಾಽತ್ಯಮಲಧಿಯಾ ।
ಅವಗಮ್ಯ ಸ್ವಂ ರೂಪಂ
ಶಾಮ್ಯತ್ಯರುಣಾಚಲ ತ್ವಯಿ ನದೀವಾಬ್ಧೌ॥
ತೃತೀಯಶ್ಲೋಕಸ್ಯಾನುವಾದಃ
ಉದೇತ್ಯಹಂ ಕುತಸ್ಸ ಏಷ ಇತ್ಯತೀವ ಶುದ್ಧಯಾ
ಧಿಯಾ ಹೃದಿ ಪ್ರವಿಷ್ಟಯಾ ವಿಮೃಗ್ಯ ತತ್ತ್ವಮಾತ್ಮನಃ ।
ಅವೈತಿ ಚೇಚ್ಚಿದಾತ್ಮಕಂ ಭವನ್ತಮಾತ್ಮರೂಪತೋ
ನದೀವ ಸಙ್ಗತಾಽಮ್ಬುಧಿಂ ತ್ವಯಿ ಪ್ರಶಾನ್ತಿಮೇತಿ ಧೀಃ॥
ವಾರ್ತ್ತಿಕಮ್
ಜ್ಞಾತ್ವೈವಮಾತ್ಮಲಾಭಾಯ ಯತಮಾನಸ್ಯ ಸಿದ್ಧಯೇ ।
ಋಜುಮಾರ್ಗಸ್ತೃತೀಯೇನ ವಿಸ್ಪಷ್ಟಮುಪದಿಶ್ಯತೇ ॥ ೪೮॥
ಆಭಾಸಮಾತ್ರೋ ಜೀವೋಽಯಂ ಚಿಜ್ಜಡಗ್ರನ್ಥಿರೂಪಕಃ ।
ತಚ್ಚಿದಂಶನಿದಾನಂ ತು ಭವತ್ಯಾತ್ಮಾ ಪರಃ ಸ್ವಯಮ್ ॥ ೪೯॥
ಹಿತ್ವಾ ಜಡಾಂಶಂ ದೇಹಾದಿ ಶಿಷ್ಟಾಂ ಚೈತನ್ಯರೂಪಿಣೀಮ್ ।
ಶುದ್ಧಾಹನ್ತಾಂ ಸಮಾದಾಯ ತನ್ಮೂಲಂ ಸ್ವಂ ಗವೇಷಯೇತ್ ॥ ೫೦॥
ನಿಮಜ್ಜೇತ್ ಸಲಿಲೇ ಲಬ್ಧುಂ ಮಗ್ನಂ ವಸ್ತು ಯಥಾ ತಥಾ ।
ಅಹನ್ತಾಮೂಲಮನ್ವಿಷ್ಯನ್ ನಿಮಜ್ಜೇತ್ ಸಾಧಕೋ ಹೃದಿ ॥ ೫೧॥
ಸ್ವಾಮಿನೋ ಗನ್ಧಮಾದಾಯ ಯಥಾ ಶ್ವಾ ತಂ ಗವೇಷಯೇತ್ ।
ಶುದ್ಧಾಹನ್ತಾಂ ತಥಾಽಽದಾಯ ಧೀಃ ಸ್ವಮೂಲಂ ಗವೇಷಯೇತ್ ॥ ೫೨॥
ಗವೇಷಣೇ ಸ್ಥಿರೀಭೂತಂ ಮನೋ ವಿಶತಿ ಹೃದ್ಗುಹಾಮ್ ।
ತದಾ ಭಾಯಾತ್ ಸ್ವಭಾಸಾಽಽತ್ಮಾ ಶಾಮ್ಯೇದಪಿ ಮನೋಽನ್ತತಃ ॥ ೫೩॥
ಮನೋನಾಶಾದಪಾರ್ಥಕ್ಯಂ ಸ್ವತಃ ಸಿದ್ಧಂ ಪ್ರಕಾಶತೇ ।
ಮನಃಕೃತೋ ಹಿ ಭೇದೋಽಯಂ ದ್ವಯೋರ್ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮನೋರಿಹ ॥ ೫೪॥
ಇದಮನ್ವೇಷಣಾತ್ ಸ್ವಸ್ಯ ತತ್ತ್ವಸ್ಯ ಹೃದಿ ಮಜ್ಜನಮ್ ।
ಸಾಧನಂ ಪರಮಂ ಮುಕ್ತೇರ್ವಿಚಾರ ಇತಿ ಚೋಚ್ಯತೇ ॥ ೫೫॥
ಅತ್ಯನ್ತ್ಯೈಕ್ಯಮನಾವೃತ್ತಿಂ ದರ್ಶಯಿಷ್ಯನ್ನತೋ ಗುರುಃ ।
ನದೀಂ ದೃಷ್ಟಾನ್ತಯತ್ಯಬ್ಧಿಂ ಗತ್ವಾ ತದ್ರೂಪತಾಂ ಗತಾಮ್ ॥ ೫೬॥
ಆತ್ಮಾನುಭೂತಿರೇಷೈವ ಮುಕ್ತಿರಿತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ ।
ಸತ್ಯಾ ಸ್ಥಿತಿಃ ಪರಂ ಧಾಮ ಕೈವಲ್ಯಂ ಸಹಜಾ ಸ್ಥಿತಿಃ ॥ ೫೭॥
ಸ್ವಜ್ಞಾನಮಮೃತತ್ವಂ ಚ ಮೌನಂ ನಿರ್ಭಯತೇತ್ಯುತ ।
ಸ್ಥಿತಿಮೇತಾಂ ಪರಾಂ ತುರ್ಯಾಂ ಶಂಸನ್ತಿ ಬಹುಧಾ ಬುಧಾಃ ॥ ೫೮॥
ಆತ್ಮಾ ತು ಜ್ಞೇಯತಾಂ ನೈತಿ ತುರ್ಯೇ ಜ್ಞಾತಾಽಪಿ ನಾಸ್ತಿ ಹಿ ।
ಜ್ಞಾನಾಜ್ಞಾನವಿನಿರ್ಮುಕ್ತ ಆತ್ಮಾ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪಕಃ ॥ ೫೯॥
ಜ್ಞೇಯಜ್ಞಾತೃವಿಹಿನೋಽಸಾವಾತ್ಮಾ ಭವತಿ ಕೇವಲಃ ।
ಅನಾತ್ಮನ್ಯಾತ್ಮಧೀನಾಶಃ ಸ್ವಾತ್ಮಜ್ಞಾನಮಿತೀರ್ಯತೇ ॥ ೬೦॥
ನಷ್ಟಂ ಯಸ್ಯ ವಿಚಾರೇಣ ಮನೋ ಹೃದಿ ನಿಮಜ್ಜನಾತ್ ।
ಆತ್ಮೈವ ಸ ಹಿ ನಾತ್ಮಜ್ಞೋ ಬ್ರಹ್ಮೈವ ಬ್ರಹ್ಮವಿನ್ನಹಿ ॥ ೬೧॥
ಬ್ರಹ್ಮಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಯೋರ್ಭೇದಂ ಮನ್ವಾನಃ ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕಮ್ ।
ಮಿಥ್ಯಾಗ್ರಹೇಣ ತೇನೈವ ಪ್ರತಿಬಧ್ಯೇತ ಸಾಧಕಃ ॥ ೬೨॥
ಜ್ಞಾನಾದ್ವಿಮುಕ್ತಿರಿತ್ಯುಕ್ತೇರ್ಜ್ಞಾನಮಿತ್ಯರ್ಥ ಏವ ಹಿ ।
ನ ಜ್ಞಾನಂ ಕಾರಣಂ ಮುಕ್ತೇರ್ಮುಕ್ತಿರ್ಜ್ಞಾನಫಲಂ ಚ ನ ॥ ೬೩॥
ಆತ್ಮನಃ ಸಹಜಾ ಮುಕ್ತಿಃ ಸ್ವರೂಪಂ ಜ್ಞಾನಮಾತ್ಮನಃ ।
ಸ ಮುಕ್ತಿರ್ನಿತ್ಯಸಿದ್ಧೈವ ಸ್ವಯಮೇವ ಸ್ವಕಾರಣಮ್ ।
ವ್ಯಾವಹಾರಿಕದೃಷ್ಟ್ಯಾ ತು ಜ್ಞಾನಾನ್ಮುಕ್ತಿರಿತೀರ್ಯತೇ ॥ ೬೪॥
ನ ವಕ್ತುಂ ನಾಪಿ ಮನ್ತುಂ ವಾ ಶಕ್ಯಮೇತತ್ ಪರಂ ಪದಮ್ ।
ಮೌನವ್ಯಾಖ್ಯಾನನಿರ್ದೇಶ್ಯಂ ವೇದ್ಯಂ ಚ ಸ್ವಾನುಭೂತಿತಃ ॥ ೬೫॥
ನ ವಕ್ತಾ ನ ಚ ಮನ್ತಾ ವಾ ತತ್ರ ಕಶ್ಚನ ಶಿಷ್ಯತೇ ।
ಅತ ಏತತ್ ಪದಂ ತುರ್ಯಂ ಮೌನಮಿತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ ॥ ೬೬॥
ವಾಚೋಽಪಿ ಮನಸಾ ಸಾಕಂ ನಿವರ್ತನ್ತೇ ಯತೋಽದ್ವಯಾತ್ ।
ಅನುಭೂಯ ತಮಾನನ್ದಂ ನ ಬಿಭೇತಿ ಕುತಶ್ಚನ ॥ ೬೭॥
ಯತ್ರಾಸ್ತಿ ಭೇದವಿಜ್ಞಾನಂ ನಾಭೀತಿಸ್ತತ್ರ ಕರ್ಹಿಚಿತ್ ।
ಇತಿ ಚ ಶ್ರೂಯತೇ ಯಸ್ಮಾತ್ ತುರ್ಯಮೇವಾಭಯಂ ಪದಮ್ ॥ ೬೮॥
ಸ್ವಸ್ವರೂಪಪರಿಜ್ಞಾನಾತ್ ಕಥಮೈಕ್ಯಂ ಪರಾತ್ಮನಾ ।
ಇತಿ ಪ್ರಶ್ನೋ ನಿರಾಧಾರ ಐಕ್ಯಂ ಸ್ವಾಭಾವಿಕಂ ಯತಃ ॥ ೬೯॥
ಅತ್ರೋಕ್ತೇನ ವಿಚಾರೇಣ ಲಭ್ಯೈಷಾ ಪರಮಾ ಗತಿಃ ।
ನಾನ್ಯಥಾ ಲಭ್ಯತೇ ಸೇಯಮಿತಿ ವೇದಾನ್ತನಿರ್ಣಯಃ ॥ ೭೦॥
ಇಹ ದಿಷ್ಟಃ ಸ ಏವಾರ್ಥೋ ನದೀದೃಷ್ಟಾನ್ತಯೋಜನಾತ್ ।
ಅನ್ಯತ್ರಾನೇಕಧಾ ಚಾಪಿ ಸ್ಪಷ್ಟಂ ಭಗವತಾ ಸತಾಮ್ ॥ ೭೧॥
