സൂര്യശതകമ്
{॥ സൂര്യശതകമ് ॥}
മഹാകവിശ്രീമയൂരപ്രണീതമ്
॥ ശ്രീ ഗണേശായ നമഃ ॥
ജമ്ഭാരാതീഭകുമ്ഭോദ്ഭവമിവ ദധതഃ സാന്ദ്രസിന്ദൂരരേണും
രക്താഃ സിക്താ ഇവൌഘൈരുദയഗിരിതടീധാതുധാരാദ്രവസ്യ । var സക്തൈഃ
ആയാന്ത്യാ തുല്യകാലം കമലവനരുചേവാരുണാ വോ വിഭൂത്യൈ
ഭൂയാസുര്ഭാസയന്തോ ഭുവനമഭിനവാ ഭാനവോ ഭാനവീയാഃ ॥ ൧॥
ഭക്തിപ്രഹ്വായ ദാതും മുകുലപുടകുടീകോടരക്രോഡലീനാം
ലക്ഷ്മീമാക്രഷ്ടുകാമാ ഇവ കമലവനോദ്ധാടനം കുര്വതേ യേ ।
കാലാകാരാന്ധകാരാനനപതിതജഗത്സാധ്വസധ്വംസകല്യാഃ
കല്യാണം വഃ ക്രിയാസുഃ കിസലയരുചയസ്തേ കരാ ഭാസ്കരസ്യ ॥ ൨॥
ഗര്ഭേഷ്വമ്ഭോരുഹാണാം ശിഖരിഷു ച ശിതാഗ്രേഷു തുല്യം പതന്തഃ
പ്രാരമ്ഭേ വാസരസ്യ വ്യുപരതിസമയേ ചൈകരൂപാസ്തഥൈവ ।
നിഷ്പര്യായം പ്രവൃത്താസ്ത്രിഭുവനഭവനപ്രാങ്ഗണേ പാന്തു യുഷ്മാ-
നൂഷ്മാണം സംതതാധ്വശ്രമജമിവ ഭൃശം ബിഭ്രതോ ബ്രധ്നപാദാഃ ॥ ൩॥
പ്രഭ്രശ്യത്യുത്തരീയത്വിഷി തമസി സമുദ്ദീക്ഷ്യ വീതാവൃതീന്പ്രാ-
ഗ്ജന്തൂംസ്തന്തൂന്യഥാ യാനതനു വിതനുതേ തിഗ്മരോചിര്മരീചീന് ।
തേ സാന്ദ്രീഭൂയ സദ്യഃ ക്രമവിശദദശാശാദശാലീവിശാലം
ശശ്വത്സമ്പാദയന്തോഽമ്ബരമമലമലം മങ്ഗലം വോ ദിശന്തു ॥ ൪॥
ന്യക്കുര്വന്നോഷധീശേ മുഷിതരുചി ശുചേവൌഷധീഃ പ്രോഷിതാഭാ
ഭാസ്വദ്ഗ്രാവോദ്ഗതേന പ്രഥമമിവ കൃതാഭ്യുദ്ഗതിഃ പാവകേന ।
പക്ഷച്ഛേദവ്രണാസൃക്സ്രുത ഇവ ദൃഷദോ ദര്ശയന്പ്രാതരദ്രേ-
രാതാമ്രസ്തീവ്രഭാനോരനഭിമതനുദേ സ്താദ്ഗഭസ്ത്യുദ്ഗമോ വഃ ॥ ൫॥
ശീര്ണഘ്രാണാങ്ഘ്രിപാണീന്വ്രണിഭിരപഘനൈര്ഘര്ഘരാവ്യക്തഘോഷാന്
ദീര്ഘാഘ്രാതാനഘൌഘൈ പുനരപി ഘടയത്യേക ഉല്ലാഘയന് യഃ ।
ഘര്മാംശോസ്തസ്യ വോഽന്തര്ദ്വിഗുണഘനഘൃണാനിഘ്നനിര്വിഘ്നവൃത്തേ-
ര്ദത്താര്ഘാഃ സിദ്ധസംഘൈര്വിദധതു ഘൃണയഃ ശീഘ്രമംഹോവിധാതമ് ॥ ൬॥
ബിഭ്രാണാ വാമനത്വം പ്രഥമമഥ തഥൈവാംശവഃ പ്രാംശവോ വഃ
ക്രാന്താകാശാന്തരാലാസ്തദനു ദശദിശഃ പൂരയന്തസ്തതോഽപി ।
ധ്വാന്താദാച്ഛിദ്യ ദേവദ്വിഷ ഇവ ബലിതോ വിശ്വമാശ്വശ്നുവാനാഃ var ദേവദ്രുഹ
കൃച്ഛ്രാണ്യുച്ഛ്രായഹേലോപഹസിതഹരയോ ഹാരിദശ്വാ ഹരന്തു ॥ ൭॥
ഉദ്ഗാഢേനാരുണിമ്നാ വിദധതി ബഹുലം യേഽരുണസ്യാരുണത്വം
മൂര്ധോദ്ധൂതൌ ഖലീനക്ഷതരുധിരരുചോ യേ രഥാശ്വാനനേഷു ।
ശൈലാനാം ശേഖരത്വം ശ്രിതശിഖരിശിഖാസ്തന്വതേ യേ ദിശന്തു var ശിഖരശിഖാഃ
പ്രേങ്ഖന്തഃ ഖേ ഖരാംശോഃ ഖചിതദിനമുഖാസ്തേ മയൂഖാഃ സുഖം വഃ ॥ ൮॥
ദത്താനന്ദാഃ പ്രജാനാം സമുചിതസമയാകൃഷ്ടസൃഷ്ടൈഃ പയോഭിഃ var അക്ലിഷ്ടസൃഷ്ടൈഃ
പൂര്വാഹ്ണേ വിപ്രകീര്ണാ ദിശി ദിശി വിരമത്യഹ്നി സംഹാരഭാജഃ ।
ദീപ്താംശോര്ദീര്ഘദുഃഖപ്രഭവഭവഭയോദന്വദുത്താരനാവോ
ഗാവോ വഃ പാവനാനാം പരമപരിമിതാം പ്രീതിമുത്പാദയന്തു ॥ ൯॥
ബന്ധധ്വംസൈകഹേതും ശിരസി നതിരസാബദ്ധസംധ്യാഞ്ജലീനാം
ലോകാനാം യേ പ്രബോധം വിദധതി വിപുലാമ്ഭോജഖണ്ഡാശയേവ ।
യുഷ്മാകം തേ സ്വചിത്തപ്രഥിതപൃഥുതരപ്രാര്ഥനാകല്പവൃക്ഷാഃ var പ്രഥിമ
കല്പന്താം നിര്വികല്പം ദിനകരകിരണാഃ കേതവഃ കല്മഷസ്യ ॥ ൧൦॥
ധാരാ രായോ ധനായാപദി സപദി കരാലമ്ബഭൂതാഃ പ്രപാതേ
തത്ത്വാലോകൈകദീപാസ്ത്രിദശപതിപുരപ്രസ്ഥിതൌ വീഥ്യ ഏവ ।
നിര്വാണോദ്യോഗിയോഗിപ്രഗമനിജതനുദ്വാരി വേത്രായമാണാ-
സ്ത്രായന്താം തീവ്രഭാനോര്ദിവസമുഖസുഖാ രശ്മയഃ കല്മഷാദ്വഃ ॥ ൧൧॥
var തീവ്രഭാസഃ var കശ്മലാദ്വഃ
പ്രാചി പ്രാഗാചരന്ത്യോഽനതിചിരമചലേ ചാരുചൂഡാമണിത്വം
മുഞ്ചന്ത്യോ രോചനാമ്ഭഃ പ്രചുരമിവ ദിശാമുച്ചകൈശ്ചര്ചനായ ।
ചാടൂത്കൈശ്ചക്രനാമ്നാം ചതുരമവിചലൈര്ലോചനൈരര്ച്യമാനാ- var സുചിരം
ശ്ചേഷ്ടന്താം ചിന്തിതാനാമുചിതമചരമാശ്ചണ്ഡരോചീരുചോ വഃ ॥ ൧൨॥
ഏകം ജ്യോതിര്ദൃശൌ ദ്വേ ത്രിജഗതി ഗദിതാന്യബ്ജജാസ്യൈശ്ചതുര്ഭി-
ര്ഭൂതാനാം പഞ്ചമം യാന്യലമൃതുഷു തഥാ ഷട്സു നാനാവിധാനി ।
യുഷ്മാകം താനി സപ്തത്രിദശമുനിനുതാന്യഷ്ടദിഗ്ഭാഞ്ജി ഭാനോ-
ര്യാന്തി പ്രാഹ്ണേ നവത്വം ദശ ദധതു ശിവം ദീധിതീനാം ശതാനി ॥ ൧൩॥ var ദദതു
ആവൃത്തിഭ്രാന്തവിശ്വാഃ ശ്രമമിവ ദധതഃ ശോഷിണഃ സ്വോഷ്മണേവ
ഗ്രീഷ്മേ ദാവാഗ്നിതപ്താ ഇവ രസമസകൃദ്യേ ധരിത്ര്യാ ധയന്തി ।
തേ പ്രാവൃഷ്യാത്തപാനാതിശയരുജ ഇവോദ്വാന്തതോയാ ഹിമര്തൌ
മാര്തണ്ഡസ്യാപ്രചണ്ഡാശ്ചിരമശുഭഭിദേഽഭീഷവോ വോ ഭവന്തു ॥ ൧൪॥
തന്വാനാ ദിഗ്വധൂനാം സമധികമധുരാലോകരമ്യാമവസ്ഥാ-
മാരുഢപ്രൌഢിലേശോത്കലിതകപിലിമാലംകൃതിഃ കേവലൈവ ।
ഉജ്ജൃമ്ഭാമ്ഭോജനേത്രദ്യുതിനി ദിനമുഖേ കിംചിദുദ്ഭിദ്യമാനാ
ശ്മശ്രുശ്രേണീവ ഭാസാം ദിശതു ദശശതീ ശര്മ ഘര്മത്വിഷോ വഃ ॥ ൧൫॥
മൌലീന്ദോര്മൈഷ മോഷീദ്ദ്യുതിമിതി വൃഷഭാങ്കേന യഃ ശങ്കിനേവ
പ്രത്യഗ്രോദ്ഘാടിതാമ്ഭോരുഹകുഹരഗുഹാസുസ്ഥിതേനേവ ധാത്രാ ।
കൃഷ്ണേന ധ്വാന്തകൃഷ്ണസ്വതനുപരിഭവത്രസ്നുനേവ സ്തുതോഽലം
ത്രാണായ സ്താത്തനീയാനപി തിമിരരിപോഃ സ ത്വിഷാമുദ്ഗമോ വഃ ॥ ൧൬॥
വിസ്തീര്ണം വ്യോമ ദീര്ഘാഃ സപദി ദശ ദിശോ വ്യസ്തവേലാമ്ഭസോഽബ്ധീന്
കുര്വദ്ഭിര്ദൃശ്യനാനാനഗനഗരനഗാഭോഗപൃഥ്വീം ച പൃഥ്വീമ് ।
പദ്മിന്യുച്ഛ്വാസ്യതേ യൈരുഷസി ജഗദപി ധ്വംസയിത്വാ തമിസ്രാ-
മുസ്രാ വിസ്രംസയന്തു ദ്രുതമനഭിമതം തേ സഹസ്രത്വിഷോ വഃ ॥ ൧൭॥ var വിസ്രാവയന്തു
അസ്തവ്യസ്തത്വശൂന്യോ നിജരുചിരനിശാനശ്വരഃ കര്തുമീശോ
വിശ്വം വേശ്മേവ ദീപഃ പ്രതിഹതതിമിരം യഃ പ്രദേശസ്ഥിതോഽപി ।
ദിക്കാലാപേക്ഷയാസൌ ത്രിഭുവനമടതസ്തിഗ്മഭാനോര്നവാഖ്യാം
യാതഃ ശാതക്രതവ്യാം ദിശി ദിശതു ശിവം സോഽര്ചിഷാമുദ്ഗമോ വഃ ॥ ൧൮॥
മാഗാന്മ്ലാനിം മൃണാലീ മൃദുരിതി ദയയേവാപ്രവിഷ്ടോഽഹിലോകം
ലോകാലോകസ്യ പാര്ശ്വം പ്രതപതി ന പരം യസ്തദാഖ്യാര്ഥമേവ ।
ഊര്ധ്വം ബ്രഹ്മാണ്ഡഖണ്ഡസ്ഫുടനഭയപരിത്യക്തദൈര്ഘ്യോ ദ്യുസീമ്നി
സ്വേഛാവശ്യാവകാശാവധിരവതു സ വസ്താപനോ രോചിരോഘഃ ॥ ൧൯॥
അശ്യാമഃ കാല ഏകോ ന ഭവതി ഭുവനാന്തോഽപി വീതേഽന്ധകാരേ var വീതാന്ധകാരഃ
സദ്യഃ പ്രാലേയപാദോ ന വിലയമചലശ്ചന്ദ്രമാ അപ്യുപൈതി ।
ബന്ധഃ സിദ്ധാഞ്ജലീനാം ന ഹി കുമുദവനസ്യാപി യത്രോജ്ജിഹാനേ
തത്പ്രാതഃ പ്രേക്ഷണീയം ദിശതു ദിനപതേര്ധാമ കാമാധികം വഃ ॥ ൨൦॥
യത്കാന്തിം പങ്കജാനാം ന ഹരതി കുരുതേ പ്രത്യുതാധിക്യരമ്യാം var പ്രത്യുതാതീവ രമ്യാം
നോ ധത്തേ താരകാഭാം തിരയതി നിതരാമാശു യന്നിത്യമേവ । var നാധത്തേ
കര്തും നാലം നിമേഷം ദിവസമപി പരം യത്തദേകം ത്രിലോക്യാ-
ശ്ചക്ഷുഃ സാമാന്യചക്ഷുര്വിസദൃശമഘഭിദ്ഭാസ്വതസ്താന്മഹോ വഃ ॥ ൨൧॥
ക്ഷ്മാം ക്ഷേപീയഃ ക്ഷപാമ്ഭഃശിശിരതരജലസ്പര്ശതര്ഷാദൃതേവ