ನೋಪಾಸನೇನ ಯೋಗೇನ ಪುಣ್ಯೈರ್ವಾಽಪಿ ಚ ಕರ್ಮಭಿಃ ।
ಲಭ್ಯೇತೇದಂ ಪದಂ ತುರ್ಯಮಿತ್ಯೇವಂ ಚ ಪ್ರದರ್ಶಿತಮ್ ॥ ೭೨॥
ಮಿಥ್ಯೇಯಂ ಜೀವತಾ ಯಾವನ್ನ ಲುಪ್ಯೇತ ವಿಚಾರಣಾತ್ ।
ತಾವತ್ ಸಂಸಾರನಿರ್ಮೋಕ್ಷೋ ನ ಭವೇತ್ ಕಿಲ ದೇಹಿನಾಮ್ ॥ ೭೩॥
ಜೀವತ್ವಮಾದಿಮೋ ಧರ್ಮಃ ಕರ್ತೃತ್ವಾದ್ಯಾಸ್ತದಾಶ್ರಯಾಃ ।
ಜೀವತಾಽಽರೋಪಿತಾ ಪೂರ್ವಂ ಕರ್ತೃತ್ವಾದ್ಯಾಸ್ತತಃ ಪರಮ್ ।
ಜೀವತ್ವನಾಶೇ ಸರ್ವೇಷಾಂ ನಾಶೋಽತಃ ಸಹಜಾ ಸ್ಥಿತಿಃ ॥ ೭೪॥
ಸರ್ವಧರ್ಮಪರಿತ್ಯಾಗೋ ಯೋ ಗೀತಾಸು ವಿಧೀಯತೇ ।
ಕರ್ತೃತ್ವಾದಿಕಹಾನಂ ಸ ಜೀವತ್ವತ್ಯಾಗಪೂರ್ವಕಮ್ ॥ ೭೫॥
ಸರ್ವಧರ್ಮಪರಿತ್ಯಾಗೋ ಜೀವತ್ವತ್ಯಾಗ ಏವ ಹಿ ।
ಅತ್ಯಾಗೇ ಜೀವತಾಯಾಸ್ತು ತ್ಯಕ್ತೋ ಧರ್ಮೋ ನ ಕಶ್ಚನ ॥ ೭೬॥
ಇತ್ಯೌಪನಿಷದಂ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಂ ಪರಮಂ ಪದಮವ್ಯಯಮ್ ।
ಅತ್ರೋಪದಿಷ್ಟಂ ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಮದ್ವೈತಂ ತುರ್ಯನಾಮಕಮ್ ॥ ೭೭॥
ಋಜುಮಾರ್ಗಮಿಮಂ ಹಿತ್ವಾ ಚರನ್ತ್ಯನ್ಯಪಥಾ ತು ಯೇ ।
ಕಾಲೇನ ಪರಮಂ ಧಾಮ ಯಾನ್ತಿ ತೇ ಹೃನ್ನಿಮಜ್ಜನಾತ್ ॥ ೭೮॥
ಚತುರ್ಥಶ್ಲೋಕಃ
ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ವಿಷಯಂ ಬಾಹ್ಯಂ
ರುದ್ಧಪ್ರಾಣೇನ ರುದ್ಧಮನಸಾಽನ್ತಸ್ತ್ವಾಮ್ ।
ಧ್ಯಾಯನ್ಪಶ್ಯತಿ ಯೋಗೀ
ದೀಧಿತಿಮರುಣಾಚಲ ತ್ವಯಿ ಮಹೀಯಂ ತೇ॥
ಚತುರ್ಥಶ್ಲೋಕಸ್ಯಾನುವಾದಃ
ವಿಹಾಯ ಬಾಹ್ಯವಸ್ತು ವಾಯುರೋಧನಾನ್ಮನೋ ಹಠಾ-
ನ್ನಿರುಧ್ಯ ಯೋಗಗಸ್ಸ್ಮರನ್ ಭವನ್ತಮೇವ ಸರ್ವದಾ ।
ಮಹಿಮ್ನಿ ಲೀನಧೀಃ ಪ್ರಭೇ ಕ್ಷಣೇನ ಮೋದತೇ ಭೃಶಂ
ಅಥೋತ್ಥಿತಸ್ಸ ವಾಸನೇನ ಚೇತಸಾ ತು ಸಂಸರೇತ್॥
ವಾರ್ತ್ತಿಕಮ್
ಶಿಷ್ಯೇತೇ ಯತಮಾನೌ ದ್ವೌ ಯೋಗೀ ಪ್ರೇಮೀ ಪರಾತ್ಮನಿ ।
ಚತುರ್ಥೇ ಯೋಗಿನಂ ವಕ್ತಿ ಪ್ರೇಮಿಣಂ ಪಞ್ಚಮೇ ಗುರುಃ ॥ ೭೯॥
ತತ್ರ ಯೋಗೀ ಹಠಾದ್ರುದ್ಧ್ವಾ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮೇನ ಮಾನಸಮ್ ।
ಚಿಜ್ಜ್ಯೋತಿರ್ವೀಕ್ಷಣಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ತದಾನೀಂ ಮೋದತೇ ಭೃಶಮ್ ॥ ೮೦॥
ಮನೋರೋಧೋ ಹಠಾತ್ ಸಿದ್ಧೋ ನ ಸ್ಥಿರೋ ಭವಿತಾ ಕ್ವಚಿತ್ ।
ಲೀನಮೇವ ಮನಸ್ತಿಷ್ಠೇತ್ ಸವಾಸನಮಥೋದಿಯಾತ್ ॥ ೮೧॥
ಮನೋನಾಶೇನ ಮುಕ್ತಿರ್ಹಿ ನ ಲಯೇನ ಕದಾಚನ ।
ಲೀನಂ ಹಿ ಪುನರಾಯಾತಿ ನಷ್ಟಂ ನೈವೋದಿಯಾತ್ ಪುನಃ ।
ಅನಾಶಾನ್ಮನಸೋ ಯೋಗೀ ಜೀವತ್ವಂ ನ ಜಹಾತಿ ಹಿ ॥ ೮೨॥
ಸ್ಫುಟೀಕರ್ತುಮಿಮಂ ಭೇದಂ ಮನಸೋ ಲಯನಾಶಯೋಃ ।
ಗುರುರ್ವಕ್ತಿ ಪುರಾವೃತ್ತಾಂ ಕಥಾಂ ಕಸ್ಯಾಪಿ ಯೋಗಿನಃ ॥ ೮೩॥
ಸಮಾಧೇರ್ವ್ಯುತ್ಥಿತೋ ಯೋಗೀ ಪಿಪಾಸಾರ್ದಿತಮಾನಸಃ ।
ಶಿಷ್ಯಮಾದಿಶ್ಯ ತೀರ್ಥಾಯ ಸಮಾಧಿಂ ಪ್ರಾವಿಶತ್ ಪುನಃ ॥ ೮೪॥
ಯಯುಃ ಶತಾನಿ ವರ್ಷಾಣಾಂ ವ್ಯುತ್ಥಿತೋಽಭೂತ್ ತತಃ ಪರಮ್ ।
ಜಲಾಥಪ್ರೇಷಿತಂ ಶಿಷ್ಯಂ ವೇಗೇನಾಥ ಸ್ಮರಂಸ್ತದಾ ।
ಉವಾಚೋಚ್ಚೈಶ್ಚ ಭೋಸ್ತೀರ್ಥಂ ಕಿಮಾನೀತಂ ತ್ವಯೇತ್ಯಸೌ ॥ ೮೫॥
ಪಿಪಾಸಾವಾಸನಾಯುಕ್ತಂ ಮನೋ ಲೀನಂ ಹ್ಯಭೂಚ್ಚಿರಮ್ ।
ಉದಿಯಾಯ ಚ ವೇಗೇನ ಸಮಾಧೇರ್ವ್ಯುತ್ಥಿತಸ್ಯ ಹಿ ।
ಅನಾಶಾನ್ಮನಸೋ ಹ್ಯೇವಂ ವೇಗೇನ ಸ್ಮೃತಿರುದ್ಗತಾ ॥ ೮೬॥
ಮಹಿಮ್ನಿ ರಮತೇ ಯೋಗೀ ನ ಸ್ವರೂಪಂ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ ।
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಯೋಗಿನೋ ಭೋಗೋ ದಿಶ್ಯತೇ ನ ತು ಮೋಕ್ಷಣಮ್ ॥ ೮೭॥
ಅಲ್ಪಮಪ್ಯನ್ತರಂ ಕೃತ್ವಾ ಭಯಮೇತೀತಿ ಚ ಶ್ರುತೇಃ ।
ನಾಭಯಂ ವಿನ್ದತೇ ಯೋಗೀತ್ಯಯಮರ್ಥೋ ನಿರೂಪಿತಃ ॥ ೮೮॥
ವಿನಾ ವಿವೇಕಮತ್ರೋಕ್ತಂ ಸ್ವಶಕ್ತ್ಯಾ ಚ ಹಠೇನ ಚ ।
ಯತಮಾನೋ ಹಿ ದಿಷ್ಟೋಽತ್ರ ನ ತು ಸರ್ವೋಽಪಿ ಯೋಗಗಃ ॥ ೮೯॥
ಯಾವನ್ನ ಸಜ್ಜತೇ ಸೋಽಯಂ ವಿಚಾರೇಽಹಙ್ಕೃತಿಂ ತ್ಯಜನ್ ।
ಪರಂ ವಾ ಶರಣಂ ಯಾತಿ ತಾವನ್ನಾಯಂ ವಿಮುಚ್ಯತೇ ॥ ೯೦॥
ವಾರ್ತ್ತಿಕಮ್
ಅತೋ ವಿಶಿಷ್ಯತೇ ಪ್ರೇಮೀ ತದರ್ಪಿತಮನಾಃ ಸದಾ ।
ವಿಸ್ಮೃತ್ಯ ಸ್ವಂ ಚ ತತ್ಪ್ರೇಮ್ಣಾ ವೀಕ್ಷತೇ ತನ್ಮಯಂ ಜಗತ್ ॥ ೯೧॥
" ಯೋ ಮಾಂ ಪಶ್ಯತಿ ಸರ್ವತ್ರ ಸರ್ವಂ ಚ ಮಯಿ ಪಶ್ಯತಿ ।
ತಸ್ಯಾಹಂ ನ ಪ್ರಣಶ್ಯಾಮಿ ಸ ಚ ಮೇ ನ ಪ್ರಣಶ್ಯತಿ " ॥ ೯೨॥
" ಯೋಗಿನಾಮಪಿ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಮದ್ಗತೇನಾನ್ತರಾತ್ಮನಾ ।
ಶ್ರದ್ಧಾವಾನ್ ಭಜತೇ ಯೋ ಮಾಂ ಸ ಮೇ ಯುಕ್ತತಮೋ ಮತಃ "॥
ಇತಿ ಗೀತಾಸು ಸನ್ದಿಷ್ಟಂ ಪಾರಮ್ಯಂ ಪ್ರೇಮಿಣಃ ಕಿಲ ॥ ೯೩॥
ಪಶ್ಯಂಸ್ತಂ ಸ ಸದಾ ಪ್ರೇಷ್ಠಂ ತದಾನನ್ದೇ ನಿಮಗ್ನಧೀಃ ।
ಮುಕ್ತಪ್ರಾಯೋ ಹ್ಯಸೌ ಕಾಲಾನ್ಮುಕ್ತಿಮಾತ್ಯನ್ತಿಕೀಂ ವ್ರಜೇತ್ ॥ ೯೪॥
ಭಕ್ತಿಯೋಗೇನ ಲಭ್ಯೇತ ಪರಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರೇಮ ಶೋಭನಮ್ ।
ಉಕ್ತಾ ಭಾಗವತೇ ಭಕ್ತಿರ್ನವಧಾ ಶ್ರವಣಾದಿಕಾ ।
ಪ್ರಪತ್ತಿರ್ನವಮಾ ತತ್ತು ಪರಸ್ಮೈ ಸ್ವನಿವೇದನಮ್ ॥ ೯೫॥
" ದೈವೀ ಹ್ಯೇಷಾ ಗುಣಮಯೀ ಮಮ ಮಾಯಾ ದುರತ್ಯಯಾ ।
ಮಾಮೇವ ಯೇ ಪ್ರಪದ್ಯನ್ತೇ ಮಾಯಾಮೇತಾಂ ತರನ್ತಿ ತೇ "॥
ಇತ್ಯುಪಾಯಃ ಪ್ರಪತ್ತಿರ್ಹಿ ಮಾಯಾಮೋಕ್ಷಾಯ ದಿಶ್ಯತೇ ॥ ೯೬॥
ಮಾಯಯಾ ವಿಷಯೇಷ್ವೇವ ಪ್ರೀತಿಃ ಸಞ್ಜಾಯತೇ ನೃಣಾಮ್ ।
ಪ್ರಪನ್ನೋ ಮಾಯಯಾ ಮುಕ್ತಃ ಪರಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರೇಮವಾನ್ ಭವೇತ್ ॥ ೯೭॥
ಅತಃ ಪರಸ್ಮಿನ್ ಕರ್ತವ್ಯಾ ಭಕ್ತಿಃ ಪರಮಶೋಭನಾ ।
ಆತ್ಮತ್ವೇನ ಪೃಥಕ್ತ್ವೇನ ಕಥಞ್ಚಿತ್ ಪರಮಂ ಭಜೇತ್ ॥ ೯೮॥
ಭಜನಾತ್ ಪ್ರೇಮ್ಣಿ ಸಞ್ಜಾತೇ ಪಾರ್ಥಕ್ಯಂ ಸ್ರಂಸತೇ ಚಿರಾತ್ ।
ಅಭೇದಃ ಶಿಷ್ಯತೇ ಸತ್ಯ ಏವಂ ಭಕ್ತಃ ಕೃತೀ ಭವೇತ್ ॥ ೯೯॥
ಪ್ರೇಮವಾಞ್ಜಯತೀತ್ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಯೋಗಿಭ್ಯೋಽಸೌ ವಿಶಿಷ್ಯತೇ ।
ಅತೋ ವಿಚಾರೇ ನೋ ಚೇದ್ಧೀರಿಚ್ಛೇತ್ ಪ್ರೇಮ್ಣಾಽಽಪ್ತುಮೀಶ್ವರಮ್ ॥ ೧೦೦॥
ಸ್ತೋತ್ರಸಮುದಾಯಾರ್ಥಃ
" ನ ಹಿ ಜ್ಞಾನೇನ ಸದೃಶಂ ಪವಿತ್ರಮಿಹ ವಿದ್ಯತೇ " ।
ಇತಿ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಮೇವಾರ್ಥಮಿವ ದರ್ಶಯತಿ ಸ್ವಯಮ್ ॥ ೧೦೧॥
ವೃದ್ಧ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ಜ್ಞಾನೀ ಪ್ರೇಮೀ ಬಾಲ ಇತೀರ್ಯತೇ ।
ಅಹಙ್ಕಾರಪರೀತಾತ್ಮಾ ಯೋಗೀ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ಯುವೇತಿ ಚ ॥ ೧೦೨॥
ಅತ್ರ ಯೌವನಮೇವಾದ್ಯಂ ತತೋ ಬಾಲತ್ವವೃದ್ಧತೇ ।
ಸಾಹಙ್ಕಾರತ್ವಮೇವಾದೌ ನಿರಹಙ್ಕಾರತಾ ಪರಾ ।
ಯೋಗಾದ್ಭಕ್ತಿಸ್ತತಃ ಪ್ರೇಮ ತತೋ ಜ್ಞಾನಮಿತಿ ಕ್ರಮಃ ॥ ೧೦೩॥
ಉತ್ತಮೋ ಭವತಿ ಜ್ಞಾನೀ ನಿಕೃಷ್ಟೋ ಯೋಗತತ್ಪರಃ ।
ಮಧ್ಯಮೋ ಭವತಿ ಪ್ರೇಮೀ ತೇಷಾಮೇವಂ ಭಿದಾ ಮತಾ ॥ ೧೦೪॥
ಮೋಕ್ಷಕಾರಣಸಾಮಗ್ರ್ಯಾಂ ಭಕ್ತಿರೇವ ಗರೀಯಸೀ ।
ಭಕ್ತಿಪ್ರಕಾರೇ ಸರ್ವಸ್ಮಿನ್ ವಿಚಾರಃ ಪರಮೋತ್ತಮಃ ॥ ೧೦೫॥
ವಿಚಾರೇಣಾನ್ನತಾಂ ಯಾತಿ ಪರಮಸ್ಯ ಸ್ವಯಂ ಹೃದಿ ।
ವಿಚಾರೀ ಪರಮೋ ಭಕ್ತೋ ಜ್ಞಾತ್ವೈವಂ ಸ್ವಂ ವಿಚಾರಯನ್ ॥ ೧೦೬॥
ವಿಚಾರೇಣೈವ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಂ ಪರಸ್ಮೈ ಸ್ವನಿವೇದನಮ್ ।
ವಿಚಾರೇಣಾನ್ನತಾಮೇತ್ಯ ನ ತತೋ ಭಿದ್ಯತೇ ಯತಃ ॥ ೧೦೭॥
ಮಙ್ಗಲಮ್
ಈಶ್ವರೋ ಗುರುರಾತ್ಮೇತಿ ಮೂರ್ತಿಭೇದವಿಭಾಗಿನೇ ।
ಪರಸ್ಮೈ ರಮಣಾಖ್ಯಾಯ ಪಞ್ಚರತ್ನಕೃತೇ ನಮಃ ॥ ೧೦೮॥
ಇತಿ ಶಿವಮ್
In another Ashram publication, there is an addition of another verse
(as below) one of Ganapati Muni's disciples, Daivarata, wrote a Tamil
verse and colophon in praise of the stotra.
Maharshi translated this in Sanskrit. The original pancharatna was
composed by Maharshi in Tamil and also translated by him into Sanskrit.
ಏತದ್ ರಮಣ ಮಹರ್ಷೇರ್ದರ್ಶನಮರುಣಾಚಲಸ್ಯ ದೇವಗಿರಾ ।
ಪಞ್ಚಕಮಾರ್ಯಾಗೀತೌ ರತ್ನಂ ತ್ವಿದಮೌಪನಿಷದಂ ಹಿ ॥
ಇತಿ ಶ್ರೀ ಪಾರಾಶರ್ಯಸ್ಯ ಭಗವತೋ ಮಹರ್ಷೇರಾಚಾರ್ಯ
ರಮಣಸ್ಯ ದರ್ಶನಮರುಣಾಚಲಪಞ್ಚರತ್ನಮ್ ॥
Encoded and proofread by Sunder Hattangadi sunderh at hotmail
This work is published by Sri Ramanasramam www.sriramanamaharshi.org
It has been approved to be posted on sanskritdocuments.org
by permission of Sri V.S. Ramanan, President, Sri Ramanasramam.