ദ്രാഗാശാ നേതുമാശാദ്വിരദകരസരഃപുഷ്കരാണീവ ബോധമ് ।
പ്രാതഃ പ്രോല്ലങ്ഘ്യ വിഷ്ണോഃ പദമപി ഘൃണയേവാതിവേഗാദ്ദവീയ-
സ്യുദ്ദാമ ദ്യോതമാനാ ദഹതു ദിനപതേര്ദുര്നിമിത്തം ദ്യുതിര്വഃ ॥ ൨൨॥
നോ കല്പാപായവായോരദയരയദലത്ക്ഷ്മാധരസ്യാപി ഗമ്യാ var ശമ്യാ
ഗാഢോദ്ഗീര്ണോജ്ജ്വലശ്രീരഹനി ന രഹിതാ നോ തമഃകജ്ജലേന ।
പ്രാപ്തോത്പത്തിഃ പതങ്ഗാന്ന പുനരുപഗതാ മോഷമുഷ്ണത്വിഷോ വോ
വര്തിഃ സൈവാന്യരൂപാ സുഖയതു നിഖിലദ്വീപദീപസ്യ ദീപ്തിഃ ॥ ൨൩॥
നിഃശേഷാശാവപൂരപ്രവണഗുരുഗുണശ്ലാഘനീയസ്വരൂപാ
പര്യാപ്തം നോദയാദൌ ദിനഗമസമയോപപ്ലവേഽപ്യുന്നതൈവ ।
അത്യന്തം യാനഭിജ്ഞാ ക്ഷണമപി തമസാ സാകമേകത്ര വസ്തും
ബ്രധ്നസ്യേദ്ധാ രുചിര്വോ രുചിരിവ രുചിതസ്യാപ്തയേ വസ്തുനോസ്തു ॥ ൨൪॥ var ചിരുരസ്യ, രുചിരസ്യ
വിഭ്രാണഃ ശക്തിമാശു പ്രശമിതബലവത്താരകൌര്ജിത്യഗുര്വീം
കുര്വാണോ ലീലയാധഃ ശിഖിനമപി ലസച്ചന്ദ്രകാന്താവഭാസമ് ।
ആദധ്യാദന്ധകാരേ രതിമതിശയിനീമാവഹന്വീക്ഷണാനാം var ആദേയാദീക്ഷണാനാം
ബാലോ ലക്ഷ്മീമപാരാമപര ഇവ ഗുഹോഽഹര്പതേരാതപോ വഃ ॥ ൨൫॥
ജ്യോത്സ്നാംശാകര്ഷപാണ്ഡുദ്യുതി തിമിരമഷീശേഷകല്മാഷമീഷ-
ജ്ജൃമ്ഭോദ്ഭൂതേന പിങ്ഗം സരസിജരജസാ സംധ്യയാ ശോണശോചിഃ ।
പ്രാതഃപ്രാരമ്ഭകാലേ സകലമപി ജഗച്ചിത്രമുന്മീലയന്തീ
കാന്തിസ്തീക്ഷ്ണത്വിഷോഽക്ഷ്ണാം മുദമുപനയതാത്തൂലികേവാതുലാം വഃ ॥ ൨൬॥
ആയാന്തീ കിം സുമേരോഃ സരണിരരുണിതാ പാദ്മരാഗൈഃ പരാഗൈ-
രാഹോസ്വിത്സ്വസ്യ മാഹാരജനവിരചിതാ വൈജയന്തീ രഥസ്യ ।
മാഞ്ജിഷ്ഠീ പ്രഷ്ഠവാഹാവലിവിധുതശിരശ്ചാമരാലീ നു ലോകൈ- var ചാമരാലീവ
രാശങ്ക്യാലോകിതൈവം സവിതുരഘനുദേ സ്താത്പ്രഭാതപ്രഭാ വഃ ॥ ൨൭॥
ധ്വാന്തധ്വംസം വിധത്തേ ന തപതി രുചിമന്നാതിരൂപം വ്യനക്തി
ന്യക്ത്വം നീത്വാപി നക്തം ന വിതരതിതരാം താവദഹ്നസ്ത്വിഷം യഃ । var ന്യക്താമഹ്നി
സ പ്രാതര്മാ വിരംസീദസകലപടിമാ പൂരയന്യുഷ്മദാശാ-
മാശാകാശാവകാശാവതരണതരുണപ്രക്രമോഽര്കപ്രകാശഃ ॥ ൨൮॥
തീവ്രം നിര്വാണഹേതുര്യദപി ച വിപുലം യത്പ്രകര്ഷേണ ചാണു
പ്രത്യക്ഷം യത്പരോക്ഷം യദിഹ യദപരം നശ്വരം ശാശ്വതം ച ।
യത്സര്വസ്യ പ്രസിദ്ധം ജഗതി കതിപയേ യോഗിനോ യദ്വിദന്തി
ജ്യോതിസ്തദ്ദ്വിപ്രകാരം സവിതുരവതു വോ ബാഹ്യമാഭ്യന്തരം ച ॥ ൨൯॥
രത്നാനാം മണ്ഡനായ പ്രഭവതി നിയതോദ്ദേശലബ്ധാവകാശം
വഹ്നേര്ദാര്വാദി ദഗ്ധും നിജജഡിമതയാ കര്തുമാനന്ദമിന്ദോഃ ।
യച്ച ത്രൈലോക്യഭൂഷാവിധിരഘദഹനം ഹ്ലാദി വൃഷ്ട്യാശു തദ്വോ var യത്തു
ബാഹുല്യോത്പാദ്യകാര്യാധികതരമവതാദേകമേവാര്കതേജഃ ॥ ൩൦॥
മീലച്ചക്ഷുര്വിജിഹ്മശ്രുതി ജഡരസനം നിഘ്നിതഘ്രാണവൃത്തി
സ്വവ്യാപാരാക്ഷമത്വക്പരിമുഷിതമനഃ ശ്വാസമാത്രാവശേഷമ് ।
വിസ്രസ്താങ്ഗം പതിത്വാ സ്വപദപഹരതാദശ്രിയം വോഽര്കജന്മാ var അപ്രിയം
കാലവ്യാലാവലീഢം ജഗദഗദ ഇവോത്ഥാപയന്പ്രാക്പ്രതാപഃ ॥ ൩൧॥
നിഃശേഷം നൈശമമ്ഭഃ പ്രസഭമപനുദന്നശ്രുലേശാനുകാരി
സ്തോകസ്തോകാപനീതാരുണരുചിരചിരാദസ്തദോഷാനുഷങ്ഗഃ ।
ദാതാ ദൃഷ്ടിം പ്രസന്നാം ത്രിഭുവനനയനസ്യാശു യുഷ്മദ്വിരുദ്ധം
വധ്യാദ്ബ്രധ്നസ്യ സിദ്ധാഞ്ജനവിധിരപരഃ പ്രാക്തനോഽര്ചിഃപ്രചാരഃ ॥ ൩൨॥
ഭൂത്വാ ജമ്ഭസ്യ ഭേത്തുഃ കകുഭി പരിഭവാരമ്ഭഭൂഃ ശുഭ്രഭാനോ- var സ്ഥിത്വാ
ര്ബിഭ്രാണാ ബഭ്രുഭാവം പ്രസഭമഭിനവാമ്ഭോജജൃമ്ഭാപ്രഗല്ഭാ ।
ഭൂഷാ ഭൂയിഷ്ഠശോഭാ ത്രിഭുവനഭവനസ്യാസ്യ വൈഭാകരീ പ്രാഗ്-
വിഭ്രാന്താ ഭ്രാജമാനാ വിഭവതു വിഭവോദ്ഭൂതയേ സാ വിഭാ വഃ ॥ ൩൩॥ var നിര്ഭാന്തി, വിഭ്രാന്തി
സംസക്തം സിക്തമൂലാദഭിനവഭുവനോദ്യാനകൌതൂഹലിന്യാ
യാമിന്യാ കന്യയേവാമൃതകരകലശാവര്ജിതേനാമൃതേന ।
അര്കാലോകഃ ക്രിയാദ്വോ മുദമുദയശിരശ്ചക്രവാലാലവാലാ-
ദുദ്യന്ബാലപ്രവാലപ്രതിമരുചിരഹഃപാദപപ്രാക്പ്രരോഹഃ ॥ ൩൪॥
ഭിന്നം ഭാസാരുണസ്യ ക്വചിദഭിനവയാ വിദ്രുമാണാം ത്വിഷേവ
ത്വങ്ന്നക്ഷത്രരത്നദ്യുതിനികരകരാലാന്തരാലം ക്വചിച്ച ।
നാന്തര്നിഃശേഷകൃഷ്ണശ്രിയമുദധിമിവ ധ്വാന്തരാശിം പിബന്സ്താ-
ദൌര്വഃ പൂര്വോഽപ്യപൂര്വോഽഗ്നിരിവ ഭവദഘപ്ലുഷ്ടയേഽര്കാവഭാസഃ ॥ ൩൫॥
ഗന്ധര്വൈര്ഗദ്യപദ്യവ്യതികരിതവചോഹൃദ്യമാതോദ്യവാദ്യൈ-
രാദ്യൈര്യോ നാരദാദ്യൈര്മുനിഭിരഭിനുതോ വേദവേദ്യൈര്വിഭിദ്യ ।
var വീതവേദ്യൈര്വിവിദ്യ, വേദവിദ്ഭിര്വിഭിദ്യ
ആസാദ്യാപദ്യതേ യം പുനരപി ച ജഗദ്യൌവനം സദ്യ ഉദ്യ-
ന്നുദ്ദ്യോതോ ദ്യോതിതദ്യൌര്ദ്യതു ദിവസകൃതോഽസാവവദ്യാനി വോഽദ്യ ॥ ൩൬॥
ആവാനൈശ്ചന്ദ്രകാന്തൈശ്ച്യുതതിമിരതയാ താനവാത്താരകാണാ- var ആവാന്തൈഃ
മേണാങ്കാലോകലോപാദുപഹതമഹസാമോഷധീനാം ലയേന ।
ആരാദുത്പ്രേക്ഷ്യമാണാ ക്ഷണമുദയതടാന്തര്ഹിതസ്യാഹിമാംശോ-
രാഭാ പ്രാഭാതികീ വോഽവതു ന തു നിതരാം താവദാവിര്ഭവന്തീ ॥ ൩൭॥
സാനൌ സാ നൌദയേ നാരുണിതദലപുനര്യൌവനാനാം വനാനാ- var ലസദ്യൌവനാനാം
മാലീമാലീഢപൂര്വാ പരിഹൃതകുഹരോപാന്തനിമ്നാ തനിമ്നാ ।
ഭാ വോഽഭാവോപശാന്തിം ദിശതു ദിനപതേര്ഭാസമാനാ സമാനാ-
രാജീ രാജീവരേണോഃ സമസമയമുദേതീവ യസ്യാ വയസ്യാ ॥ ൩൮॥
ഉജ്ജൃമ്ഭാമ്ഭോരുഹാണാം പ്രഭവതി പയസാം യാ ശ്രിയേ നോഷ്ണതായൈ
പുഷ്ണാത്യാലോകമാത്രം ന തു ദിശതി ദൃശാം ദൃശ്യമാനാ വിധാതമ് ।
പൂര്വാദ്രേരേവ പൂര്വം ദിവമനു ച പുനഃ പാവനീ ദിങ്മുഖാനാ- var തതഃ
മേനാംസ്യൈനീ വിഭാസൌ നുദതു നുതിപദൈകാസ്പദം പ്രാക്തനീ വഃ ॥ ൩൯॥
വാചാം വാചസ്പതേരപ്യചലഭിദുചിതാചാര്യകാണാം പ്രപഞ്ചൈ-
ര്വൈരഞ്ചാനാം തഥോച്ചാരിതചതുരഋചാം ചാനനാനാം ചതുര്ണാമ് । var രുചിര
ഉച്യേതാര്ചാസു വാച്യച്യുതിശുചിചരിതം യസ്യ നോച്ചൈര്വിവിച്യ var അര്ചാസ്വവാച്യ
പ്രാച്യം വര്ചശ്ചകാസച്ചിരമുപചിനുതാത്തസ്യ ചണ്ഡാര്ചിഷോ വഃ ॥ ൪൦॥ var ശ്രിയം
മൂര്ധ്ന്യദ്രേര്ധാതുരാഗസ്തരുഷു കിസലയോ വിദ്രുമൌഘഃ സമുദ്രേ
var - കിസലയാദ്വിദ്രുമൌഘാത്സമുദ്രേ
ദിങ്മാതങ്ഗോത്തമാങ്ഗേഷ്വഭിനവനിഹിതഃ സാന്ദ്രസിന്ദൂരരേണുഃ ।
var വിഹിതഃ, നിഹിതാത്സന്ദ്രസിന്ദൂരര്Eണോഃ
സീമ്നി വ്യോമ്നശ്ച ഹേമ്നഃ സുരശിഖരിഭുവോ ജായതേ യഃ പ്രകാശഃ
ശോണിമ്നാസൌ ഖരാംശോരുഷസി ദിശതു വഃ ശര്മ ശോഭൈകദേശഃ ॥ ൪൧॥
അസ്താദ്രീശോത്തമാങ്ഗേ ശ്രിതശശിനി തമഃകാലകൂടേ നിപീതേ
യാതി വ്യക്തിം പുരസ്താദരുണകിസലയേ പ്രത്യുഷഃപാരിജാതേ ।
ഉദ്യന്ത്യാരക്തപീതാമ്ബരവിശദതരോദ്വീക്ഷിതാ തീക്ഷ്ണഭാനോ-
var രുചിരതരോദ്വീക്ഷിതാ var തീവ്രഭാസഃ
ര്ലക്ഷ്മീര്ലക്ഷ്മീരിവാസ്തു സ്ഫുടകമലപുടാപാശ്രയാ ശ്രേയസേ വഃ ॥ ൪൨॥ var പുടോപാശ്രയ