Please send corrections to sanskrit@cheerful.com
Last updated ತ್oday
http://sanskritdocuments.org
ಮಙ್ಗಲಮ್
ಸಚ್ಚಿನ್ಮಾತ್ರಸ್ವಭಾವಾಯ ನಿತ್ಯಮುಕ್ತಾಯ ಶಮ್ಭವೇ ।
ರಮಣಾಯಾತ್ಮನಾಥಾಯ ನಮೋ ಭಗವತೇ ಸದಾ ॥ ೧॥
ಗ್ರನ್ಥಾವತರಣಮ್
ತೇನಾರುಣಾಚಲಾಖ್ಯಸ್ಯ ಸ್ವಸ್ವರೂಪಸ್ಯ ಪಞ್ಚಭಿಃ ।
ಶ್ಲೋಕೈಃ ಕೃತಾ ನುತಿಸ್ತಸ್ಯಾಃ ಕ್ರಿಯತೇ ಲಘುವಾರ್ತ್ತಿಕಮ್ ॥ ೨॥
ಮಾಣ್ಡೂಕ್ಯೋದಿತಮದ್ವೈತಂ ತುರ್ಯಾಖ್ಯಂ ನಿಷ್ಪ್ರಪಞ್ಚಕಮ್ ।
ಸಸಾಧನಂ ಸ್ತುತಾವಸ್ಯಾಮಾತ್ಮತತ್ತ್ವಂ ಪ್ರಪಞ್ಚ್ಯತೇ ॥ ೩॥
ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಂ ಯುಜ್ಯತೇ ಹ್ಯಸ್ಯ ಯತೋ ವಕ್ತ್ಯತ್ರ ಸದ್ಗುರುಃ ।
ನಿತ್ಯಾನುಭೂತಮಾತ್ಮೀಯಂ ತತ್ತ್ವಂ ಶಿವಮನಾಮಯಮ್ ॥ ೪॥
ವೇದೇನ ಗುರುವಾಕ್ಯಾನಾಂ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಂ ಮನ್ಯತಾಂ ಜನಃ ।
ಮನ್ಯಾಮಹೇ ತು ವೇದಾನಾಂ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಂ ಗುರುವಾಕ್ಯತಃ ॥ ೫॥
ಸ್ವಸ್ವರೂಪೇ ತುರೀಯಾಖ್ಯೇ ಸ್ಥಿತೋ ಯಸ್ಸ ಭವೇದ್ಗುರುಃ ।
ಉಪದೇಶಸ್ತದೀಯೋ ಯಸ್ಸಾ ಸ್ಯಾದುಪನಿಷತ್ಪರಾ ॥ ೬॥
ವಿಹಾಯ ಪ್ರಾಯಶೋ ವಾದಾನ್ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಾದ್ವಚಸಾಂ ಗುರೋಃ ।
ಸಿದ್ಧಾನ್ತಾ ಏವ ಸಙ್ಗೃಹ್ಯ ದೀಯನ್ತೇ ಹ್ಯತ್ರ ವಾರ್ತ್ತಿಕೇ ॥ ೭॥
ಪ್ರಥಮಶ್ಲೋಕಃ
ಕರುಣಾಪೂರ್ಣಸುಧಾಬ್ಧೇ
ಕಬಲಿತಘನವಿಶ್ವರೂಪ ಕಿರಣಾವಲ್ಯಾ ।
ಅರುಣಾಚಲಪರಮಾತ್ಮ-
ನ್ನರುಣೋ ಭವ ಚಿತ್ತಕಞ್ಜಸುವಿಕಾಸಾಯ ॥
ಪ್ರಥಮಶ್ಲೋಕಸ್ಯಾನುವಾದಃ
ಕೃಪಾಸುಧಾಮ್ಬುಧೇಽರುಣಾಚಲ ಪ್ರಬೋಧಭಾಸ್ಕರ
ಸ್ವಚಿತ್ಸ್ವರೂಪತೇಜಸಾ ನಿಗೀರ್ಣಸರ್ವಲೋಕಕ ।
ಹೃದಮ್ಬುಜಾತಕೋಶಕಪ್ರಫುಲ್ಲತಾವಿಧಾಯಿನೀಂ
ಪ್ರಭಾಂ ನಿಜಾಂ ಪ್ರಸಾರ್ಯ ಭೋಸ್ತಮೋ ವಿನಾಶಯಾನ್ತರಮ್ ॥
ವಾರ್ತ್ತಿಕಮ್
ಹೃದಮ್ಭೋಜವಿಕಾಸಾಯ ಪ್ರಥಮೇ ಪ್ರಾರ್ಥ್ಯತೇ ಶುಭಾ ।
ತತ್ಕೃಪಾಸ್ವೀಯಭಕ್ತಾನಾಂ ತತ್ಸ್ವರೂಪತ್ವಸಿದ್ಧಯೇ ।
ಅತ್ರೈವ ನಿಷ್ಪ್ರಪಞ್ಚತ್ವಂ ದಿಶ್ಯತೇ ಚ ಪರಾತ್ಮನಃ ॥ ೮॥
ಅಹಮಿತ್ಯಖಿಲಸ್ಯಾನ್ತರ್ಭಾನಂ ಯತ್ ಪರಮಾತ್ಮನಃ ।
ಕರುಣೇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ಸೈವ ನಾದ್ವೈತೇ ವಿಕ್ರಿಯಾ ಯತಃ ॥ ೯॥
ಕರುಣಾಯಾಃ ಸ್ವರೂಪತ್ವಮಿಷ್ಟಂ ನ ಗುಣತಾ ವಿಭೋಃ ।
ಉಚ್ಯತೇ ನಿರ್ಗುಣತ್ವಂ ಹಿ ವೇದಾನ್ತೈಃ ಪರಮಾತ್ಮನಃ ॥ ೧೦॥
ತಯಾ ಗೃಹೀತಾ ಯೇ ಭಕ್ತಾಃ ಪ್ರೇಮಿಣೋ ವಾ ವಿಚಾರಿಣಃ ।
ಸ್ವರೂಪಾನುಭವಸ್ತೇಷಾಂ ಧ್ರುವೋ ಹ್ಯಜ್ಞಾನನಾಶತಃ ॥ ೧೧॥
ನಿಷ್ಪ್ರಪಞ್ಚಕಮದ್ವೈತಂ ತುರ್ಯಂ ಸತ್ಯಮಿತಿ ಸ್ಫುಟಮ್ ।
ಜಗತ್ಕಬಲನಸ್ಯೋಕ್ತ್ಯಾ ಪೂರ್ವಾರ್ಧೇ ಗುರುಣೋಚ್ಯತೇ ॥ ೧೨॥
ಅಧಿಷ್ಠಾನತಯಾ ತಸ್ಯ ವಿಶ್ವಸ್ಯಾರೋಪಿತತ್ವತಃ ।
ಸತ್ಯತ್ವಮಸ್ತಿ ತಸ್ಯೈವ ನ ತು ವಿಶ್ವಸ್ಯ ಕರ್ಹಿಚಿತ್ ॥ ೧೩॥
ಕುರುತೇ ಹ್ಯಸದೇವಾಸತ್ ಕರುಣಾ ಪರಮಾತ್ಮನಃ ।
ನಾನ್ಯತ್ ಕಿಞ್ಚನ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಸತ್ಯ ಆತ್ಮಾ ಸ ಏವ ಹಿ ॥ ೧೪॥
ಸಂವಿದ್ಭಾನುರಸಾವಾತ್ಮಾ ಯದ್ಭಾಸಾ ಮಾಯಿಕಂ ಜಗತ್ ।
ನೀಯತೇ ನಾಶಮತ್ಯನ್ತಂ ತಮೋ ಭಾಸಾ ಯಥಾ ರವೇಃ ॥ ೧೫॥
ಅಸದೇವ ತಮೋ ಯದ್ವತ್ ಸತ್ಯವದ್ಗೃಹ್ಯತೇಽಬುಧೈಃ ।
ಅಸತ್ಯೈವ ತಥಾ ಮಾಯಾ ಸಕಾರ್ಯಾ ಸತ್ಯವನ್ಮತಾ ॥ ೧೬॥
ಯಥಾಽಸತ್ತ್ವಾತ್ ತಮೋ ಭಾಸಾ ಕಬಲೀಕ್ರಿಯತೇ ರವೇಃ ।
ಸಕಾರ್ಯಾ ಚ ತಥಾ ಮಾಯಾ ಕಬಲೀಕ್ರಿಯತೇ ಚಿತಾ ॥ ೧೭॥
ಸ ಏವ ಶಿಷ್ಯತೇ ತುರ್ಯೇ ಚಿದಾನನ್ದೋಽದ್ವಿತೀಯಕಃ ।
ನ ಜೀವೋ ನ ಜಗತ್ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ತದ್ದ್ವಯಂ ಚ ಮೃಷಾ ಕಿಲ ॥ ೧೮॥
ದ್ವಿತೀಯಶ್ಲೋಕಃ
ತ್ವಯ್ಯರುಣಾಚಲ ಸರ್ವಂ
ಭೂತ್ವಾ ಸ್ಥಿತ್ವಾ ಪ್ರಲೀನಮೇತಚ್ಚಿತ್ರಮ್ ।
ಹೃದ್ಯಹಮಿತ್ಯಾತ್ಮತಯಾ
ನೃತ್ಯಸಿ ಭೋಸ್ತೇ ವದನ್ತಿ ಹೃದಯಂ ನಾಮ ॥
ದ್ವಿತೀಯಶ್ಲೋಕಾನುವಾದಃ
ಉದೇತಿ ವರ್ತತೇ ಪ್ರಲೀಯತೇಽಖಿಲಂ ಜಗಚ್ಚಲಂ
ತ್ವಯಿ ಪ್ರಕಾಶವತ್ಪಟೇ ಯಥೈವ ಚಿತ್ರಸನ್ತತಿಃ ।
ಅಹನ್ತಯಾಽಽತ್ಮರೂಪತೋಽಪಿ ನೃತ್ಯಸಿ ಸ್ವಯಂ ಹೃದಿ
ವದನ್ತ್ಯತೋ ಹೃದಾಖ್ಯಕಂ ಭವನ್ತಮೇಕಕಂ ಪರಮ್॥
ವಾರ್ತ್ತಿಕಮ್
ಬಹವಃ ಪ್ರತಿಬಧ್ಯನ್ತೇ ಮನ್ವಾನಾಃ ಸದಿದಂ ಜಗತ್ ।
ಆತ್ಮನಾಶಪದಂ ಕೇಚಿದಿದಂ ಮತ್ವಾ ಚ ಬಿಭ್ಯತಿ ।
ಶಙ್ಕಾದ್ವಯನಿರಾಸಾಯ ದ್ವಿತೀಯಶ್ಲೋಕ ಈರಿತಃ ॥ ೧೯॥
ತಟಸ್ಥಲಕ್ಷಣಂ ಚಾತ್ರ ದಿಶ್ಯತೇ ಪರಮಾತ್ಮನಃ ।
ಸ್ವರೂಪಲಕ್ಷಣಂ ಚಾಪಿ ಶುದ್ಧಂ ಭಕ್ತಿವಿವೃದ್ಧಯೇ ॥ ೨೦॥
ಸ್ವತಃ ಸತ್ಯಂ ಜಗನ್ಮತ್ವಾ ತಸ್ಯಾಧಿಷ್ಠಾನಮವ್ಯಯಮ್ ।
ನ ಪಶ್ಯತ್ಯವಿವೇಕೀತಿ ತತ್ತತ್ತ್ವಮುಪದಿಶ್ಯತೇ ॥ ೨೧॥
ಜೀವೇಶೌ ವಿಷಯಾಶ್ಚೇತಿ ತ್ರಿತಯಂ ಜಗದಾಖ್ಯಕಮ್ ।
ಆರೋಪಿತಮಿದಂ ಸರ್ವಮಧಿಷ್ಠಾನೇ ಚಿದಾತ್ಮನಿ ॥ ೨೨॥
ಸ್ವರೂಪಂ ಜಗತಃ ಸತ್ಯಂ ಸಚ್ಚಿದಾತ್ಮೈವ ಕೇವಲಃ ।
ಅತೋಽನ್ವೇಷೇಣ ಲಬ್ಧವ್ಯೋ ವಿಹಾಯೇದಂ ಸ ಏವ ಹಿ ॥ ೨೩॥
ದೃಶ್ಯತೇ ಜಗದಿತ್ಯೇತತ್ ತತ್ಸತ್ತಾಂ ನೈವ ಸಾಧಯೇತ್ ।
ಅಧಿಷ್ಠಾನಂ ಕಿಮಪ್ಯಸ್ತೀತ್ಯೇತದೇವ ಹಿ ಸಾಧಿತಮ್ ॥ ೨೪॥
ಪ್ರತೀಯತೇ ಯಥಾ ಯದ್ಯತ್ ತತ್ ತಥೇತ್ಯಪ್ರಮಾಣಕಮ್ ।
ವೈಜ್ಞಾನಿಕಜನೈಶ್ಚಾಪಿ ಸ್ಪಷ್ಟಮೇತನ್ನಿರೂಪಿತಮ್ ॥ ೨೫॥
ಬಹಿರ್ಮುಖತಯಾ ತೇ ತು ಭೇದಜ್ಞಾನಪರಾಯಣಾಃ ।
ನ ಸ್ವಂ ವೇದಿತುಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ಜ್ಞಾನಂ ತೇಷಾಮತೋ ಮೃಷಾ ॥ ೨೬॥
ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕೃತಮಧಿಷ್ಠಾನಂ ಜಗತೋ ಯೇನ ಬೋಧತಃ ।
ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ್ಯ ತದ್ವಾಕ್ಯಂ ತಥಾ ನಿಷ್ಠಾಂ ಲಭೇಮಹಿ ॥ ೨೭॥
ಅಧಿಷ್ಠಾನಸದದ್ವೈತಂ ನಿರ್ವಿಶೇಷಂ ನಿರಂಶಕಮ್ ।
ಜಗದ್ರೂಪತಯಾ ಭಾತಿ ಮನೋವ್ಯಾಪಾರಮಾತ್ರತಃ ॥ ೨೮॥
ಮನ ಏವ ಸ್ವಯಂ ಮಾಯಾ ಯಾಽನ್ಯಥಾ ಕುರುತೇ ಪರಮ್ ।
ಜ್ಞಾಯತಾಂ ತದಿದಂ ಸ್ಪಷ್ಟಂ ಸುಪ್ತೌ ಜಗದಭಾನತಃ ॥ ೨೯॥
ಉದೇತಿ ವರ್ತತೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಲೀಯತೇ ಚಾಖಿಲಂ ಯತಃ ।
ಸ ಏವಾತ್ಮಾ ತತಃ ಸರ್ವಂ ಜೀವೇಶೌ ವಿಷಯಾ ಅಪಿ ॥ ೩೦॥
ಮಾಯಾಕಾರ್ಯಮಿದಂ ಯಸ್ಮಾತ್ ಕೇವಲೋಽಸಾವವಿಕ್ರಿಯಃ ।
ನಾನೇನ ಬಾಧ್ಯತೇ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಪಟಶ್ಚಿತ್ರಾಗ್ನಿನಾ ಯಥಾ ॥ ೩೧॥
ತದಾಭಾಸಮಯಂ ಚೇದಂ ಸ ಏವ ಪರಮಾರ್ಥತಃ ।
ಯದೇವಾದ್ಯನ್ತಯೋರೇತನ್ಮಧ್ಯೇ ಚೇದಂ ತದೇವ ಹಿ ॥ ೩೨॥
ವಿಶ್ವಂ ವಿವೇಕದೃಷ್ಟ್ಯೈವಂ ಸ್ವಾತ್ಮನಿ ಪ್ರವಿಲಾಪಯೇತ್ ।
ಪ್ರವಿಲಾಪನದೃಷ್ಟ್ಯಾ ಹಿ ಸ್ವಾನ್ವೇಷಣಕ್ಷಮಂ ಮನಃ ॥ ೩೩॥
ಸ್ವಾನ್ವೇಷಣಸ್ಯ ಚಾತ್ರೈವ ಪ್ರಕಾರ ಉಪದಿಶ್ಯತೇ ।
ತೇನ ಸ್ವರೂಪೇಽವಸ್ಥಾನಂ ಜಗದ್ಭ್ರಮವಿನಾಶತಃ ॥ ೩೪॥
ತಟಸ್ಥಲಕ್ಷಣಂ ದಿಷ್ಟಮೇವಂ ತಸ್ಯ ಪರಾತ್ಮನಃ ।
ಸ್ವರೂಪಲಕ್ಷಣಂ ತ್ವತ್ರ ಸೂಚಿತಂ ಚೋಪಲಕ್ಷ್ಯತೇ ॥ ೩೫॥
ಸ್ವರೂಪಂ ತತ್ ಸ್ಫುಟೀಕುರ್ವನ್ ಶಿವಸ್ಯ ಪರಮಾತ್ಮನಃ ।
ತಸ್ಯೈವಾತ್ಮತ್ವಮಸ್ಮಾಕಂ ದರ್ಶಯತ್ಯತಿಶೋಭನಮ್ ॥ ೩೬॥
ಆತ್ಮತ್ವೇನಾಖಿಲಸ್ಯಾನ್ತರಹಮಿತ್ಯನಿಶಂ ಸ್ವಯಮ್ ।
ಭಾತ್ಯಸೌ ನಾನ್ಯ ಆತ್ಮಾಽಸ್ತಿ ಸ್ವರೂಪಂ ತದಿದಂ ವಿಭೋಃ ॥ ೩೭॥
ನೃತ್ಯಸೀತಿ ಪದೇನಾತ್ರ ದಿಷ್ಟಾಽಽನನ್ದಸ್ವರೂಪತಾ ।
ಆತ್ಮಭೂತಸ್ಯ ತುರ್ಯಸ್ಯ ತದಸಂಸಾರಿತಾಽಽತ್ಮನಃ ॥ ೩೮॥
ಸ್ವಯೈವ ಮಾಯಯಾ ದೇವೋ ವಿಮೋಹಿತ ಇವ ಸ್ವಯಮ್ ।
ಭ್ರಮತೀವಾತ್ರ ಸಂಸಾರೇ ಮಾಯಾಽಸೌ ನ ತು ವಿದ್ಯತೇ ॥ ೩೯॥
ಅರ್ಥಾದ್ವ್ಯಾವರ್ತನಂ ಚಾಪಿ ದೇಹಾದೀನಾಮನಾತ್ಮನಾಮ್ ।
ಕೃತಮೇವೇತ್ಯತಸ್ತೇಷು ಜಹ್ಯಾದಾತ್ಮತ್ವಭಾವನಾಮ್ ॥ ೪೦॥
ಸರ್ವೇ ವಯಂ ಸ ಏವ ಸ್ಮೋ ನ ದೇಹಾ ನಾಪಿ ದೇಹಿನಃ ।
ನಾಜ್ಞಾನಂ ನ ಚ ಸಂಸಾರ ಇತ್ಯೇಷಾ ಪರಮಾರ್ಥತಾ ॥ ೪೧॥
ಮನಃ ಕಲ್ಪಯತೇ ದೇಹಾನ್ ಜೀವಾಂಶ್ಚ ವಿಷಯಾನಹೋ ।
ಜಾಗ್ರತ್ಯಪಿ ಯಥಾ ಸ್ವಪ್ನೇ ಮಾಯೈಷಾ ಮನ ಏವ ಹಿ ॥ ೪೨॥
ಶುದ್ಧಚಿದ್ರೂಪ ಆತ್ಮೈವ ಸತ್ಯೋ ನಾನ್ಯಸ್ತತಃ ಶಿವಃ ।
ಏಷ ವೇದಾನ್ತಸಿದ್ಧಾನ್ತ ಉಕ್ತಃ ಸ್ವೀಯಾನುಭೂತಿತಃ ॥ ೪೩॥
ಪ್ರೇಷ್ಠ ಆತ್ಮೈವ ಸರ್ವೇಷಾಂ ತದರ್ಥಮಿತರತ್ ಪ್ರಿಯಮ್ ।
ಅತ ಆನನ್ದರೂಪತ್ವಮಾತ್ಮನೋ ಗಮ್ಯತೇ ಸ್ಫುಟಮ್ ॥ ೪೪॥
ತದಾನನ್ದಕಣಾ ಏವ ಹ್ಯಾನನ್ದಾ ಲೌಕಿಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।
ಆತ್ಮಲಾಭಸಮೋ ನಾಸ್ತೀತ್ಯತ ಏವೋಚ್ಯತೇ ಬುಧೈಃ ॥ ೪೫॥
ಬಹಿರ್ಮುಖತ್ವಹಾನಾಯ ದಿಶ್ಯತೇ ಹೃದಿ ತತ್ಸ್ಥಿತಿಃ ।
ಅನ್ತರ್ಮುಖತಯಾ ಹ್ಯೇವ ಸಾಧನೇ ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತನಮ್ ॥ ೪೬॥
ಪರಮಾರ್ಥತಯಾ ತ್ವೇಷ ಪರಮೋ ಹೃದಯಂ ಸ್ವಯಮ್ ।
ಸರ್ವಾಧಾರಸ್ಯ ಸತ್ಯಸ್ಯ ಮಿಥ್ಯೈವಾಧಾರಕಲ್ಪನಾ ॥ ೪೭॥
ತೃತೀಯಶ್ಲೋಕಃ
ಅಹಮಿತಿ ಕುತ ಆಯಾತೀ-
ತ್ಯನ್ವಿಷ್ಯಾನ್ತಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟಯಾಽತ್ಯಮಲಧಿಯಾ ।
ಅವಗಮ್ಯ ಸ್ವಂ ರೂಪಂ
ಶಾಮ್ಯತ್ಯರುಣಾಚಲ ತ್ವಯಿ ನದೀವಾಬ್ಧೌ॥
ತೃತೀಯಶ್ಲೋಕಸ್ಯಾನುವಾದಃ
ಉದೇತ್ಯಹಂ ಕುತಸ್ಸ ಏಷ ಇತ್ಯತೀವ ಶುದ್ಧಯಾ
ಧಿಯಾ ಹೃದಿ ಪ್ರವಿಷ್ಟಯಾ ವಿಮೃಗ್ಯ ತತ್ತ್ವಮಾತ್ಮನಃ ।
ಅವೈತಿ ಚೇಚ್ಚಿದಾತ್ಮಕಂ ಭವನ್ತಮಾತ್ಮರೂಪತೋ
ನದೀವ ಸಙ್ಗತಾಽಮ್ಬುಧಿಂ ತ್ವಯಿ ಪ್ರಶಾನ್ತಿಮೇತಿ ಧೀಃ॥
ವಾರ್ತ್ತಿಕಮ್
ಜ್ಞಾತ್ವೈವಮಾತ್ಮಲಾಭಾಯ ಯತಮಾನಸ್ಯ ಸಿದ್ಧಯೇ ।
ಋಜುಮಾರ್ಗಸ್ತೃತೀಯೇನ ವಿಸ್ಪಷ್ಟಮುಪದಿಶ್ಯತೇ ॥ ೪೮॥
ಆಭಾಸಮಾತ್ರೋ ಜೀವೋಽಯಂ ಚಿಜ್ಜಡಗ್ರನ್ಥಿರೂಪಕಃ ।
ತಚ್ಚಿದಂಶನಿದಾನಂ ತು ಭವತ್ಯಾತ್ಮಾ ಪರಃ ಸ್ವಯಮ್ ॥ ೪೯॥
ಹಿತ್ವಾ ಜಡಾಂಶಂ ದೇಹಾದಿ ಶಿಷ್ಟಾಂ ಚೈತನ್ಯರೂಪಿಣೀಮ್ ।
ಶುದ್ಧಾಹನ್ತಾಂ ಸಮಾದಾಯ ತನ್ಮೂಲಂ ಸ್ವಂ ಗವೇಷಯೇತ್ ॥ ೫೦॥
ನಿಮಜ್ಜೇತ್ ಸಲಿಲೇ ಲಬ್ಧುಂ ಮಗ್ನಂ ವಸ್ತು ಯಥಾ ತಥಾ ।
ಅಹನ್ತಾಮೂಲಮನ್ವಿಷ್ಯನ್ ನಿಮಜ್ಜೇತ್ ಸಾಧಕೋ ಹೃದಿ ॥ ೫೧॥
ಸ್ವಾಮಿನೋ ಗನ್ಧಮಾದಾಯ ಯಥಾ ಶ್ವಾ ತಂ ಗವೇಷಯೇತ್ ।
ಶುದ್ಧಾಹನ್ತಾಂ ತಥಾಽಽದಾಯ ಧೀಃ ಸ್ವಮೂಲಂ ಗವೇಷಯೇತ್ ॥ ೫೨॥
ಗವೇಷಣೇ ಸ್ಥಿರೀಭೂತಂ ಮನೋ ವಿಶತಿ ಹೃದ್ಗುಹಾಮ್ ।
ತದಾ ಭಾಯಾತ್ ಸ್ವಭಾಸಾಽಽತ್ಮಾ ಶಾಮ್ಯೇದಪಿ ಮನೋಽನ್ತತಃ ॥ ೫೩॥
ಮನೋನಾಶಾದಪಾರ್ಥಕ್ಯಂ ಸ್ವತಃ ಸಿದ್ಧಂ ಪ್ರಕಾಶತೇ ।
ಮನಃಕೃತೋ ಹಿ ಭೇದೋಽಯಂ ದ್ವಯೋರ್ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮನೋರಿಹ ॥ ೫೪॥