നോദന്വാഞ്ജന്മഭൂമിര്ന തദുദരഭുവോ ബാന്ധവാഃ കൌസ്തുഭാദ്യാ
യസ്യാഃ പദ്മം ന പാണൌ ന ച നരകരിപൂരഃസ്ഥലീ വാസവേശ്മ ।
തേജോരൂപാപരൈവ ത്രിഷു ഭുവനതലേഷ്വാദധാനാ വ്യവസ്ഥാം var ത്രിഭുവനഭവനേ
സാ ശ്രീഃ ശ്രേയാംസി ദിശ്യാദശിശിരമഹസോ മണ്ഡലാഗ്രോദ്ഗതാ വഃ ॥ ൪൩॥
॥ ഇതി ദ്യുതിവര്ണനമ് ॥ var തേജോവര്ണനമ്
॥ അഥ അശ്വവര്ണനമ് ॥
രക്ഷന്ത്വക്ഷുണ്ണഹേമോപലപടലമലം ലാഘവാദുത്പതന്തഃ
പാതങ്ഗാഃ പങ്ഗ്വവജ്ഞാജിതപവനജവാ വാജിനസ്തേ ജഗന്തി ।
യേഷാം വീതാന്യചിഹ്നോന്നയമപി വഹതാം മാര്ഗമാഖ്യാതി മേരാ-
വുദ്യന്നുദ്ദാമദീപ്തിര്ദ്യുമണിമണിശിലാവേദികാജാതവേദാഃ ॥ ൪൪॥
പ്ലുഷ്ടാഃ പൃഷ്ഠേംഽശുപാതൈരതിനികടതയാ ദത്തദാഹാതിരേകൈ-
രേകാഹാക്രാന്തകൃത്സ്നത്രിദിവപഥപൃഥുശ്വാസശോഷാഃ ശ്രമേണ ।
തീവ്രോദന്യാസ്ത്വരന്താമഹിതവിഹതയേ സപ്തയഃ സപ്തസപ്തേ-
രഭ്യാശാകാശഗങ്ഗാജലസരലഗലാവാങ്നതാഗ്രാനനാ വഃ ॥ ൪൫॥ var ഗലവര്ജിതാഗ്രാനനാഃ
മത്വാന്യാന്പാര്ശ്വതോഽശ്വാന് സ്ഫടികതടദൃഷദ്ദൃഷ്ടദേഹാ ദ്രവന്തീ
വ്യസ്തേഽഹന്യസ്തസംധ്യേയമിതി മൃദുപദാ പദ്മരാഗോപലേഷു ।
സാദൃശ്യാദൃശ്യമൂര്തിര്മരകതകടകേ ക്ലിഷ്ടസൂതാ സുമേരോ-
ര്മൂര്ധന്യാവൃത്തിലബ്ധധ്രുവഗതിരവതു ബ്രധ്നവാഹാവലിര്വഃ ॥ ൪൬॥ var ദ്രുത
ഹേലാലോലം വഹന്തീ വിഷധരദമനസ്യാഗ്രജേനാവകൃഷ്ടാ
സ്വര്വാഹിന്യാഃ സുദൂരം ജനിതജവജയാ സ്യന്ദനസ്യ സ്യദേന ।
നിര്വ്യാജം തായമാനേ ഹരിതിമനി നിജേ സ്ഫീതഫേനാഹിതശ്രീ- var സ്ഫീതഫേനാസ്മിതശ്രീഃ
രശ്രേയാംസ്യശ്വപങ്ക്തിഃ ശമയതു യമുനേവാപരാ താപനീ വഃ ॥ ൪൭॥
മാര്ഗോപാന്തേ സുമേരോര്നുവതി കൃതനതൌ നാകധാമ്നാം നികായേ
വീക്ഷ്യ വ്രീഡാനതാനാം പ്രതികുഹരമുഖം കിംനരീണാം മുഖാനി ।
സൂതേഽസൂയത്യപീഷജ്ജഡഗതി വഹതാം കംധരാര്ധൈര്വലദ്ഭി- var കംധരാഗ്രൈഃ
ര്വാഹാനാം വ്യസ്യതാദ്വഃ സമമസമഹരേര്ഹേഷിതം കല്മഷാണി ॥ ൪൮॥
ധുന്വന്തോ നീരദാലീര്നിജരുചിഹരിതാഃ പാര്ശ്വയോഃ പക്ഷതുല്യാ-
സ്താലൂത്താനൈഃ ഖലീനൈഃ ഖചിതമുഖരുചശ്ച്യോതതാ ലോഹിതേന ।
ഉഡ്ഡീയേവ വ്രജന്തോ വിയതി ഗതിവശാദര്കവാഹാഃ ക്രിയാസുഃ
ക്ഷേമം ഹേമാദ്രിഹൃദ്യദ്രുമശിഖരശിരഃശ്രേണിശാഖാശുകാ വഃ ॥ ൪൯॥
॥ ഇത്യശ്വവര്ണനമ് ॥
॥ അഥ അരുണവര്ണനമ് ॥
പ്രാതഃ ശൈലാഗ്രരങ്ഗേ രജനിജവനികാപായസംലക്ഷ്യലക്ഷ്മീ-
ര്വിക്ഷിപ്താപൂര്വപുഷ്പാഞ്ജലിമുഡുനികരം സൂത്രധാരായമാണഃ ।
യാമേഷ്വങ്കേഷ്വിവാഹ്നഃ കൃതരുചിഷു ചതുര്ഷ്വേവ ജാതപ്രതിഷ്ഠാ- var യാതഃ പ്രതിഷ്ഠാം
മവ്യാത്പ്രസ്താവയന്വോ ജഗദടനമഹാനാടികാം സൂര്യസൂതഃ ॥ ൫൦॥
ആക്രാന്ത്യാ വാഹ്യമാനം പശുമിവ ഹരിണാ വാഹകോഽഗ്ര്യോ ഹരീണാം
ഭ്രാമ്യന്തം പക്ഷപാതാജ്ജഗതി സമരുചിഃ സര്വകര്മൈകസാക്ഷീ ।
ശത്രും നേത്രശ്രുതീനാമവജയതി വയോജ്യേഷ്ഠഭാവേ സമേഽപി
സ്ഥാമ്നാം ധാമ്നാം നിധിര്യഃ സ ഭവദഘനുദേ നൂതനഃ സ്താദനൂരുഃ ॥ ൫൧॥
ദത്താര്ഘൈര്ദൂരനമ്രൈര്വിയതി വിനയതോ വീക്ഷിതഃ സിദ്ധസാര്ഥൈഃ var സിദ്ധസാധ്യൈഃ
സാനാഥ്യം സാരഥിര്വഃ സ ദശശതരുചേഃ സാതിരേകം കരോതു ।
ആപീയ പ്രാതരേവ പ്രതതഹിമപയഃസ്യന്ദിനീരിന്ദുഭാസോ
യഃ കാഷ്ഠാദീപനോഽഗ്രേ ജഡിത ഇവ ഭൃശം സേവതേ പൃഷ്ഠതോഽര്കമ് ॥ ൫൨॥
മുഞ്ചന്രശ്മീന്ദിനാദൌ ദിനഗമസമയേ സംഹരംശ്ച സ്വതന്ത്ര-
സ്തോത്രപ്രഖ്യാതവീര്യോഽവിരതഹരിപദാക്രാന്തിബദ്ധാഭിയോഗഃ । var വിതത
കാലോത്കര്ഷാല്ലഘുത്വം പ്രസഭമധിപതൌ യോജയന്യോ ദ്വിജാനാം
സേവാപ്രീതേന പൂഷ്ണാത്മസമ ഇവ കൃതസ്ത്രായതാം സോഽരുണോ വഃ ॥ ൫൩॥ var സ്വസമ
ശാതഃ ശ്യാമാലതായാഃ പരശുരിവ തമോഽരണ്യവഹ്നേരിവാര്ചിഃ var ദാഹേ ദവാഭഃ
പ്രാച്യേവാഗ്രേ ഗ്രഹീതും ഗ്രഹകുമുദവനം പ്രാഗുദസ്തോഽഗ്രഹസ്തഃ ।
var പ്രാചീവാഗ്രേ, ഗ്രഹകുമുദരുചിം
ഐക്യം ഭിന്ദന്ദ്യുഭൂമ്യോരവധിരിവ വിധാതേവ വിശ്വപ്രബോധേ
വാഹാനാം വോ വിനേതാ വ്യപനയതു വിപന്നാമ ധാമാധിപസ്യ ॥ ൫൪॥
പൌരസ്ത്യസ്തോയദര്തോഃ പവന ഇവ പതത്പാവകസ്യേവ ധൂമോ var പതന്
വിശ്വസ്യേവാദിസര്ഗഃ പ്രണവ ഇവ പരം പാവനോ വേദരാശേഃ
സംധ്യാനൃത്യോത്സവേച്ഛോരിവ മദനരിപോര്നന്ദിനാന്ദീനിനാദഃ
സൌരസ്യാഗ്രേ സുഖം വോ വിതരതു വിനതാനന്ദനഃ സ്യന്ദനസ്യ ॥ ൫൫॥ var സ്യന്ദനോ വഃ
പര്യാപ്തം തപ്തചാമീകരകടകതടേ ശ്ലിഷ്ടശീതേതരാംശാ-
വാസീദത്സ്യന്ദനാശ്വാനുകൃതിമരകതേ പദ്മരാഗായമാണഃ । var അശ്വാനുകൃതമരകതേ
യഃ സോത്കര്ഷാം വിഭൂഷാം കുരുത ഇവ കുലക്ഷ്മാഭൃദീശസ്യ മേരോ-
രേനാംസ്യഹ്നായ ദൂരം ഗമയതു സ ഗുരുഃ കാദ്രവേയദ്വിഷോ വഃ ॥ ൫൬॥
നീത്വാശ്വാന്സപ്ത കക്ഷാ ഇവ നിയമവശം വേത്രകല്പപ്രതോദ- var കക്ഷ്യാ
സ്തൂര്ണം ധ്വാന്തസ്യ രാശാവിതരജന ഇവോത്സാരിതേ ദൂരഭാജി ।
പൂര്വം പ്രഷ്ഠോ രഥസ്യ ക്ഷിതിഭൃദധിപതീന്ദര്ശയംസ്ത്രായതാം വ-
സ്ത്രൈലോക്യാസ്ഥാനദാനോദ്യതദിവസപതേഃ പ്രാക്പ്രതീഹാരപാലഃ ॥ ൫൭॥
വജ്രിഞ്ജാതം വികാസീക്ഷണകമലവനം ഭാസി നാഭാസി വഹ്നേ! var നോ ഭാസി
താതം നത്വാശ്വപാര്ശ്വാന്നയ യമ! മഹിഷം രാക്ഷസാ വീക്ഷിതാഃ സ്ഥ ।
സപ്തീന്സിഞ്ച പ്രചേതഃ! പവന! ഭജ ജവം വിത്തപാവേദിതസ്ത്വം
വന്ദേ ശര്വേതി ജല്പന്പ്രതിദിശമധിപാന്പാതു പൂഷ്ണോഽഗ്രണീര്വഃ ॥ ൫൮॥
പാശാനാശാന്തപാലാദരുണ വരുണതോ മാ ഗ്രഹീഃ പ്രഗ്രഹാര്ഥം
തൃഷ്ണാം കൃഷ്ണസ്യ ചക്രേ ജഹിഹി നഹി രഥോ യാതി മേ നൈകചക്രഃ ।
യോക്തും യുഗ്യം കിമുച്ചൈഃശ്രവസമഭിലഷസ്യഷ്ടമം വൃത്രശത്രോ- var ത്വാഷ്ട്രശത്രോഃ
സ്ത്യക്താന്യാപേക്ഷവിശ്വോപകൃതിരിവ രവിഃ ശാസ്തി യം സോഽവതാദ്വഃ ॥ ൫൯॥
നോ മൂര്ച്ഛാച്ഛിന്നവാഞ്ഛഃ ശ്രമവിവശവപുര്നൈവ നാപ്യാസ്യശോഷീ
പാന്ഥഃ പഥ്യേതരാണി ക്ഷപയതു ഭവതാം ഭാസ്വതോഽഗ്രേസരഃ സഃ ।
യഃ സംശ്രിത്യ ത്രിലോകീമടതി പടുതരൈസ്താപ്യമാനോ മയൂഖൈ-
രാരാദാരാമലേഖാമിവ ഹരിതമണിശ്യാമലാമശ്വപങ്ക്തിമ് ॥ ൬൦॥ var ഹരിതതൃണ
സീദന്തോഽന്തര്നിമജ്ജജ്ജഡഖുരമുസലാഃ സൈകതേ നാകനദ്യാഃ
സ്കന്ദന്തഃ കന്ദരാലീഃ കനകശിഖരിണോ മേഖലാസു സ്ഖലന്തഃ ।
ദൂരം ദൂര്വാസ്ഥലോത്കാ മരകതദൃഷദി സ്ഥാസ്നവോ യന്ന യാതാഃ
പൂഷ്ണോഽശ്വാഃ പൂരയംസ്തൈസ്തദവതു ജവനൈര്ഹുംകൃതേനാഗ്രഗോ വഃ ॥ ൬൧॥ var പ്രേരയന് ഹുംകൃതൈരഗ്രണീഃ
॥ ഇത്യരുണവര്ണനമ് ॥ var സൂതവര്ണനമ്
॥ അഥ രഥവര്ണനമ് ॥
പീനോരഃപ്രേരിതാഭ്രൈശ്ചരമഖുരപുടാഗ്രസ്ഥിതൈഃ പ്രാതരദ്രാ-
വാദീര്ഘാങ്ഗൈരുദസ്തോ ഹരിഭിരപഗതാസങ്ഗനിഃശബ്ദചക്രഃ ।
ഉത്താനാനൂരുമൂര്ധാവനതിഹഠഭവദ്വിപ്രതീപപ്രണാമഃ
പ്രാഹ്ണേ ശ്രേയോ വിധത്താം സവിതുരവതരന്വ്യോമവീഥീം രഥോ വഃ ॥ ൬൨॥ var പ്രേയോ