ಇದಮನ್ವೇಷಣಾತ್ ಸ್ವಸ್ಯ ತತ್ತ್ವಸ್ಯ ಹೃದಿ ಮಜ್ಜನಮ್ ।
ಸಾಧನಂ ಪರಮಂ ಮುಕ್ತೇರ್ವಿಚಾರ ಇತಿ ಚೋಚ್ಯತೇ ॥ ೫೫॥
ಅತ್ಯನ್ತ್ಯೈಕ್ಯಮನಾವೃತ್ತಿಂ ದರ್ಶಯಿಷ್ಯನ್ನತೋ ಗುರುಃ ।
ನದೀಂ ದೃಷ್ಟಾನ್ತಯತ್ಯಬ್ಧಿಂ ಗತ್ವಾ ತದ್ರೂಪತಾಂ ಗತಾಮ್ ॥ ೫೬॥
ಆತ್ಮಾನುಭೂತಿರೇಷೈವ ಮುಕ್ತಿರಿತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ ।
ಸತ್ಯಾ ಸ್ಥಿತಿಃ ಪರಂ ಧಾಮ ಕೈವಲ್ಯಂ ಸಹಜಾ ಸ್ಥಿತಿಃ ॥ ೫೭॥
ಸ್ವಜ್ಞಾನಮಮೃತತ್ವಂ ಚ ಮೌನಂ ನಿರ್ಭಯತೇತ್ಯುತ ।
ಸ್ಥಿತಿಮೇತಾಂ ಪರಾಂ ತುರ್ಯಾಂ ಶಂಸನ್ತಿ ಬಹುಧಾ ಬುಧಾಃ ॥ ೫೮॥
ಆತ್ಮಾ ತು ಜ್ಞೇಯತಾಂ ನೈತಿ ತುರ್ಯೇ ಜ್ಞಾತಾಽಪಿ ನಾಸ್ತಿ ಹಿ ।
ಜ್ಞಾನಾಜ್ಞಾನವಿನಿರ್ಮುಕ್ತ ಆತ್ಮಾ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪಕಃ ॥ ೫೯॥
ಜ್ಞೇಯಜ್ಞಾತೃವಿಹಿನೋಽಸಾವಾತ್ಮಾ ಭವತಿ ಕೇವಲಃ ।
ಅನಾತ್ಮನ್ಯಾತ್ಮಧೀನಾಶಃ ಸ್ವಾತ್ಮಜ್ಞಾನಮಿತೀರ್ಯತೇ ॥ ೬೦॥
ನಷ್ಟಂ ಯಸ್ಯ ವಿಚಾರೇಣ ಮನೋ ಹೃದಿ ನಿಮಜ್ಜನಾತ್ ।
ಆತ್ಮೈವ ಸ ಹಿ ನಾತ್ಮಜ್ಞೋ ಬ್ರಹ್ಮೈವ ಬ್ರಹ್ಮವಿನ್ನಹಿ ॥ ೬೧॥
ಬ್ರಹ್ಮಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಯೋರ್ಭೇದಂ ಮನ್ವಾನಃ ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕಮ್ ।
ಮಿಥ್ಯಾಗ್ರಹೇಣ ತೇನೈವ ಪ್ರತಿಬಧ್ಯೇತ ಸಾಧಕಃ ॥ ೬೨॥
ಜ್ಞಾನಾದ್ವಿಮುಕ್ತಿರಿತ್ಯುಕ್ತೇರ್ಜ್ಞಾನಮಿತ್ಯರ್ಥ ಏವ ಹಿ ।
ನ ಜ್ಞಾನಂ ಕಾರಣಂ ಮುಕ್ತೇರ್ಮುಕ್ತಿರ್ಜ್ಞಾನಫಲಂ ಚ ನ ॥ ೬೩॥
ಆತ್ಮನಃ ಸಹಜಾ ಮುಕ್ತಿಃ ಸ್ವರೂಪಂ ಜ್ಞಾನಮಾತ್ಮನಃ ।
ಸ ಮುಕ್ತಿರ್ನಿತ್ಯಸಿದ್ಧೈವ ಸ್ವಯಮೇವ ಸ್ವಕಾರಣಮ್ ।
ವ್ಯಾವಹಾರಿಕದೃಷ್ಟ್ಯಾ ತು ಜ್ಞಾನಾನ್ಮುಕ್ತಿರಿತೀರ್ಯತೇ ॥ ೬೪॥
ನ ವಕ್ತುಂ ನಾಪಿ ಮನ್ತುಂ ವಾ ಶಕ್ಯಮೇತತ್ ಪರಂ ಪದಮ್ ।
ಮೌನವ್ಯಾಖ್ಯಾನನಿರ್ದೇಶ್ಯಂ ವೇದ್ಯಂ ಚ ಸ್ವಾನುಭೂತಿತಃ ॥ ೬೫॥
ನ ವಕ್ತಾ ನ ಚ ಮನ್ತಾ ವಾ ತತ್ರ ಕಶ್ಚನ ಶಿಷ್ಯತೇ ।
ಅತ ಏತತ್ ಪದಂ ತುರ್ಯಂ ಮೌನಮಿತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ ॥ ೬೬॥
ವಾಚೋಽಪಿ ಮನಸಾ ಸಾಕಂ ನಿವರ್ತನ್ತೇ ಯತೋಽದ್ವಯಾತ್ ।
ಅನುಭೂಯ ತಮಾನನ್ದಂ ನ ಬಿಭೇತಿ ಕುತಶ್ಚನ ॥ ೬೭॥
ಯತ್ರಾಸ್ತಿ ಭೇದವಿಜ್ಞಾನಂ ನಾಭೀತಿಸ್ತತ್ರ ಕರ್ಹಿಚಿತ್ ।
ಇತಿ ಚ ಶ್ರೂಯತೇ ಯಸ್ಮಾತ್ ತುರ್ಯಮೇವಾಭಯಂ ಪದಮ್ ॥ ೬೮॥
ಸ್ವಸ್ವರೂಪಪರಿಜ್ಞಾನಾತ್ ಕಥಮೈಕ್ಯಂ ಪರಾತ್ಮನಾ ।
ಇತಿ ಪ್ರಶ್ನೋ ನಿರಾಧಾರ ಐಕ್ಯಂ ಸ್ವಾಭಾವಿಕಂ ಯತಃ ॥ ೬೯॥
ಅತ್ರೋಕ್ತೇನ ವಿಚಾರೇಣ ಲಭ್ಯೈಷಾ ಪರಮಾ ಗತಿಃ ।
ನಾನ್ಯಥಾ ಲಭ್ಯತೇ ಸೇಯಮಿತಿ ವೇದಾನ್ತನಿರ್ಣಯಃ ॥ ೭೦॥
ಇಹ ದಿಷ್ಟಃ ಸ ಏವಾರ್ಥೋ ನದೀದೃಷ್ಟಾನ್ತಯೋಜನಾತ್ ।
ಅನ್ಯತ್ರಾನೇಕಧಾ ಚಾಪಿ ಸ್ಪಷ್ಟಂ ಭಗವತಾ ಸತಾಮ್ ॥ ೭೧॥
ನೋಪಾಸನೇನ ಯೋಗೇನ ಪುಣ್ಯೈರ್ವಾಽಪಿ ಚ ಕರ್ಮಭಿಃ ।
ಲಭ್ಯೇತೇದಂ ಪದಂ ತುರ್ಯಮಿತ್ಯೇವಂ ಚ ಪ್ರದರ್ಶಿತಮ್ ॥ ೭೨॥
ಮಿಥ್ಯೇಯಂ ಜೀವತಾ ಯಾವನ್ನ ಲುಪ್ಯೇತ ವಿಚಾರಣಾತ್ ।
ತಾವತ್ ಸಂಸಾರನಿರ್ಮೋಕ್ಷೋ ನ ಭವೇತ್ ಕಿಲ ದೇಹಿನಾಮ್ ॥ ೭೩॥
ಜೀವತ್ವಮಾದಿಮೋ ಧರ್ಮಃ ಕರ್ತೃತ್ವಾದ್ಯಾಸ್ತದಾಶ್ರಯಾಃ ।
ಜೀವತಾಽಽರೋಪಿತಾ ಪೂರ್ವಂ ಕರ್ತೃತ್ವಾದ್ಯಾಸ್ತತಃ ಪರಮ್ ।
ಜೀವತ್ವನಾಶೇ ಸರ್ವೇಷಾಂ ನಾಶೋಽತಃ ಸಹಜಾ ಸ್ಥಿತಿಃ ॥ ೭೪॥
ಸರ್ವಧರ್ಮಪರಿತ್ಯಾಗೋ ಯೋ ಗೀತಾಸು ವಿಧೀಯತೇ ।
ಕರ್ತೃತ್ವಾದಿಕಹಾನಂ ಸ ಜೀವತ್ವತ್ಯಾಗಪೂರ್ವಕಮ್ ॥ ೭೫॥
ಸರ್ವಧರ್ಮಪರಿತ್ಯಾಗೋ ಜೀವತ್ವತ್ಯಾಗ ಏವ ಹಿ ।
ಅತ್ಯಾಗೇ ಜೀವತಾಯಾಸ್ತು ತ್ಯಕ್ತೋ ಧರ್ಮೋ ನ ಕಶ್ಚನ ॥ ೭೬॥
ಇತ್ಯೌಪನಿಷದಂ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಂ ಪರಮಂ ಪದಮವ್ಯಯಮ್ ।
ಅತ್ರೋಪದಿಷ್ಟಂ ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಮದ್ವೈತಂ ತುರ್ಯನಾಮಕಮ್ ॥ ೭೭॥
ಋಜುಮಾರ್ಗಮಿಮಂ ಹಿತ್ವಾ ಚರನ್ತ್ಯನ್ಯಪಥಾ ತು ಯೇ ।
ಕಾಲೇನ ಪರಮಂ ಧಾಮ ಯಾನ್ತಿ ತೇ ಹೃನ್ನಿಮಜ್ಜನಾತ್ ॥ ೭೮॥
ಚತುರ್ಥಶ್ಲೋಕಃ
ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ವಿಷಯಂ ಬಾಹ್ಯಂ
ರುದ್ಧಪ್ರಾಣೇನ ರುದ್ಧಮನಸಾಽನ್ತಸ್ತ್ವಾಮ್ ।
ಧ್ಯಾಯನ್ಪಶ್ಯತಿ ಯೋಗೀ
ದೀಧಿತಿಮರುಣಾಚಲ ತ್ವಯಿ ಮಹೀಯಂ ತೇ॥
ಚತುರ್ಥಶ್ಲೋಕಸ್ಯಾನುವಾದಃ
ವಿಹಾಯ ಬಾಹ್ಯವಸ್ತು ವಾಯುರೋಧನಾನ್ಮನೋ ಹಠಾ-
ನ್ನಿರುಧ್ಯ ಯೋಗಗಸ್ಸ್ಮರನ್ ಭವನ್ತಮೇವ ಸರ್ವದಾ ।
ಮಹಿಮ್ನಿ ಲೀನಧೀಃ ಪ್ರಭೇ ಕ್ಷಣೇನ ಮೋದತೇ ಭೃಶಂ
ಅಥೋತ್ಥಿತಸ್ಸ ವಾಸನೇನ ಚೇತಸಾ ತು ಸಂಸರೇತ್॥
ವಾರ್ತ್ತಿಕಮ್
ಶಿಷ್ಯೇತೇ ಯತಮಾನೌ ದ್ವೌ ಯೋಗೀ ಪ್ರೇಮೀ ಪರಾತ್ಮನಿ ।
ಚತುರ್ಥೇ ಯೋಗಿನಂ ವಕ್ತಿ ಪ್ರೇಮಿಣಂ ಪಞ್ಚಮೇ ಗುರುಃ ॥ ೭೯॥
ತತ್ರ ಯೋಗೀ ಹಠಾದ್ರುದ್ಧ್ವಾ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮೇನ ಮಾನಸಮ್ ।
ಚಿಜ್ಜ್ಯೋತಿರ್ವೀಕ್ಷಣಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ತದಾನೀಂ ಮೋದತೇ ಭೃಶಮ್ ॥ ೮೦॥
ಮನೋರೋಧೋ ಹಠಾತ್ ಸಿದ್ಧೋ ನ ಸ್ಥಿರೋ ಭವಿತಾ ಕ್ವಚಿತ್ ।
ಲೀನಮೇವ ಮನಸ್ತಿಷ್ಠೇತ್ ಸವಾಸನಮಥೋದಿಯಾತ್ ॥ ೮೧॥
ಮನೋನಾಶೇನ ಮುಕ್ತಿರ್ಹಿ ನ ಲಯೇನ ಕದಾಚನ ।
ಲೀನಂ ಹಿ ಪುನರಾಯಾತಿ ನಷ್ಟಂ ನೈವೋದಿಯಾತ್ ಪುನಃ ।
ಅನಾಶಾನ್ಮನಸೋ ಯೋಗೀ ಜೀವತ್ವಂ ನ ಜಹಾತಿ ಹಿ ॥ ೮೨॥
ಸ್ಫುಟೀಕರ್ತುಮಿಮಂ ಭೇದಂ ಮನಸೋ ಲಯನಾಶಯೋಃ ।
ಗುರುರ್ವಕ್ತಿ ಪುರಾವೃತ್ತಾಂ ಕಥಾಂ ಕಸ್ಯಾಪಿ ಯೋಗಿನಃ ॥ ೮೩॥
ಸಮಾಧೇರ್ವ್ಯುತ್ಥಿತೋ ಯೋಗೀ ಪಿಪಾಸಾರ್ದಿತಮಾನಸಃ ।
ಶಿಷ್ಯಮಾದಿಶ್ಯ ತೀರ್ಥಾಯ ಸಮಾಧಿಂ ಪ್ರಾವಿಶತ್ ಪುನಃ ॥ ೮೪॥
ಯಯುಃ ಶತಾನಿ ವರ್ಷಾಣಾಂ ವ್ಯುತ್ಥಿತೋಽಭೂತ್ ತತಃ ಪರಮ್ ।
ಜಲಾಥಪ್ರೇಷಿತಂ ಶಿಷ್ಯಂ ವೇಗೇನಾಥ ಸ್ಮರಂಸ್ತದಾ ।
ಉವಾಚೋಚ್ಚೈಶ್ಚ ಭೋಸ್ತೀರ್ಥಂ ಕಿಮಾನೀತಂ ತ್ವಯೇತ್ಯಸೌ ॥ ೮೫॥
ಪಿಪಾಸಾವಾಸನಾಯುಕ್ತಂ ಮನೋ ಲೀನಂ ಹ್ಯಭೂಚ್ಚಿರಮ್ ।
ಉದಿಯಾಯ ಚ ವೇಗೇನ ಸಮಾಧೇರ್ವ್ಯುತ್ಥಿತಸ್ಯ ಹಿ ।
ಅನಾಶಾನ್ಮನಸೋ ಹ್ಯೇವಂ ವೇಗೇನ ಸ್ಮೃತಿರುದ್ಗತಾ ॥ ೮೬॥
ಮಹಿಮ್ನಿ ರಮತೇ ಯೋಗೀ ನ ಸ್ವರೂಪಂ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ ।
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಯೋಗಿನೋ ಭೋಗೋ ದಿಶ್ಯತೇ ನ ತು ಮೋಕ್ಷಣಮ್ ॥ ೮೭॥
ಅಲ್ಪಮಪ್ಯನ್ತರಂ ಕೃತ್ವಾ ಭಯಮೇತೀತಿ ಚ ಶ್ರುತೇಃ ।
ನಾಭಯಂ ವಿನ್ದತೇ ಯೋಗೀತ್ಯಯಮರ್ಥೋ ನಿರೂಪಿತಃ ॥ ೮೮॥
ವಿನಾ ವಿವೇಕಮತ್ರೋಕ್ತಂ ಸ್ವಶಕ್ತ್ಯಾ ಚ ಹಠೇನ ಚ ।
ಯತಮಾನೋ ಹಿ ದಿಷ್ಟೋಽತ್ರ ನ ತು ಸರ್ವೋಽಪಿ ಯೋಗಗಃ ॥ ೮೯॥
ಯಾವನ್ನ ಸಜ್ಜತೇ ಸೋಽಯಂ ವಿಚಾರೇಽಹಙ್ಕೃತಿಂ ತ್ಯಜನ್ ।
ಪರಂ ವಾ ಶರಣಂ ಯಾತಿ ತಾವನ್ನಾಯಂ ವಿಮುಚ್ಯತೇ ॥ ೯೦॥
ವಾರ್ತ್ತಿಕಮ್
ಅತೋ ವಿಶಿಷ್ಯತೇ ಪ್ರೇಮೀ ತದರ್ಪಿತಮನಾಃ ಸದಾ ।
ವಿಸ್ಮೃತ್ಯ ಸ್ವಂ ಚ ತತ್ಪ್ರೇಮ್ಣಾ ವೀಕ್ಷತೇ ತನ್ಮಯಂ ಜಗತ್ ॥ ೯೧॥
" ಯೋ ಮಾಂ ಪಶ್ಯತಿ ಸರ್ವತ್ರ ಸರ್ವಂ ಚ ಮಯಿ ಪಶ್ಯತಿ ।
ತಸ್ಯಾಹಂ ನ ಪ್ರಣಶ್ಯಾಮಿ ಸ ಚ ಮೇ ನ ಪ್ರಣಶ್ಯತಿ " ॥ ೯೨॥
" ಯೋಗಿನಾಮಪಿ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಮದ್ಗತೇನಾನ್ತರಾತ್ಮನಾ ।
ಶ್ರದ್ಧಾವಾನ್ ಭಜತೇ ಯೋ ಮಾಂ ಸ ಮೇ ಯುಕ್ತತಮೋ ಮತಃ "॥
ಇತಿ ಗೀತಾಸು ಸನ್ದಿಷ್ಟಂ ಪಾರಮ್ಯಂ ಪ್ರೇಮಿಣಃ ಕಿಲ ॥ ೯೩॥
ಪಶ್ಯಂಸ್ತಂ ಸ ಸದಾ ಪ್ರೇಷ್ಠಂ ತದಾನನ್ದೇ ನಿಮಗ್ನಧೀಃ ।
ಮುಕ್ತಪ್ರಾಯೋ ಹ್ಯಸೌ ಕಾಲಾನ್ಮುಕ್ತಿಮಾತ್ಯನ್ತಿಕೀಂ ವ್ರಜೇತ್ ॥ ೯೪॥
ಭಕ್ತಿಯೋಗೇನ ಲಭ್ಯೇತ ಪರಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರೇಮ ಶೋಭನಮ್ ।
ಉಕ್ತಾ ಭಾಗವತೇ ಭಕ್ತಿರ್ನವಧಾ ಶ್ರವಣಾದಿಕಾ ।
ಪ್ರಪತ್ತಿರ್ನವಮಾ ತತ್ತು ಪರಸ್ಮೈ ಸ್ವನಿವೇದನಮ್ ॥ ೯೫॥
" ದೈವೀ ಹ್ಯೇಷಾ ಗುಣಮಯೀ ಮಮ ಮಾಯಾ ದುರತ್ಯಯಾ ।
ಮಾಮೇವ ಯೇ ಪ್ರಪದ್ಯನ್ತೇ ಮಾಯಾಮೇತಾಂ ತರನ್ತಿ ತೇ "॥
ಇತ್ಯುಪಾಯಃ ಪ್ರಪತ್ತಿರ್ಹಿ ಮಾಯಾಮೋಕ್ಷಾಯ ದಿಶ್ಯತೇ ॥ ೯೬॥
ಮಾಯಯಾ ವಿಷಯೇಷ್ವೇವ ಪ್ರೀತಿಃ ಸಞ್ಜಾಯತೇ ನೃಣಾಮ್ ।
ಪ್ರಪನ್ನೋ ಮಾಯಯಾ ಮುಕ್ತಃ ಪರಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರೇಮವಾನ್ ಭವೇತ್ ॥ ೯೭॥
ಅತಃ ಪರಸ್ಮಿನ್ ಕರ್ತವ್ಯಾ ಭಕ್ತಿಃ ಪರಮಶೋಭನಾ ।
ಆತ್ಮತ್ವೇನ ಪೃಥಕ್ತ್ವೇನ ಕಥಞ್ಚಿತ್ ಪರಮಂ ಭಜೇತ್ ॥ ೯೮॥
ಭಜನಾತ್ ಪ್ರೇಮ್ಣಿ ಸಞ್ಜಾತೇ ಪಾರ್ಥಕ್ಯಂ ಸ್ರಂಸತೇ ಚಿರಾತ್ ।
ಅಭೇದಃ ಶಿಷ್ಯತೇ ಸತ್ಯ ಏವಂ ಭಕ್ತಃ ಕೃತೀ ಭವೇತ್ ॥ ೯೯॥
ಪ್ರೇಮವಾಞ್ಜಯತೀತ್ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಯೋಗಿಭ್ಯೋಽಸೌ ವಿಶಿಷ್ಯತೇ ।
ಅತೋ ವಿಚಾರೇ ನೋ ಚೇದ್ಧೀರಿಚ್ಛೇತ್ ಪ್ರೇಮ್ಣಾಽಽಪ್ತುಮೀಶ್ವರಮ್ ॥ ೧೦೦॥
ಸ್ತೋತ್ರಸಮುದಾಯಾರ್ಥಃ
" ನ ಹಿ ಜ್ಞಾನೇನ ಸದೃಶಂ ಪವಿತ್ರಮಿಹ ವಿದ್ಯತೇ " ।
ಇತಿ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಮೇವಾರ್ಥಮಿವ ದರ್ಶಯತಿ ಸ್ವಯಮ್ ॥ ೧೦೧॥
ವೃದ್ಧ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ಜ್ಞಾನೀ ಪ್ರೇಮೀ ಬಾಲ ಇತೀರ್ಯತೇ ।
ಅಹಙ್ಕಾರಪರೀತಾತ್ಮಾ ಯೋಗೀ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ಯುವೇತಿ ಚ ॥ ೧೦೨॥
ಅತ್ರ ಯೌವನಮೇವಾದ್ಯಂ ತತೋ ಬಾಲತ್ವವೃದ್ಧತೇ ।
ಸಾಹಙ್ಕಾರತ್ವಮೇವಾದೌ ನಿರಹಙ್ಕಾರತಾ ಪರಾ ।
ಯೋಗಾದ್ಭಕ್ತಿಸ್ತತಃ ಪ್ರೇಮ ತತೋ ಜ್ಞಾನಮಿತಿ ಕ್ರಮಃ ॥ ೧೦೩॥
ಉತ್ತಮೋ ಭವತಿ ಜ್ಞಾನೀ ನಿಕೃಷ್ಟೋ ಯೋಗತತ್ಪರಃ ।
ಮಧ್ಯಮೋ ಭವತಿ ಪ್ರೇಮೀ ತೇಷಾಮೇವಂ ಭಿದಾ ಮತಾ ॥ ೧೦೪॥
ಮೋಕ್ಷಕಾರಣಸಾಮಗ್ರ್ಯಾಂ ಭಕ್ತಿರೇವ ಗರೀಯಸೀ ।
ಭಕ್ತಿಪ್ರಕಾರೇ ಸರ್ವಸ್ಮಿನ್ ವಿಚಾರಃ ಪರಮೋತ್ತಮಃ ॥ ೧೦೫॥
ವಿಚಾರೇಣಾನ್ನತಾಂ ಯಾತಿ ಪರಮಸ್ಯ ಸ್ವಯಂ ಹೃದಿ ।
ವಿಚಾರೀ ಪರಮೋ ಭಕ್ತೋ ಜ್ಞಾತ್ವೈವಂ ಸ್ವಂ ವಿಚಾರಯನ್ ॥ ೧೦೬॥
ವಿಚಾರೇಣೈವ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಂ ಪರಸ್ಮೈ ಸ್ವನಿವೇದನಮ್ ।
ವಿಚಾರೇಣಾನ್ನತಾಮೇತ್ಯ ನ ತತೋ ಭಿದ್ಯತೇ ಯತಃ ॥ ೧೦೭॥
ಮಙ್ಗಲಮ್
ಈಶ್ವರೋ ಗುರುರಾತ್ಮೇತಿ ಮೂರ್ತಿಭೇದವಿಭಾಗಿನೇ ।
ಪರಸ್ಮೈ ರಮಣಾಖ್ಯಾಯ ಪಞ್ಚರತ್ನಕೃತೇ ನಮಃ ॥ ೧೦೮॥
ಇತಿ ಶಿವಮ್