ധ്വാന്തൌഘധ്വംസദീക്ഷാവിധിപടു വഹതാ പ്രാക്സഹസ്രം കരാണാ- var വിധിഗുരു ദ്രാക്സഹസ്രം
മര്യമ്ണാ യോ ഗരിമ്ണഃ പദമതുലമുപാനീയതാധ്യാസനേന ।
സ ശ്രാന്താനാം നിതാന്തം ഭരമിവ മരുതാമക്ഷമാണാം വിസോഢും
സ്കന്ധാത്സ്കന്ധം വ്രജന്വോ വൃജിനവിജിതയേ ഭാസ്വതഃ സ്യന്ദനോഽസ്തു ॥ ൬൩॥
യോക്ത്രീഭൂതാന്യുഗസ്യ ഗ്രസിതുമിവ പുരോ ദന്ദശൂകാന്ദധാനോ
ദ്വേധാവ്യസ്താമ്ബുവാഹാവലിവിഹിതബൃഹത്പക്ഷവിക്ഷേപശോഭഃ ।
സാവിത്രഃ സ്യന്ദനോഽസൌ നിരതിശയരയപ്രീണിതാനൂരുരേനഃ-
ക്ഷേപീയോ വോ ഗരുത്മാനിവ ഹരതു ഹരീച്ഛാവിധേയപ്രചാരഃ ॥ ൬൪॥
ഏകാഹേനൈവ ദീര്ഘാം ത്രിഭുവനപദവീം ലങ്ഘയന് യോ ലഘിഷ്ഠഃ var കൃസ്ത്നാം
പൃഷ്ഠേ മേരോര്ഗരീയാന് ദലിതമണിദൃഷത്ത്വിംഷി പിംഷഞ്ശിരാംസി ।
സര്വസ്യൈവോപരിഷ്ടാദഥ ച പുനരധസ്താദിവാസ്താദ്രിമൂര്ന്ധി
ബ്രധ്നസ്യാവ്യാത്സ ഏവം ദുരധിഗമപരിസ്പന്ദനഃ സ്യന്ദനോ വഃ ॥ ൬൫॥
ധൂര്ധ്വസ്താഗ്ര്യഗ്രഹാണി ധ്വജപടപവനാന്ദോലിതേന്ദൂനി ദൂരം var ദൂരാത്
രാഹൌ ഗ്രാസാഭിലാഷാദനുസരതി പുനര്ദത്തചക്രവ്യഥാനി ।
ശ്രാന്താശ്വശ്വാസഹേലാധുതവിബുധധുനീനിര്ഝരാമ്ഭാംസി ഭദ്രം
ദേയാസുര്വോ ദവീയോ ദിവി ദിവസപതേഃ സ്യന്ദനപ്രസ്ഥിതാനി ॥ ൬൬॥
അക്ഷേ രക്ഷാം നിബധ്യ പ്രതിസരവലയൈര്യോജയന്ത്യോ യുഗാഗ്രം
ധൂഃസ്തമ്ഭേ ദഗ്ധധൂപാഃ പ്രഹിതസുമനസോ ഗോചരേ കൂബരസ്യ ।
ചര്ചാശ്ചക്രേ ചരന്ത്യോ മലയജപയസാ സിദ്ധവധ്വസ്ത്രിസംധ്യം var ചര്ചാം
വന്ദന്തേ യം ദ്യുമാര്ഗേ സ നുദതു ദുരിതാന്യംശുമത്സ്യന്ദനോ വഃ ॥ ൬൭॥
ഉത്കീര്ണസ്വര്ണരേണുദ്രുതഖുരദലിതാ പാര്ശ്വയോഃ ശശ്വദശ്വൈ- var രേണുര്ദ്രുത
രശ്രാന്തഭ്രാന്തചക്രക്രമനിഖിലമിലന്നേമിനിമ്നാ ഭരേണ ।
മേരോര്മൂര്ധന്യഘം വോ വിഘടയതു രവേരേകവീഥീ രഥസ്യ
സ്വോഷ്മോദക്താമ്ബുരിക്തപ്രകടിതപുലിനോദ്ധൂസരാ സ്വര്ധുനീവ ॥ ൬൮॥ var സ്വോഷ്മോദസ്താമ്ബു
നന്തും നാകാലയാനാമനിശമനുയതാം പദ്ധതിഃ പങ്ക്തിരേവ var ഉപയതാം
ക്ഷോദോ നക്ഷത്രരാശേരദയരയമിലച്ചക്രപിഷ്ടസ്യ ധൂലിഃ ।
ഹേഷഹ്ലാദോ ഹരീണാം സുരശിഖരിദരീഃ പൂരയന്നേമിനാദോ var നാദോ
യസ്യാവ്യാത്തീവ്രഭാനോഃ സ ദിവി ഭുവി യഥാ വ്യക്തചിഹ്നോ രഥോ വഃ ॥ ൬൯॥
നിഃസ്പന്ദാനാം വിമാനാവലിവിതതദിവാം ദേവവൃന്ദാരകാണാം var വലിതദിശാ
വൃന്ദൈരാനന്ദസാന്ദ്രോദ്യമമപി വഹതാം വിന്ദതാം വന്ദിതും നോ ।
മന്ദാകിന്യാമമന്ദഃ പുലിനഭൃതി മൃദുര്മന്ദരേ മന്ദിരാഭേ var മന്ദരാഭേ
മന്ദാരൈര്മണ്ഡിതാരം ദധദരി ദിനകൃത്സ്യന്ദനഃ സ്താന്മുദേ വഃ ॥ ൭൦॥
ചക്രീ ചക്രാരപങ്ക്തിം ഹരിരപി ച ഹരീന് ധൂര്ജടിര്ധൂര്ധ്വജാന്താ-
നക്ഷം നക്ഷത്രനാഥോഽരുണമപി വരുണഃ കൂബരാഗ്രം കുബേരഃ ।
രംഹഃ സംഘഃ സുരാണാം ജഗദുപകൃതയേ നിത്യയുക്തസ്യ യസ്യ
സ്തൌതി പ്രീതിപ്രസന്നോഽന്വഹമഹിമരുചേഃ സോഽവതാത്സ്യന്ദനോ വഃ ॥ ൭൧॥ var രുച
നേത്രാഹീനേന മൂലേ വിഹിതപരികരഃ സിദ്ധസാധ്യൈര്മരുദ്ഭിഃ
പാദോപാന്തേ സ്തുതോഽലം ബലിഹരിരഭസാകര്ഷണാബദ്ധവേഗഃ ।
ഭ്രാമ്യന്വ്യോമാമ്ബുരാശാവശിശിരകിരണസ്യന്ദനഃ സംതതം വോ
ദിശ്യാല്ലക്ഷ്മീമപാരാമതുലിതമഹിമേവാപരോ മന്ദരാദ്രിഃ ॥ ൭൨॥ var അതുല്യാം
॥ ഇതി രഥവര്ണനമ് ॥
॥ അഥ മണ്ഡലവര്ണനമ് ॥
യജ്ജ്യായോ ബീജമഹ്നാമപഹതതിമിരം ചക്ഷുഷാമഞ്ജനം യ- var ജ്യായോ യദ്ബീജമഹ്നാമപഹൃത
ദ്ദ്വാരം യന്മുക്തിഭാജാം യദഖിലഭുവനജ്യോതിഷാമേകമോകഃ ।
യദ്വൃഷ്ട്യമ്ഭോനിധാനം ധരണിരസസുധാപാനപാത്രം മഹദ്യ-
ദ്ദിശ്യാദീശസ്യ ഭാസാം തദധീകലമലം മങ്ഗലം മണ്ഡലം വഃ ॥ ൭൩॥ var ദേവസ്യ
ഭാനോഃ തദധികമമലം മണ്ഡലം മങ്ഗലം
വേലാവര്ധിഷ്ണു സിന്ധോഃ പയ ഇവ ഖമിവാര്ധോദ്ഗതാഗ്യ്രഗ്രഹോഡു
സ്തോകോദ്ഭിന്നസ്വചിഹ്നപ്രസവമിവ മധോരാസ്യമസ്യന്മനാംസി । var മഹാംസി
പ്രാതഃ പൂഷ്ണോഽശുഭാനി പ്രശമയതു ശിരഃശേഖരീഭൂതമദ്രേഃ
പൌരസ്ത്യസ്യോദ്ഗഭസ്തിസ്തിമിതതമതമഃഖണ്ഡനം മണ്ഡലം വഃ ॥ ൭൪॥
പ്രത്യുപ്തസ്തപ്തഹേമോജ്ജ്വലരുചിരചലഃ പദ്മരാഗേണ യേന
ജ്യായഃ കിംജല്കപുഞ്ജോ യദലികുലശിതേരമ്ബരേന്ദീവരസ്യ ।
കാലവ്യാലസ്യ ചിഹ്നം മഹിതതമമഹോമൂര്ന്ധി രത്നം മഹദ്യ-
ദ്ദീപ്താംശോഃ പ്രാതരവ്യാത്തദവികലജഗന്മണ്ഡനം മണ്ഡലം വഃ ॥ ൭൫॥
കസ്ത്രാതാ താരകാണാം പതതി തനുരവശ്യായബിന്ദുര്യഥേന്ദു-
ര്വിദ്രാണാ ദൃക്സ്മരാരേരുരസി മുരരിപോഃ കൌസ്തുഭോ നോദ്ഗഭസ്തിഃ ।
വഹ്നേഃ സാപഹ്നവേവ ദ്യുതിരുദയഗതേ യത്ര തന്മണ്ഡലം വോ
മാര്തണ്ഡീയം പുനീതാദ്ദിവി ഭുവി ച തമാംസീവ മൃഷ്ണന്മഹാംസി ॥ ൭൬॥
യത്പ്രാച്യാം പ്രാക്ചകാസ്തി പ്രഭവതി ച യതഃ പ്രാച്യസാവുജ്ജിഹാനാ-
ദിദ്ധം മധ്യേ യദഹ്നോ ഭവതി തതരുചാ യേന ചോത്പാദ്യതേഽഹഃ ।
യത്പര്യായേണ ലോകാനവതി ച ജഗതാം ജീവിതം യച്ച തദ്വോ
വിശ്വാനുഗ്രാഹി വിശ്വം സൃജദപി ച രവേര്മണ്ഡലം മുക്തയേഽസ്തു ॥ ൭൭॥
ശുഷ്യന്ത്യൂഢാനുകാരാ മകരവസതയോ മാരവീണാം സ്ഥലീനാം
യേനോത്തപ്താഃ സ്ഫുടന്തസ്തഡിതി തിലതുലാം യാന്ത്യഗേന്ദ്രാ യുഗാന്തേ । var ചടിതി
തച്ചണ്ഡാംശോരകാണ്ഡത്രിഭുവനദഹനാശങ്കയാ ധാമ കൃച്ഛാത് var കൃത്സ്നം
സംഹൃത്യാലോകമാത്രം പ്രലഘു വിദധതഃ സ്താന്മുദേ മണ്ഡലം വഃ ॥ ൭൮॥ var ആഹൃത്യാലോകമാത്രം പ്രതനു
ഉദ്യദ്ദ്യൂദ്യാനവാപ്യാം ബഹുലതമതമഃപങ്കപൂരം വിദാര്യ var ബഹല
പ്രോദ്ഭിന്നം പത്രപാര്ശ്വേഷ്വവിരലമരുണച്ഛായയാ വിസ്ഫുരന്ത്യാ ।
കല്യാണാനി ക്രിയാദ്വഃ കമലമിവ മഹന്മണ്ഡലം ചണ്ഡഭാനോ- var ചണ്ഡരശ്മേഃ
രന്വീതം തൃപ്തിഹേതോരസകൃദലികുലാകാരിണാ രാഹുണാ യത് ॥ ൭൯॥
ചക്ഷുര്ദക്ഷദ്വിഷോ യന്ന തു ദഹതി പുരഃ പൂരയത്യേവ കാമം var ന ദഹതി നിതരാം പുനഃ
നാസ്തം ജുഷ്ടം മരുദ്ഭിര്യദിഹ നിയമിനാം യാനപാത്രം ഭവാബ്ധൌ ।
യദ്വീതശ്രാന്തി ശശ്വദ്ഭ്രമദപി ജഗതാം ഭ്രാന്തിമഭ്രാന്തി ഹന്തി
ബ്രധ്നസ്യാഖ്യാദ്വിരുദ്ധക്രിയമഥ ച ഹിതാധായി തന്മണ്ഡലം വഃ ॥ ൮൦॥
॥ ഇതി മണ്ഡലവര്ണനമ് ॥
॥ അഥ സൂര്യവര്ണനമ് ।
സിദ്ധൈഃ സിദ്ധാന്തമിശ്രം ശ്രിതവിധി വിബുധൈശ്ചാരണൈശ്ചാടുഗര്ഭം
ഗീത്യാ ഗന്ധര്വമുഖ്യൈര്മുഹുരഹിപതിഭിര്യാതുധാനൈര്യതാത്മ ।
സാര്ധം സാധ്യൈര്മുനീന്ദ്രൈര്മുദിതമതമനോ മോക്ഷിഭിഃ പക്ഷപാതാ- var മോക്ഷുഭിഃ
ത്പ്രാതഃ പ്രാരഭ്യമാണസ്തുതിരവതു രവിര്വിശ്വവന്ദ്യോദയോ വഃ ॥ ൮൧॥
ഭാസാമാസന്നഭാവാദധികതരപടോശ്ചക്രവാലസ്യ താപാ-
ച്ഛേദാദച്ഛിന്നഗച്ഛത്തുരഗഖുരപുടന്യാസനിഃശങ്കടങ്കൈഃ । var ന്യസ്ത
നിഃസങ്ഗസ്യന്ദനാങ്ഗഭ്രമണനികഷണാത്പാതു വസ്ത്രിപ്രകാരം var ത്രിപ്രകാരൈഃ
തപ്താംശുസ്തത്പരീക്ഷാപര ഇവ പരിതഃ പര്യടന്ഹാടകാദ്രിമ് ॥ ൮൨॥