In another Ashram publication, there is an addition of another verse
(as below) one of Ganapati Muni's disciples, Daivarata, wrote a Tamil
verse and colophon in praise of the stotra.
Maharshi translated this in Sanskrit. The original pancharatna was
composed by Maharshi in Tamil and also translated by him into Sanskrit.
ಏತದ್ ರಮಣ ಮಹರ್ಷೇರ್ದರ್ಶನಮರುಣಾಚಲಸ್ಯ ದೇವಗಿರಾ ।
ಪಞ್ಚಕಮಾರ್ಯಾಗೀತೌ ರತ್ನಂ ತ್ವಿದಮೌಪನಿಷದಂ ಹಿ ॥
ಇತಿ ಶ್ರೀ ಪಾರಾಶರ್ಯಸ್ಯ ಭಗವತೋ ಮಹರ್ಷೇರಾಚಾರ್ಯ
ರಮಣಸ್ಯ ದರ್ಶನಮರುಣಾಚಲಪಞ್ಚರತ್ನಮ್ ॥
Encoded and proofread by Sunder Hattangadi sunderh at hotmail
This work is published by Sri Ramanasramam www.sriramanamaharshi.org
It has been approved to be posted on sanskritdocuments.org
by permission of Sri V.S. Ramanan, President, Sri Ramanasramam.
Please send corrections to sanskrit@cheerful.com
Last updated ತ್oday
http://sanskritdocuments.org
Arunachala Pancharatna Varttikam Lyrics in Kannada PDF
% File name : aruNAchalapancharatnavArttikam.itx
% Category : pancharatna
% Location : doc\_shiva
% Author : Shri Ramana Maharshi; varttikam by K.Lakshmana Sharma('WHO')
% Language : Sanskrit
% Subject : philosophy/hinduism/religion
% Transliterated by : Sunder Hattangadi sunderh at hotmail.com
% Proofread by : Sunder Hattangadi sunderh at hotmail.com
% Description-comments : Hymn of 5 verses, with commentary. Ramanashrama publication
% Acknowledge-Permission: Sri V.S. Ramanan, President, Sri Ramanasramam sriramanamaharshi.org
% Latest update : November 7, 2014
% Send corrections to : Sanskrit@cheerful.com
% Site access : http://sanskritdocuments.org
%
% This text is prepared by volunteers and is to be used for personal study
% and research. The file is not to be copied or reposted for promotion of
% any website or individuals or for commercial purpose without permission.
% Please help to maintain respect for volunteer spirit.
%
% File name : aruNAchalapancharatnavArttikam.itx
% Category : pancharatna
% Location : doc\_shiva
% Author : Shri Ramana Maharshi; varttikam by K.Lakshmana Sharma('WHO')
% Language : Sanskrit
% Subject : philosophy/hinduism/religion
% Transliterated by : Sunder Hattangadi sunderh at hotmail.com
% Proofread by : Sunder Hattangadi sunderh at hotmail.com
% Description-comments : Hymn of 5 verses, with commentary. Ramanashrama publication
% Acknowledge-Permission: Sri V.S. Ramanan, President, Sri Ramanasramam sriramanamaharshi.org
% Latest update : November 7, 2014
% Send corrections to : Sanskrit@cheerful.com
% Site access : http://sanskritdocuments.org
%
% This text is prepared by volunteers and is to be used for personal study
% and research. The file is not to be copied or reposted for promotion of
% any website or individuals or for commercial purpose without permission.
% Please help to maintain respect for volunteer spirit.
%
We acknowledge well-meaning volunteers for Sanskritdocuments.org and other sites to have built the collection of Sanskrit texts.
Please check their sites later for improved versions of the texts.
This file should strictly be kept for personal use.
PDF file is generated [ October 12, 2015 ] at Stotram Website
Please check their sites later for improved versions of the texts.
This file should strictly be kept for personal use.
PDF file is generated [ October 12, 2015 ] at Stotram Website