നോ ശുഷ്കം നാകനദ്യാ വികസിതകനകാമ്ഭോജയാ ഭ്രാജിതം തു var കനകാമ്ഭോരുഹാ
പ്ലുഷ്ടാ നൈവോപഭോഗ്യാ ഭവതി ഭൃശതരം നന്ദനോദ്യാനലക്ഷ്മീഃ ।
നോ ശൃങ്ഗാണി ദ്രുതാനി ദ്രുതമമരഗിരേഃ കാലധൌതാനി ധൌതാ-
നീദ്ധം ധാമ ദ്യുമാര്ഗേ മ്രദയതി ദയയാ യത്ര സോഽര്കോഽവതാദ്വഃ ॥ ൮൩॥
ധ്വാന്തസ്യൈവാന്തഹേതുര്ന ഭവതി മലിനൈകാത്മനഃ പാപ്മനോഽപി
പ്രാക്പാദോപാന്തഭാജാം ജനയതി ന പരം പങ്കജാനാം പ്രബോധമ് ।
കര്താ നിഃശ്രേയസാനാമപി ന തു ഖലു യഃ കേവലം വാസരാണാം
സോഽവ്യാദേകോദ്യമേച്ഛാവിഹിതബഹുബൃഹദ്വിശ്വകാര്യോഽര്യമാ വഃ ॥ ൮൪॥
ലോടँല്ലോഷ്ടാവിചേഷ്ടഃ ശ്രിതശയനതലോ നിഃസഹീഭൂതദേഹഃ
സംദേഹീ പ്രാണിതവ്യേ സപദി ദശ ദിശഃ പ്രേക്ഷമാണോഽന്ധകാരാഃ ।
നിഃശ്വാസായാസനിഷ്ഠഃ പരമപരവശോ ജായതേ ജീവലോകഃ var ചിരതരവശോ
ശോകേനേവാന്യലോകാനുദയകൃതി ഗതേ യത്ര സോഽര്കോഽവതാദ്വഃ ॥ ൮൫॥ var ലോകാഭ്യുദയ
ക്രാമँല്ലോലോഽപി ലോകാँസ്തദുപകൃതികൃതാവാശ്രിതഃ സ്ഥൈര്യകോടിം
നൄണാം ദൃഷ്ടിം വിജിഹ്മാം വിദധദപി കരോത്യന്തരത്യന്തഭദ്രാമ് ।
യസ്താപസ്യാപി ഹേതുര്ഭവതി നിയമിനാമേകനിര്വാണദായീ
ഭൂയാത്സ പ്രാഗവസ്ഥാധികതരപരിണാമോദയോഽര്കഃ ശ്രിയേ വഃ ॥ ൮൬॥
വ്യാപന്നര്തുര്ന കാലോ വ്യഭിചരതി ഫലം നൌഷധീര്വൃഷ്ടിരിഷ്ടാ
നൈഷ്ടൈസ്തൃപ്യന്തി ദേവാ ന ഹി വഹതി മരുന്നിര്മലാഭാനി ഭാനി ।
ആശാഃ ശാന്താ ന ഭിന്ദന്ത്യവധിമുദധയോ ബിഭ്രതി ക്ഷ്മാഭൃതഃ ക്ഷ്മാം
യസ്മിംസ്ത്രൈലോക്യമേവം ന ചലതി തപതി സ്താത്സ സൂര്യഃ ശ്രിയേ വഃ ॥ ൮൭॥
കൈലാസേ കൃത്തിവാസാ വിഹരതി വിരഹത്രാസദേഹോഢകാന്തഃ
ശ്രാന്തഃ ശേതേ മഹാഹാവധിജലധി വിനാ ഛദ്മനാ പദ്മനാഭഃ ।
യോഗോദ്യോഗൈകതാനോ ഗമയതി സകലം വാസരം സ്വം സ്വയമ്ഭൂ-
ര്ഭൂരിത്രൈലോക്യാചിന്താഭൃതി ഭുവനവിഭൌ യത്ര ഭാസ്വാന്സ വോഽവ്യാത് ॥ ൮൮॥
ഏതദ്യന്മണ്ഡലം ഖേ തപതി ദിനകൃതസ്താ ഋചോഽര്ചീംഷി യാനി
ദ്യോതന്തേ താനി സാമാന്യയമപി പുരുഷോ മണ്ഡലേഽണുര്യജൂംഷി ।
ഏവം യം വേദ വേദത്രിതയമയമയം വേദവേദീ സമഗ്രോ
വര്ഗഃ സ്വര്ഗാപവര്ഗപ്രകൃതിരവികൃതിഃ സോഽസ്തു സൂര്യഃ ശ്രിയേ വഃ ॥ ൮൯॥
നാകൌകഃപ്രത്യനീകക്ഷതിപടുമഹസാം വാസവാഗ്രേസരാണാം
സര്വേഷാം സാധു പാതാം ജഗദിദമദിതേരാത്മജത്വേ സമേഽപി ।
യേനാദിത്യാഭിധാനം നിരതിശയഗുണൈരാത്മനി ന്യസ്തമസ്തു var ഗുണേനാത്മനി
സ്തുത്യസ്ത്രൈലോക്യവന്ദ്യൈസ്ത്രിദശമുനിഗണൈഃ സോംഽശുമാന് ശ്രേയസേ വഃ ॥ ൯൦॥
ഭൂമിം ധാമ്നോഽഭിവൃഷ്ട്യാ ജഗതി ജലമയീം പാവനീം സംസ്മൃതാവ- var ധാമ്നോഽഥ
പ്യാഗ്നേയീം ദാഹശക്ത്യാ മുഹുരപി യജമാനാം യഥാപ്രാര്ഥിതാര്ഥൈഃ । var യജമാനാത്മികാം
ലീനാമാകാശ ഏവാമൃതകരഘടിതാം ധ്വാന്തപക്ഷസ്യ പര്വ-
ണ്വേവം സൂര്യോഽഷ്ടഭേദാം ഭവ ഇവ ഭവതഃ പാതു ബിഭ്രത്സ്വമൂര്തിമ് ॥ ൯൧॥
പ്രാക്കാലോന്നിദ്രപദ്മാകരപരിമലനാവിര്ഭവത്പാദശോഭോ
ഭക്ത്യാ ത്യക്തോരുഖേദോദ്ഗതി ദിവി വിനതാസൂനുനാ നീയമാനഃ ।
സപ്താശ്വാപ്താപരാന്താന്യധികമധരയന്യോ ജഗന്തി സ്തുതോഽലം
ദേവൈര്ദേവഃ സ പായാദപര ഇവ മുരാരാതിരഹ്നാം പതിര്വഃ ॥ ൯൨॥
യഃ സ്രഷ്ടാഽപാം പുരസ്താദചലവരസമഭ്യുന്നതേര്ഹേതുരേകോ
ലോകാനാം യസ്ത്രയാണാം സ്ഥിത ഉപരി പരം ദുര്വിലങ്ഘ്യേന ധാമ്നാ । var ച ത്രയാണാം
സദ്യഃ സിദ്ധ്യൈ പ്രസന്നദ്യുതിശുഭചതുരാശാമുഖഃ സ്താദ്വിഭക്തോ var ശുചി
ദ്വേധാ വേധാ ഇവാവിഷ്കൃതകമലരുചിഃ സോഽര്ചിഷാമാകരോ വഃ ॥ ൯൩॥
സാദ്രിദ്യൂര്വീനദീശാ ദിശതി ദശ ദിശോ ദര്ശയന്പ്രാഗ്ദൃശോ യഃ var ദ്രാക് ദൃശോ
സാദൃശ്യം ദൃശ്യതേ നോ സദശശതദൃശി ത്രൈദശേ യസ്യ ദേശേ ।
ദീപ്താംശുര്വഃ സ ദിശ്യാദശിവയുഗദശാദര്ശിതദ്വാദശാത്മാ
ശം ശാസ്ത്യശ്വാംശ്ച യസ്യാശയവിദതിശയാദ്ദന്ദശൂകാശനാദ്യഃ ॥ ൯൪॥
തീര്ഥാനി വ്യര്ഥകാനി ഹൃദനദസരസീനിര്ഝരാമ്ഭോജിനീനാം
നോദന്വന്തോ നുദന്തി പ്രതിഭയമശുഭശ്വഭ്രപാതാനുബന്ധി ।
ആപോ നാകാപഗായാ അപി കലുഷമുഷോ മജ്ജതാം നൈവ യത്ര var സ്വര്ഗാപഗായാഃ
ത്രാതും യാതേഽന്യലോകാന് സ ദിശതു ദിവസസ്യൈകഹേതുര്ഹിതം വഃ ॥ ൯൫॥ var ലോകം
ഏതത്പാതാലപങ്കപ്ലുതമിവ തമസൈവൈകമുദ്ഗാഢമാസീ-
ദപ്രജ്ഞാതാപ്രതര്ക്യം നിരവഗതി തഥാലക്ഷണം സുപ്തമന്തഃ ।
യാദൃക്സൃഷ്ടേഃ പുരസ്താന്നിശി നിശി സകലം ജായതേ താദൃഗേവ
ത്രൈലോക്യം യദ്വിയോഗാദവതു രവിരസൌ സര്ഗതുല്യോദയോ വഃ ॥ ൯൬॥
ദ്വീപേ യോഽസ്താചലോഽസ്മിന്ഭവതി ഖലു സ ഏവാപരത്രോദയാദ്രി-
ര്യാ യാമിന്യുജ്ജ്വലേന്ദുദ്യുതിരിഹ ദിവസോഽന്യത്ര തീവ്രാതപഃ സാ ।
യദ്വശ്യൌ ദേശകാലാവിതി നിയമയതോ നോ തു യം ദേശകാലാ- var നു
വവ്യാത്സ സ്വപ്രഭുത്വാഹിതഭുവനഹിതോ ഹേതുരഹ്നാമിനോ വഃ ॥ ൯൭॥
വ്യഗ്രൈരഗ്ര്യഗ്രഹേന്ദുഗ്രസനഗുരു ഭരൈര്നോ സമഗ്രൈരുദഗ്രൈഃ var ഗുരുതരൈഃ
പ്രത്യഗ്രൈരീഷദുഗ്രൈരുദയഗിരിഗതോ ഗോഗണൈര്ഗൌരയന് ഗാമ് ।
ഉദ്ഗാഢാര്ചിര്വിലീനാമരനഗരനഗഗ്രാവഗര്ഭാമിവാഹ്നാ-
മഗ്രേ ശ്രേയോ വിധത്തേ ഗ്ലപയതു ഗഹനം സ ഗ്രഹഗ്രാമണീര്വഃ ॥ ൯൮॥
യോനിഃ സാമ്നാം വിധാതാ മധുരിപുരജിതോ ധൂര്ജടിഃ ശംകരോഽസൌ
മൃത്യുഃ കാലോഽലകായാഃ പതിരപി ധനദഃ പാവകോ ജാതവേദാഃ ।
ഇത്ഥം സംജ്ഞാ ഡവിത്ഥാദിവദമൃതഭുജാം യാ യദൃച്ഛാപ്രവൃത്താ-
സ്താസാമേകോഽഭിധേയസ്തദനുഗുണഗുണൈര്യഃ സ സൂര്യോഽവതാദ്വഃ ॥ ൯൯॥ var ഗണൈഃ
ദേവഃ കിം ബാന്ധവഃ സ്യാത്പ്രിയസുഹൃദഥവാഽഽചാര്യ ആഹോസ്വിദര്യോ var ആര്യഃ
രക്ഷാ ചക്ഷുര്നു ദീപോ ഗുരുരുത ജനകോ ജീവിതം ബീജമോജഃ ।
ഏവം നിര്ണീയതേ യഃ ക ഇവ ന ജഗതാം സര്വഥാ സര്വദാഽസൌ var സര്വദാഃ
സര്വാകാരോപകാരീ ദിശതു ദശശതാഭീഷുരഭ്യര്ഥിതം വഃ ॥ ൧൦൦॥
ശ്ലോകാ ലോകസ്യ ഭൂത്യൈ ശതമിതി രചിതാഃ ശ്രീമയൂരേണ ഭക്ത്യാ
യുക്തശ്ചൈതാന്പഠേദ്യഃ സകൃദപി പുരുഷഃ സര്വപാപൈര്വിമുക്തഃ ।
ആരോഗ്യം സത്കവിത്വം മതിമതുലബലം കാന്തിമായുഃപ്രകര്ഷം
വിദ്യാമൈശ്വര്യമര്ഥം സുതമപി ലഭതേ സോഽത്ര സൂര്യപ്രസാദാത് ॥ ൧൦൧॥
ഇതി ശ്രീമയൂരകവിപ്രണീതം സൂര്യശതകം സമാപ്തമ് ।
REFERENCES:
(1) Suryashatakam, with Sanskrit Commentary by Tribhuvanapala,
Motilal Banarassidas (2003)
(2) Suryashatakam, with Sanskrit Commetary by Bhuvaneswar Kar,
and English meaning by Dr. Dinabandhu Kar, Hindi translation by
Dr Kamalalochan Kar, Chaukhamba Sanskrt Series (2004)
(3) Suryashatakam, Sanskrit and Tamil Commentary by N Srinivasan,
Thanjavur Saraswati Mahal Library Publication (2012).
Encoded and proofread by P. P. Narayanaswami swami at mun.ca
PSA Easwaran
Please send corrections to sanskrit@cheerful.com
Last updated ത്oday
http://sanskritdocuments.org
മഹാകവിശ്രീമയൂരപ്രണീതമ്
॥ ശ്രീ ഗണേശായ നമഃ ॥
ജമ്ഭാരാതീഭകുമ്ഭോദ്ഭവമിവ ദധതഃ സാന്ദ്രസിന്ദൂരരേണും
രക്താഃ സിക്താ ഇവൌഘൈരുദയഗിരിതടീധാതുധാരാദ്രവസ്യ । var സക്തൈഃ
ആയാന്ത്യാ തുല്യകാലം കമലവനരുചേവാരുണാ വോ വിഭൂത്യൈ
ഭൂയാസുര്ഭാസയന്തോ ഭുവനമഭിനവാ ഭാനവോ ഭാനവീയാഃ ॥ ൧॥
ഭക്തിപ്രഹ്വായ ദാതും മുകുലപുടകുടീകോടരക്രോഡലീനാം
ലക്ഷ്മീമാക്രഷ്ടുകാമാ ഇവ കമലവനോദ്ധാടനം കുര്വതേ യേ ।
കാലാകാരാന്ധകാരാനനപതിതജഗത്സാധ്വസധ്വംസകല്യാഃ
കല്യാണം വഃ ക്രിയാസുഃ കിസലയരുചയസ്തേ കരാ ഭാസ്കരസ്യ ॥ ൨॥
ഗര്ഭേഷ്വമ്ഭോരുഹാണാം ശിഖരിഷു ച ശിതാഗ്രേഷു തുല്യം പതന്തഃ
പ്രാരമ്ഭേ വാസരസ്യ വ്യുപരതിസമയേ ചൈകരൂപാസ്തഥൈവ ।
നിഷ്പര്യായം പ്രവൃത്താസ്ത്രിഭുവനഭവനപ്രാങ്ഗണേ പാന്തു യുഷ്മാ-
നൂഷ്മാണം സംതതാധ്വശ്രമജമിവ ഭൃശം ബിഭ്രതോ ബ്രധ്നപാദാഃ ॥ ൩॥
പ്രഭ്രശ്യത്യുത്തരീയത്വിഷി തമസി സമുദ്ദീക്ഷ്യ വീതാവൃതീന്പ്രാ-
ഗ്ജന്തൂംസ്തന്തൂന്യഥാ യാനതനു വിതനുതേ തിഗ്മരോചിര്മരീചീന് ।
തേ സാന്ദ്രീഭൂയ സദ്യഃ ക്രമവിശദദശാശാദശാലീവിശാലം
ശശ്വത്സമ്പാദയന്തോഽമ്ബരമമലമലം മങ്ഗലം വോ ദിശന്തു ॥ ൪॥
ന്യക്കുര്വന്നോഷധീശേ മുഷിതരുചി ശുചേവൌഷധീഃ പ്രോഷിതാഭാ
ഭാസ്വദ്ഗ്രാവോദ്ഗതേന പ്രഥമമിവ കൃതാഭ്യുദ്ഗതിഃ പാവകേന ।
പക്ഷച്ഛേദവ്രണാസൃക്സ്രുത ഇവ ദൃഷദോ ദര്ശയന്പ്രാതരദ്രേ-
രാതാമ്രസ്തീവ്രഭാനോരനഭിമതനുദേ സ്താദ്ഗഭസ്ത്യുദ്ഗമോ വഃ ॥ ൫॥
ശീര്ണഘ്രാണാങ്ഘ്രിപാണീന്വ്രണിഭിരപഘനൈര്ഘര്ഘരാവ്യക്തഘോഷാന്
ദീര്ഘാഘ്രാതാനഘൌഘൈ പുനരപി ഘടയത്യേക ഉല്ലാഘയന് യഃ ।
ഘര്മാംശോസ്തസ്യ വോഽന്തര്ദ്വിഗുണഘനഘൃണാനിഘ്നനിര്വിഘ്നവൃത്തേ-
ര്ദത്താര്ഘാഃ സിദ്ധസംഘൈര്വിദധതു ഘൃണയഃ ശീഘ്രമംഹോവിധാതമ് ॥ ൬॥
ബിഭ്രാണാ വാമനത്വം പ്രഥമമഥ തഥൈവാംശവഃ പ്രാംശവോ വഃ
ക്രാന്താകാശാന്തരാലാസ്തദനു ദശദിശഃ പൂരയന്തസ്തതോഽപി ।
ധ്വാന്താദാച്ഛിദ്യ ദേവദ്വിഷ ഇവ ബലിതോ വിശ്വമാശ്വശ്നുവാനാഃ var ദേവദ്രുഹ
കൃച്ഛ്രാണ്യുച്ഛ്രായഹേലോപഹസിതഹരയോ ഹാരിദശ്വാ ഹരന്തു ॥ ൭॥
ഉദ്ഗാഢേനാരുണിമ്നാ വിദധതി ബഹുലം യേഽരുണസ്യാരുണത്വം
മൂര്ധോദ്ധൂതൌ ഖലീനക്ഷതരുധിരരുചോ യേ രഥാശ്വാനനേഷു ।
ശൈലാനാം ശേഖരത്വം ശ്രിതശിഖരിശിഖാസ്തന്വതേ യേ ദിശന്തു var ശിഖരശിഖാഃ
പ്രേങ്ഖന്തഃ ഖേ ഖരാംശോഃ ഖചിതദിനമുഖാസ്തേ മയൂഖാഃ സുഖം വഃ ॥ ൮॥
ദത്താനന്ദാഃ പ്രജാനാം സമുചിതസമയാകൃഷ്ടസൃഷ്ടൈഃ പയോഭിഃ var അക്ലിഷ്ടസൃഷ്ടൈഃ
പൂര്വാഹ്ണേ വിപ്രകീര്ണാ ദിശി ദിശി വിരമത്യഹ്നി സംഹാരഭാജഃ ।
ദീപ്താംശോര്ദീര്ഘദുഃഖപ്രഭവഭവഭയോദന്വദുത്താരനാവോ
ഗാവോ വഃ പാവനാനാം പരമപരിമിതാം പ്രീതിമുത്പാദയന്തു ॥ ൯॥
ബന്ധധ്വംസൈകഹേതും ശിരസി നതിരസാബദ്ധസംധ്യാഞ്ജലീനാം
ലോകാനാം യേ പ്രബോധം വിദധതി വിപുലാമ്ഭോജഖണ്ഡാശയേവ ।
യുഷ്മാകം തേ സ്വചിത്തപ്രഥിതപൃഥുതരപ്രാര്ഥനാകല്പവൃക്ഷാഃ var പ്രഥിമ
കല്പന്താം നിര്വികല്പം ദിനകരകിരണാഃ കേതവഃ കല്മഷസ്യ ॥ ൧൦॥
ധാരാ രായോ ധനായാപദി സപദി കരാലമ്ബഭൂതാഃ പ്രപാതേ
തത്ത്വാലോകൈകദീപാസ്ത്രിദശപതിപുരപ്രസ്ഥിതൌ വീഥ്യ ഏവ ।
നിര്വാണോദ്യോഗിയോഗിപ്രഗമനിജതനുദ്വാരി വേത്രായമാണാ-
സ്ത്രായന്താം തീവ്രഭാനോര്ദിവസമുഖസുഖാ രശ്മയഃ കല്മഷാദ്വഃ ॥ ൧൧॥
var തീവ്രഭാസഃ var കശ്മലാദ്വഃ
പ്രാചി പ്രാഗാചരന്ത്യോഽനതിചിരമചലേ ചാരുചൂഡാമണിത്വം
മുഞ്ചന്ത്യോ രോചനാമ്ഭഃ പ്രചുരമിവ ദിശാമുച്ചകൈശ്ചര്ചനായ ।
ചാടൂത്കൈശ്ചക്രനാമ്നാം ചതുരമവിചലൈര്ലോചനൈരര്ച്യമാനാ- var സുചിരം
ശ്ചേഷ്ടന്താം ചിന്തിതാനാമുചിതമചരമാശ്ചണ്ഡരോചീരുചോ വഃ ॥ ൧൨॥
ഏകം ജ്യോതിര്ദൃശൌ ദ്വേ ത്രിജഗതി ഗദിതാന്യബ്ജജാസ്യൈശ്ചതുര്ഭി-
ര്ഭൂതാനാം പഞ്ചമം യാന്യലമൃതുഷു തഥാ ഷട്സു നാനാവിധാനി ।
യുഷ്മാകം താനി സപ്തത്രിദശമുനിനുതാന്യഷ്ടദിഗ്ഭാഞ്ജി ഭാനോ-
ര്യാന്തി പ്രാഹ്ണേ നവത്വം ദശ ദധതു ശിവം ദീധിതീനാം ശതാനി ॥ ൧൩॥ var ദദതു
ആവൃത്തിഭ്രാന്തവിശ്വാഃ ശ്രമമിവ ദധതഃ ശോഷിണഃ സ്വോഷ്മണേവ
ഗ്രീഷ്മേ ദാവാഗ്നിതപ്താ ഇവ രസമസകൃദ്യേ ധരിത്ര്യാ ധയന്തി ।
തേ പ്രാവൃഷ്യാത്തപാനാതിശയരുജ ഇവോദ്വാന്തതോയാ ഹിമര്തൌ
മാര്തണ്ഡസ്യാപ്രചണ്ഡാശ്ചിരമശുഭഭിദേഽഭീഷവോ വോ ഭവന്തു ॥ ൧൪॥
തന്വാനാ ദിഗ്വധൂനാം സമധികമധുരാലോകരമ്യാമവസ്ഥാ-
മാരുഢപ്രൌഢിലേശോത്കലിതകപിലിമാലംകൃതിഃ കേവലൈവ ।
ഉജ്ജൃമ്ഭാമ്ഭോജനേത്രദ്യുതിനി ദിനമുഖേ കിംചിദുദ്ഭിദ്യമാനാ
ശ്മശ്രുശ്രേണീവ ഭാസാം ദിശതു ദശശതീ ശര്മ ഘര്മത്വിഷോ വഃ ॥ ൧൫॥
മൌലീന്ദോര്മൈഷ മോഷീദ്ദ്യുതിമിതി വൃഷഭാങ്കേന യഃ ശങ്കിനേവ
പ്രത്യഗ്രോദ്ഘാടിതാമ്ഭോരുഹകുഹരഗുഹാസുസ്ഥിതേനേവ ധാത്രാ ।
കൃഷ്ണേന ധ്വാന്തകൃഷ്ണസ്വതനുപരിഭവത്രസ്നുനേവ സ്തുതോഽലം
ത്രാണായ സ്താത്തനീയാനപി തിമിരരിപോഃ സ ത്വിഷാമുദ്ഗമോ വഃ ॥ ൧൬॥
വിസ്തീര്ണം വ്യോമ ദീര്ഘാഃ സപദി ദശ ദിശോ വ്യസ്തവേലാമ്ഭസോഽബ്ധീന്
കുര്വദ്ഭിര്ദൃശ്യനാനാനഗനഗരനഗാഭോഗപൃഥ്വീം ച പൃഥ്വീമ് ।
പദ്മിന്യുച്ഛ്വാസ്യതേ യൈരുഷസി ജഗദപി ധ്വംസയിത്വാ തമിസ്രാ-
മുസ്രാ വിസ്രംസയന്തു ദ്രുതമനഭിമതം തേ സഹസ്രത്വിഷോ വഃ ॥ ൧൭॥ var വിസ്രാവയന്തു
അസ്തവ്യസ്തത്വശൂന്യോ നിജരുചിരനിശാനശ്വരഃ കര്തുമീശോ
വിശ്വം വേശ്മേവ ദീപഃ പ്രതിഹതതിമിരം യഃ പ്രദേശസ്ഥിതോഽപി ।
ദിക്കാലാപേക്ഷയാസൌ ത്രിഭുവനമടതസ്തിഗ്മഭാനോര്നവാഖ്യാം
യാതഃ ശാതക്രതവ്യാം ദിശി ദിശതു ശിവം സോഽര്ചിഷാമുദ്ഗമോ വഃ ॥ ൧൮॥
മാഗാന്മ്ലാനിം മൃണാലീ മൃദുരിതി ദയയേവാപ്രവിഷ്ടോഽഹിലോകം
ലോകാലോകസ്യ പാര്ശ്വം പ്രതപതി ന പരം യസ്തദാഖ്യാര്ഥമേവ ।
ഊര്ധ്വം ബ്രഹ്മാണ്ഡഖണ്ഡസ്ഫുടനഭയപരിത്യക്തദൈര്ഘ്യോ ദ്യുസീമ്നി
സ്വേഛാവശ്യാവകാശാവധിരവതു സ വസ്താപനോ രോചിരോഘഃ ॥ ൧൯॥
അശ്യാമഃ കാല ഏകോ ന ഭവതി ഭുവനാന്തോഽപി വീതേഽന്ധകാരേ var വീതാന്ധകാരഃ
സദ്യഃ പ്രാലേയപാദോ ന വിലയമചലശ്ചന്ദ്രമാ അപ്യുപൈതി ।
ബന്ധഃ സിദ്ധാഞ്ജലീനാം ന ഹി കുമുദവനസ്യാപി യത്രോജ്ജിഹാനേ
തത്പ്രാതഃ പ്രേക്ഷണീയം ദിശതു ദിനപതേര്ധാമ കാമാധികം വഃ ॥ ൨൦॥
യത്കാന്തിം പങ്കജാനാം ന ഹരതി കുരുതേ പ്രത്യുതാധിക്യരമ്യാം var പ്രത്യുതാതീവ രമ്യാം
നോ ധത്തേ താരകാഭാം തിരയതി നിതരാമാശു യന്നിത്യമേവ । var നാധത്തേ
കര്തും നാലം നിമേഷം ദിവസമപി പരം യത്തദേകം ത്രിലോക്യാ-
ശ്ചക്ഷുഃ സാമാന്യചക്ഷുര്വിസദൃശമഘഭിദ്ഭാസ്വതസ്താന്മഹോ വഃ ॥ ൨൧॥
ക്ഷ്മാം ക്ഷേപീയഃ ക്ഷപാമ്ഭഃശിശിരതരജലസ്പര്ശതര്ഷാദൃതേവ
ദ്രാഗാശാ നേതുമാശാദ്വിരദകരസരഃപുഷ്കരാണീവ ബോധമ് ।
പ്രാതഃ പ്രോല്ലങ്ഘ്യ വിഷ്ണോഃ പദമപി ഘൃണയേവാതിവേഗാദ്ദവീയ-
സ്യുദ്ദാമ ദ്യോതമാനാ ദഹതു ദിനപതേര്ദുര്നിമിത്തം ദ്യുതിര്വഃ ॥ ൨൨॥
നോ കല്പാപായവായോരദയരയദലത്ക്ഷ്മാധരസ്യാപി ഗമ്യാ var ശമ്യാ
ഗാഢോദ്ഗീര്ണോജ്ജ്വലശ്രീരഹനി ന രഹിതാ നോ തമഃകജ്ജലേന ।
പ്രാപ്തോത്പത്തിഃ പതങ്ഗാന്ന പുനരുപഗതാ മോഷമുഷ്ണത്വിഷോ വോ
വര്തിഃ സൈവാന്യരൂപാ സുഖയതു നിഖിലദ്വീപദീപസ്യ ദീപ്തിഃ ॥ ൨൩॥
നിഃശേഷാശാവപൂരപ്രവണഗുരുഗുണശ്ലാഘനീയസ്വരൂപാ
പര്യാപ്തം നോദയാദൌ ദിനഗമസമയോപപ്ലവേഽപ്യുന്നതൈവ ।
അത്യന്തം യാനഭിജ്ഞാ ക്ഷണമപി തമസാ സാകമേകത്ര വസ്തും
ബ്രധ്നസ്യേദ്ധാ രുചിര്വോ രുചിരിവ രുചിതസ്യാപ്തയേ വസ്തുനോസ്തു ॥ ൨൪॥ var ചിരുരസ്യ, രുചിരസ്യ
വിഭ്രാണഃ ശക്തിമാശു പ്രശമിതബലവത്താരകൌര്ജിത്യഗുര്വീം
കുര്വാണോ ലീലയാധഃ ശിഖിനമപി ലസച്ചന്ദ്രകാന്താവഭാസമ് ।
ആദധ്യാദന്ധകാരേ രതിമതിശയിനീമാവഹന്വീക്ഷണാനാം var ആദേയാദീക്ഷണാനാം
ബാലോ ലക്ഷ്മീമപാരാമപര ഇവ ഗുഹോഽഹര്പതേരാതപോ വഃ ॥ ൨൫॥
ജ്യോത്സ്നാംശാകര്ഷപാണ്ഡുദ്യുതി തിമിരമഷീശേഷകല്മാഷമീഷ-
ജ്ജൃമ്ഭോദ്ഭൂതേന പിങ്ഗം സരസിജരജസാ സംധ്യയാ ശോണശോചിഃ ।
പ്രാതഃപ്രാരമ്ഭകാലേ സകലമപി ജഗച്ചിത്രമുന്മീലയന്തീ
കാന്തിസ്തീക്ഷ്ണത്വിഷോഽക്ഷ്ണാം മുദമുപനയതാത്തൂലികേവാതുലാം വഃ ॥ ൨൬॥
ആയാന്തീ കിം സുമേരോഃ സരണിരരുണിതാ പാദ്മരാഗൈഃ പരാഗൈ-
രാഹോസ്വിത്സ്വസ്യ മാഹാരജനവിരചിതാ വൈജയന്തീ രഥസ്യ ।
മാഞ്ജിഷ്ഠീ പ്രഷ്ഠവാഹാവലിവിധുതശിരശ്ചാമരാലീ നു ലോകൈ- var ചാമരാലീവ
രാശങ്ക്യാലോകിതൈവം സവിതുരഘനുദേ സ്താത്പ്രഭാതപ്രഭാ വഃ ॥ ൨൭॥
ധ്വാന്തധ്വംസം വിധത്തേ ന തപതി രുചിമന്നാതിരൂപം വ്യനക്തി
ന്യക്ത്വം നീത്വാപി നക്തം ന വിതരതിതരാം താവദഹ്നസ്ത്വിഷം യഃ । var ന്യക്താമഹ്നി
സ പ്രാതര്മാ വിരംസീദസകലപടിമാ പൂരയന്യുഷ്മദാശാ-
മാശാകാശാവകാശാവതരണതരുണപ്രക്രമോഽര്കപ്രകാശഃ ॥ ൨൮॥
തീവ്രം നിര്വാണഹേതുര്യദപി ച വിപുലം യത്പ്രകര്ഷേണ ചാണു
പ്രത്യക്ഷം യത്പരോക്ഷം യദിഹ യദപരം നശ്വരം ശാശ്വതം ച ।
യത്സര്വസ്യ പ്രസിദ്ധം ജഗതി കതിപയേ യോഗിനോ യദ്വിദന്തി
ജ്യോതിസ്തദ്ദ്വിപ്രകാരം സവിതുരവതു വോ ബാഹ്യമാഭ്യന്തരം ച ॥ ൨൯॥
രത്നാനാം മണ്ഡനായ പ്രഭവതി നിയതോദ്ദേശലബ്ധാവകാശം
വഹ്നേര്ദാര്വാദി ദഗ്ധും നിജജഡിമതയാ കര്തുമാനന്ദമിന്ദോഃ ।
യച്ച ത്രൈലോക്യഭൂഷാവിധിരഘദഹനം ഹ്ലാദി വൃഷ്ട്യാശു തദ്വോ var യത്തു
ബാഹുല്യോത്പാദ്യകാര്യാധികതരമവതാദേകമേവാര്കതേജഃ ॥ ൩൦॥
മീലച്ചക്ഷുര്വിജിഹ്മശ്രുതി ജഡരസനം നിഘ്നിതഘ്രാണവൃത്തി
സ്വവ്യാപാരാക്ഷമത്വക്പരിമുഷിതമനഃ ശ്വാസമാത്രാവശേഷമ് ।
വിസ്രസ്താങ്ഗം പതിത്വാ സ്വപദപഹരതാദശ്രിയം വോഽര്കജന്മാ var അപ്രിയം
കാലവ്യാലാവലീഢം ജഗദഗദ ഇവോത്ഥാപയന്പ്രാക്പ്രതാപഃ ॥ ൩൧॥
നിഃശേഷം നൈശമമ്ഭഃ പ്രസഭമപനുദന്നശ്രുലേശാനുകാരി
സ്തോകസ്തോകാപനീതാരുണരുചിരചിരാദസ്തദോഷാനുഷങ്ഗഃ ।
ദാതാ ദൃഷ്ടിം പ്രസന്നാം ത്രിഭുവനനയനസ്യാശു യുഷ്മദ്വിരുദ്ധം
വധ്യാദ്ബ്രധ്നസ്യ സിദ്ധാഞ്ജനവിധിരപരഃ പ്രാക്തനോഽര്ചിഃപ്രചാരഃ ॥ ൩൨॥
ഭൂത്വാ ജമ്ഭസ്യ ഭേത്തുഃ കകുഭി പരിഭവാരമ്ഭഭൂഃ ശുഭ്രഭാനോ- var സ്ഥിത്വാ
ര്ബിഭ്രാണാ ബഭ്രുഭാവം പ്രസഭമഭിനവാമ്ഭോജജൃമ്ഭാപ്രഗല്ഭാ ।
ഭൂഷാ ഭൂയിഷ്ഠശോഭാ ത്രിഭുവനഭവനസ്യാസ്യ വൈഭാകരീ പ്രാഗ്-
വിഭ്രാന്താ ഭ്രാജമാനാ വിഭവതു വിഭവോദ്ഭൂതയേ സാ വിഭാ വഃ ॥ ൩൩॥ var നിര്ഭാന്തി, വിഭ്രാന്തി
സംസക്തം സിക്തമൂലാദഭിനവഭുവനോദ്യാനകൌതൂഹലിന്യാ
യാമിന്യാ കന്യയേവാമൃതകരകലശാവര്ജിതേനാമൃതേന ।
അര്കാലോകഃ ക്രിയാദ്വോ മുദമുദയശിരശ്ചക്രവാലാലവാലാ-
ദുദ്യന്ബാലപ്രവാലപ്രതിമരുചിരഹഃപാദപപ്രാക്പ്രരോഹഃ ॥ ൩൪॥
ഭിന്നം ഭാസാരുണസ്യ ക്വചിദഭിനവയാ വിദ്രുമാണാം ത്വിഷേവ
ത്വങ്ന്നക്ഷത്രരത്നദ്യുതിനികരകരാലാന്തരാലം ക്വചിച്ച ।
നാന്തര്നിഃശേഷകൃഷ്ണശ്രിയമുദധിമിവ ധ്വാന്തരാശിം പിബന്സ്താ-
ദൌര്വഃ പൂര്വോഽപ്യപൂര്വോഽഗ്നിരിവ ഭവദഘപ്ലുഷ്ടയേഽര്കാവഭാസഃ ॥ ൩൫॥
ഗന്ധര്വൈര്ഗദ്യപദ്യവ്യതികരിതവചോഹൃദ്യമാതോദ്യവാദ്യൈ-
രാദ്യൈര്യോ നാരദാദ്യൈര്മുനിഭിരഭിനുതോ വേദവേദ്യൈര്വിഭിദ്യ ।
var വീതവേദ്യൈര്വിവിദ്യ, വേദവിദ്ഭിര്വിഭിദ്യ
ആസാദ്യാപദ്യതേ യം പുനരപി ച ജഗദ്യൌവനം സദ്യ ഉദ്യ-
ന്നുദ്ദ്യോതോ ദ്യോതിതദ്യൌര്ദ്യതു ദിവസകൃതോഽസാവവദ്യാനി വോഽദ്യ ॥ ൩൬॥
ആവാനൈശ്ചന്ദ്രകാന്തൈശ്ച്യുതതിമിരതയാ താനവാത്താരകാണാ- var ആവാന്തൈഃ
മേണാങ്കാലോകലോപാദുപഹതമഹസാമോഷധീനാം ലയേന ।
ആരാദുത്പ്രേക്ഷ്യമാണാ ക്ഷണമുദയതടാന്തര്ഹിതസ്യാഹിമാംശോ-
രാഭാ പ്രാഭാതികീ വോഽവതു ന തു നിതരാം താവദാവിര്ഭവന്തീ ॥ ൩൭॥
സാനൌ സാ നൌദയേ നാരുണിതദലപുനര്യൌവനാനാം വനാനാ- var ലസദ്യൌവനാനാം
മാലീമാലീഢപൂര്വാ പരിഹൃതകുഹരോപാന്തനിമ്നാ തനിമ്നാ ।
ഭാ വോഽഭാവോപശാന്തിം ദിശതു ദിനപതേര്ഭാസമാനാ സമാനാ-
രാജീ രാജീവരേണോഃ സമസമയമുദേതീവ യസ്യാ വയസ്യാ ॥ ൩൮॥
ഉജ്ജൃമ്ഭാമ്ഭോരുഹാണാം പ്രഭവതി പയസാം യാ ശ്രിയേ നോഷ്ണതായൈ
പുഷ്ണാത്യാലോകമാത്രം ന തു ദിശതി ദൃശാം ദൃശ്യമാനാ വിധാതമ് ।
പൂര്വാദ്രേരേവ പൂര്വം ദിവമനു ച പുനഃ പാവനീ ദിങ്മുഖാനാ- var തതഃ
മേനാംസ്യൈനീ വിഭാസൌ നുദതു നുതിപദൈകാസ്പദം പ്രാക്തനീ വഃ ॥ ൩൯॥
വാചാം വാചസ്പതേരപ്യചലഭിദുചിതാചാര്യകാണാം പ്രപഞ്ചൈ-
ര്വൈരഞ്ചാനാം തഥോച്ചാരിതചതുരഋചാം ചാനനാനാം ചതുര്ണാമ് । var രുചിര
ഉച്യേതാര്ചാസു വാച്യച്യുതിശുചിചരിതം യസ്യ നോച്ചൈര്വിവിച്യ var അര്ചാസ്വവാച്യ
പ്രാച്യം വര്ചശ്ചകാസച്ചിരമുപചിനുതാത്തസ്യ ചണ്ഡാര്ചിഷോ വഃ ॥ ൪൦॥ var ശ്രിയം
മൂര്ധ്ന്യദ്രേര്ധാതുരാഗസ്തരുഷു കിസലയോ വിദ്രുമൌഘഃ സമുദ്രേ
var - കിസലയാദ്വിദ്രുമൌഘാത്സമുദ്രേ
ദിങ്മാതങ്ഗോത്തമാങ്ഗേഷ്വഭിനവനിഹിതഃ സാന്ദ്രസിന്ദൂരരേണുഃ ।
var വിഹിതഃ, നിഹിതാത്സന്ദ്രസിന്ദൂരര്Eണോഃ
സീമ്നി വ്യോമ്നശ്ച ഹേമ്നഃ സുരശിഖരിഭുവോ ജായതേ യഃ പ്രകാശഃ
ശോണിമ്നാസൌ ഖരാംശോരുഷസി ദിശതു വഃ ശര്മ ശോഭൈകദേശഃ ॥ ൪൧॥
അസ്താദ്രീശോത്തമാങ്ഗേ ശ്രിതശശിനി തമഃകാലകൂടേ നിപീതേ
യാതി വ്യക്തിം പുരസ്താദരുണകിസലയേ പ്രത്യുഷഃപാരിജാതേ ।
ഉദ്യന്ത്യാരക്തപീതാമ്ബരവിശദതരോദ്വീക്ഷിതാ തീക്ഷ്ണഭാനോ-
var രുചിരതരോദ്വീക്ഷിതാ var തീവ്രഭാസഃ
ര്ലക്ഷ്മീര്ലക്ഷ്മീരിവാസ്തു സ്ഫുടകമലപുടാപാശ്രയാ ശ്രേയസേ വഃ ॥ ൪൨॥ var പുടോപാശ്രയ
നോദന്വാഞ്ജന്മഭൂമിര്ന തദുദരഭുവോ ബാന്ധവാഃ കൌസ്തുഭാദ്യാ
യസ്യാഃ പദ്മം ന പാണൌ ന ച നരകരിപൂരഃസ്ഥലീ വാസവേശ്മ ।
തേജോരൂപാപരൈവ ത്രിഷു ഭുവനതലേഷ്വാദധാനാ വ്യവസ്ഥാം var ത്രിഭുവനഭവനേ
സാ ശ്രീഃ ശ്രേയാംസി ദിശ്യാദശിശിരമഹസോ മണ്ഡലാഗ്രോദ്ഗതാ വഃ ॥ ൪൩॥
॥ ഇതി ദ്യുതിവര്ണനമ് ॥ var തേജോവര്ണനമ്
॥ അഥ അശ്വവര്ണനമ് ॥
രക്ഷന്ത്വക്ഷുണ്ണഹേമോപലപടലമലം ലാഘവാദുത്പതന്തഃ
പാതങ്ഗാഃ പങ്ഗ്വവജ്ഞാജിതപവനജവാ വാജിനസ്തേ ജഗന്തി ।
യേഷാം വീതാന്യചിഹ്നോന്നയമപി വഹതാം മാര്ഗമാഖ്യാതി മേരാ-
വുദ്യന്നുദ്ദാമദീപ്തിര്ദ്യുമണിമണിശിലാവേദികാജാതവേദാഃ ॥ ൪൪॥
പ്ലുഷ്ടാഃ പൃഷ്ഠേംഽശുപാതൈരതിനികടതയാ ദത്തദാഹാതിരേകൈ-
രേകാഹാക്രാന്തകൃത്സ്നത്രിദിവപഥപൃഥുശ്വാസശോഷാഃ ശ്രമേണ ।
തീവ്രോദന്യാസ്ത്വരന്താമഹിതവിഹതയേ സപ്തയഃ സപ്തസപ്തേ-
രഭ്യാശാകാശഗങ്ഗാജലസരലഗലാവാങ്നതാഗ്രാനനാ വഃ ॥ ൪൫॥ var ഗലവര്ജിതാഗ്രാനനാഃ
മത്വാന്യാന്പാര്ശ്വതോഽശ്വാന് സ്ഫടികതടദൃഷദ്ദൃഷ്ടദേഹാ ദ്രവന്തീ
വ്യസ്തേഽഹന്യസ്തസംധ്യേയമിതി മൃദുപദാ പദ്മരാഗോപലേഷു ।
സാദൃശ്യാദൃശ്യമൂര്തിര്മരകതകടകേ ക്ലിഷ്ടസൂതാ സുമേരോ-
ര്മൂര്ധന്യാവൃത്തിലബ്ധധ്രുവഗതിരവതു ബ്രധ്നവാഹാവലിര്വഃ ॥ ൪൬॥ var ദ്രുത
ഹേലാലോലം വഹന്തീ വിഷധരദമനസ്യാഗ്രജേനാവകൃഷ്ടാ
സ്വര്വാഹിന്യാഃ സുദൂരം ജനിതജവജയാ സ്യന്ദനസ്യ സ്യദേന ।
നിര്വ്യാജം തായമാനേ ഹരിതിമനി നിജേ സ്ഫീതഫേനാഹിതശ്രീ- var സ്ഫീതഫേനാസ്മിതശ്രീഃ
രശ്രേയാംസ്യശ്വപങ്ക്തിഃ ശമയതു യമുനേവാപരാ താപനീ വഃ ॥ ൪൭॥
മാര്ഗോപാന്തേ സുമേരോര്നുവതി കൃതനതൌ നാകധാമ്നാം നികായേ
വീക്ഷ്യ വ്രീഡാനതാനാം പ്രതികുഹരമുഖം കിംനരീണാം മുഖാനി ।
സൂതേഽസൂയത്യപീഷജ്ജഡഗതി വഹതാം കംധരാര്ധൈര്വലദ്ഭി- var കംധരാഗ്രൈഃ
ര്വാഹാനാം വ്യസ്യതാദ്വഃ സമമസമഹരേര്ഹേഷിതം കല്മഷാണി ॥ ൪൮॥
ധുന്വന്തോ നീരദാലീര്നിജരുചിഹരിതാഃ പാര്ശ്വയോഃ പക്ഷതുല്യാ-
സ്താലൂത്താനൈഃ ഖലീനൈഃ ഖചിതമുഖരുചശ്ച്യോതതാ ലോഹിതേന ।
ഉഡ്ഡീയേവ വ്രജന്തോ വിയതി ഗതിവശാദര്കവാഹാഃ ക്രിയാസുഃ
ക്ഷേമം ഹേമാദ്രിഹൃദ്യദ്രുമശിഖരശിരഃശ്രേണിശാഖാശുകാ വഃ ॥ ൪൯॥
॥ ഇത്യശ്വവര്ണനമ് ॥
॥ അഥ അരുണവര്ണനമ് ॥
പ്രാതഃ ശൈലാഗ്രരങ്ഗേ രജനിജവനികാപായസംലക്ഷ്യലക്ഷ്മീ-
ര്വിക്ഷിപ്താപൂര്വപുഷ്പാഞ്ജലിമുഡുനികരം സൂത്രധാരായമാണഃ ।
യാമേഷ്വങ്കേഷ്വിവാഹ്നഃ കൃതരുചിഷു ചതുര്ഷ്വേവ ജാതപ്രതിഷ്ഠാ- var യാതഃ പ്രതിഷ്ഠാം
മവ്യാത്പ്രസ്താവയന്വോ ജഗദടനമഹാനാടികാം സൂര്യസൂതഃ ॥ ൫൦॥
ആക്രാന്ത്യാ വാഹ്യമാനം പശുമിവ ഹരിണാ വാഹകോഽഗ്ര്യോ ഹരീണാം
ഭ്രാമ്യന്തം പക്ഷപാതാജ്ജഗതി സമരുചിഃ സര്വകര്മൈകസാക്ഷീ ।
ശത്രും നേത്രശ്രുതീനാമവജയതി വയോജ്യേഷ്ഠഭാവേ സമേഽപി
സ്ഥാമ്നാം ധാമ്നാം നിധിര്യഃ സ ഭവദഘനുദേ നൂതനഃ സ്താദനൂരുഃ ॥ ൫൧॥
ദത്താര്ഘൈര്ദൂരനമ്രൈര്വിയതി വിനയതോ വീക്ഷിതഃ സിദ്ധസാര്ഥൈഃ var സിദ്ധസാധ്യൈഃ
സാനാഥ്യം സാരഥിര്വഃ സ ദശശതരുചേഃ സാതിരേകം കരോതു ।
ആപീയ പ്രാതരേവ പ്രതതഹിമപയഃസ്യന്ദിനീരിന്ദുഭാസോ
യഃ കാഷ്ഠാദീപനോഽഗ്രേ ജഡിത ഇവ ഭൃശം സേവതേ പൃഷ്ഠതോഽര്കമ് ॥ ൫൨॥
മുഞ്ചന്രശ്മീന്ദിനാദൌ ദിനഗമസമയേ സംഹരംശ്ച സ്വതന്ത്ര-
സ്തോത്രപ്രഖ്യാതവീര്യോഽവിരതഹരിപദാക്രാന്തിബദ്ധാഭിയോഗഃ । var വിതത
കാലോത്കര്ഷാല്ലഘുത്വം പ്രസഭമധിപതൌ യോജയന്യോ ദ്വിജാനാം
സേവാപ്രീതേന പൂഷ്ണാത്മസമ ഇവ കൃതസ്ത്രായതാം സോഽരുണോ വഃ ॥ ൫൩॥ var സ്വസമ
ശാതഃ ശ്യാമാലതായാഃ പരശുരിവ തമോഽരണ്യവഹ്നേരിവാര്ചിഃ var ദാഹേ ദവാഭഃ
പ്രാച്യേവാഗ്രേ ഗ്രഹീതും ഗ്രഹകുമുദവനം പ്രാഗുദസ്തോഽഗ്രഹസ്തഃ ।
var പ്രാചീവാഗ്രേ, ഗ്രഹകുമുദരുചിം
ഐക്യം ഭിന്ദന്ദ്യുഭൂമ്യോരവധിരിവ വിധാതേവ വിശ്വപ്രബോധേ
വാഹാനാം വോ വിനേതാ വ്യപനയതു വിപന്നാമ ധാമാധിപസ്യ ॥ ൫൪॥
പൌരസ്ത്യസ്തോയദര്തോഃ പവന ഇവ പതത്പാവകസ്യേവ ധൂമോ var പതന്
വിശ്വസ്യേവാദിസര്ഗഃ പ്രണവ ഇവ പരം പാവനോ വേദരാശേഃ
സംധ്യാനൃത്യോത്സവേച്ഛോരിവ മദനരിപോര്നന്ദിനാന്ദീനിനാദഃ
സൌരസ്യാഗ്രേ സുഖം വോ വിതരതു വിനതാനന്ദനഃ സ്യന്ദനസ്യ ॥ ൫൫॥ var സ്യന്ദനോ വഃ
പര്യാപ്തം തപ്തചാമീകരകടകതടേ ശ്ലിഷ്ടശീതേതരാംശാ-
വാസീദത്സ്യന്ദനാശ്വാനുകൃതിമരകതേ പദ്മരാഗായമാണഃ । var അശ്വാനുകൃതമരകതേ
യഃ സോത്കര്ഷാം വിഭൂഷാം കുരുത ഇവ കുലക്ഷ്മാഭൃദീശസ്യ മേരോ-
രേനാംസ്യഹ്നായ ദൂരം ഗമയതു സ ഗുരുഃ കാദ്രവേയദ്വിഷോ വഃ ॥ ൫൬॥
നീത്വാശ്വാന്സപ്ത കക്ഷാ ഇവ നിയമവശം വേത്രകല്പപ്രതോദ- var കക്ഷ്യാ
സ്തൂര്ണം ധ്വാന്തസ്യ രാശാവിതരജന ഇവോത്സാരിതേ ദൂരഭാജി ।
പൂര്വം പ്രഷ്ഠോ രഥസ്യ ക്ഷിതിഭൃദധിപതീന്ദര്ശയംസ്ത്രായതാം വ-
സ്ത്രൈലോക്യാസ്ഥാനദാനോദ്യതദിവസപതേഃ പ്രാക്പ്രതീഹാരപാലഃ ॥ ൫൭॥
വജ്രിഞ്ജാതം വികാസീക്ഷണകമലവനം ഭാസി നാഭാസി വഹ്നേ! var നോ ഭാസി
താതം നത്വാശ്വപാര്ശ്വാന്നയ യമ! മഹിഷം രാക്ഷസാ വീക്ഷിതാഃ സ്ഥ ।
സപ്തീന്സിഞ്ച പ്രചേതഃ! പവന! ഭജ ജവം വിത്തപാവേദിതസ്ത്വം
വന്ദേ ശര്വേതി ജല്പന്പ്രതിദിശമധിപാന്പാതു പൂഷ്ണോഽഗ്രണീര്വഃ ॥ ൫൮॥
പാശാനാശാന്തപാലാദരുണ വരുണതോ മാ ഗ്രഹീഃ പ്രഗ്രഹാര്ഥം
തൃഷ്ണാം കൃഷ്ണസ്യ ചക്രേ ജഹിഹി നഹി രഥോ യാതി മേ നൈകചക്രഃ ।
യോക്തും യുഗ്യം കിമുച്ചൈഃശ്രവസമഭിലഷസ്യഷ്ടമം വൃത്രശത്രോ- var ത്വാഷ്ട്രശത്രോഃ
സ്ത്യക്താന്യാപേക്ഷവിശ്വോപകൃതിരിവ രവിഃ ശാസ്തി യം സോഽവതാദ്വഃ ॥ ൫൯॥
നോ മൂര്ച്ഛാച്ഛിന്നവാഞ്ഛഃ ശ്രമവിവശവപുര്നൈവ നാപ്യാസ്യശോഷീ
പാന്ഥഃ പഥ്യേതരാണി ക്ഷപയതു ഭവതാം ഭാസ്വതോഽഗ്രേസരഃ സഃ ।
യഃ സംശ്രിത്യ ത്രിലോകീമടതി പടുതരൈസ്താപ്യമാനോ മയൂഖൈ-
രാരാദാരാമലേഖാമിവ ഹരിതമണിശ്യാമലാമശ്വപങ്ക്തിമ് ॥ ൬൦॥ var ഹരിതതൃണ
സീദന്തോഽന്തര്നിമജ്ജജ്ജഡഖുരമുസലാഃ സൈകതേ നാകനദ്യാഃ
സ്കന്ദന്തഃ കന്ദരാലീഃ കനകശിഖരിണോ മേഖലാസു സ്ഖലന്തഃ ।
ദൂരം ദൂര്വാസ്ഥലോത്കാ മരകതദൃഷദി സ്ഥാസ്നവോ യന്ന യാതാഃ
പൂഷ്ണോഽശ്വാഃ പൂരയംസ്തൈസ്തദവതു ജവനൈര്ഹുംകൃതേനാഗ്രഗോ വഃ ॥ ൬൧॥ var പ്രേരയന് ഹുംകൃതൈരഗ്രണീഃ
॥ ഇത്യരുണവര്ണനമ് ॥ var സൂതവര്ണനമ്
॥ അഥ രഥവര്ണനമ് ॥
പീനോരഃപ്രേരിതാഭ്രൈശ്ചരമഖുരപുടാഗ്രസ്ഥിതൈഃ പ്രാതരദ്രാ-
വാദീര്ഘാങ്ഗൈരുദസ്തോ ഹരിഭിരപഗതാസങ്ഗനിഃശബ്ദചക്രഃ ।
ഉത്താനാനൂരുമൂര്ധാവനതിഹഠഭവദ്വിപ്രതീപപ്രണാമഃ
പ്രാഹ്ണേ ശ്രേയോ വിധത്താം സവിതുരവതരന്വ്യോമവീഥീം രഥോ വഃ ॥ ൬൨॥ var പ്രേയോ
ധ്വാന്തൌഘധ്വംസദീക്ഷാവിധിപടു വഹതാ പ്രാക്സഹസ്രം കരാണാ- var വിധിഗുരു ദ്രാക്സഹസ്രം
മര്യമ്ണാ യോ ഗരിമ്ണഃ പദമതുലമുപാനീയതാധ്യാസനേന ।
സ ശ്രാന്താനാം നിതാന്തം ഭരമിവ മരുതാമക്ഷമാണാം വിസോഢും
സ്കന്ധാത്സ്കന്ധം വ്രജന്വോ വൃജിനവിജിതയേ ഭാസ്വതഃ സ്യന്ദനോഽസ്തു ॥ ൬൩॥
യോക്ത്രീഭൂതാന്യുഗസ്യ ഗ്രസിതുമിവ പുരോ ദന്ദശൂകാന്ദധാനോ
ദ്വേധാവ്യസ്താമ്ബുവാഹാവലിവിഹിതബൃഹത്പക്ഷവിക്ഷേപശോഭഃ ।
സാവിത്രഃ സ്യന്ദനോഽസൌ നിരതിശയരയപ്രീണിതാനൂരുരേനഃ-
ക്ഷേപീയോ വോ ഗരുത്മാനിവ ഹരതു ഹരീച്ഛാവിധേയപ്രചാരഃ ॥ ൬൪॥
ഏകാഹേനൈവ ദീര്ഘാം ത്രിഭുവനപദവീം ലങ്ഘയന് യോ ലഘിഷ്ഠഃ var കൃസ്ത്നാം
പൃഷ്ഠേ മേരോര്ഗരീയാന് ദലിതമണിദൃഷത്ത്വിംഷി പിംഷഞ്ശിരാംസി ।
സര്വസ്യൈവോപരിഷ്ടാദഥ ച പുനരധസ്താദിവാസ്താദ്രിമൂര്ന്ധി
ബ്രധ്നസ്യാവ്യാത്സ ഏവം ദുരധിഗമപരിസ്പന്ദനഃ സ്യന്ദനോ വഃ ॥ ൬൫॥
ധൂര്ധ്വസ്താഗ്ര്യഗ്രഹാണി ധ്വജപടപവനാന്ദോലിതേന്ദൂനി ദൂരം var ദൂരാത്
രാഹൌ ഗ്രാസാഭിലാഷാദനുസരതി പുനര്ദത്തചക്രവ്യഥാനി ।
ശ്രാന്താശ്വശ്വാസഹേലാധുതവിബുധധുനീനിര്ഝരാമ്ഭാംസി ഭദ്രം
ദേയാസുര്വോ ദവീയോ ദിവി ദിവസപതേഃ സ്യന്ദനപ്രസ്ഥിതാനി ॥ ൬൬॥
അക്ഷേ രക്ഷാം നിബധ്യ പ്രതിസരവലയൈര്യോജയന്ത്യോ യുഗാഗ്രം
ധൂഃസ്തമ്ഭേ ദഗ്ധധൂപാഃ പ്രഹിതസുമനസോ ഗോചരേ കൂബരസ്യ ।
ചര്ചാശ്ചക്രേ ചരന്ത്യോ മലയജപയസാ സിദ്ധവധ്വസ്ത്രിസംധ്യം var ചര്ചാം
വന്ദന്തേ യം ദ്യുമാര്ഗേ സ നുദതു ദുരിതാന്യംശുമത്സ്യന്ദനോ വഃ ॥ ൬൭॥
ഉത്കീര്ണസ്വര്ണരേണുദ്രുതഖുരദലിതാ പാര്ശ്വയോഃ ശശ്വദശ്വൈ- var രേണുര്ദ്രുത
രശ്രാന്തഭ്രാന്തചക്രക്രമനിഖിലമിലന്നേമിനിമ്നാ ഭരേണ ।
മേരോര്മൂര്ധന്യഘം വോ വിഘടയതു രവേരേകവീഥീ രഥസ്യ
സ്വോഷ്മോദക്താമ്ബുരിക്തപ്രകടിതപുലിനോദ്ധൂസരാ സ്വര്ധുനീവ ॥ ൬൮॥ var സ്വോഷ്മോദസ്താമ്ബു
നന്തും നാകാലയാനാമനിശമനുയതാം പദ്ധതിഃ പങ്ക്തിരേവ var ഉപയതാം
ക്ഷോദോ നക്ഷത്രരാശേരദയരയമിലച്ചക്രപിഷ്ടസ്യ ധൂലിഃ ।
ഹേഷഹ്ലാദോ ഹരീണാം സുരശിഖരിദരീഃ പൂരയന്നേമിനാദോ var നാദോ
യസ്യാവ്യാത്തീവ്രഭാനോഃ സ ദിവി ഭുവി യഥാ വ്യക്തചിഹ്നോ രഥോ വഃ ॥ ൬൯॥
നിഃസ്പന്ദാനാം വിമാനാവലിവിതതദിവാം ദേവവൃന്ദാരകാണാം var വലിതദിശാ
വൃന്ദൈരാനന്ദസാന്ദ്രോദ്യമമപി വഹതാം വിന്ദതാം വന്ദിതും നോ ।
മന്ദാകിന്യാമമന്ദഃ പുലിനഭൃതി മൃദുര്മന്ദരേ മന്ദിരാഭേ var മന്ദരാഭേ
മന്ദാരൈര്മണ്ഡിതാരം ദധദരി ദിനകൃത്സ്യന്ദനഃ സ്താന്മുദേ വഃ ॥ ൭൦॥
ചക്രീ ചക്രാരപങ്ക്തിം ഹരിരപി ച ഹരീന് ധൂര്ജടിര്ധൂര്ധ്വജാന്താ-
നക്ഷം നക്ഷത്രനാഥോഽരുണമപി വരുണഃ കൂബരാഗ്രം കുബേരഃ ।
രംഹഃ സംഘഃ സുരാണാം ജഗദുപകൃതയേ നിത്യയുക്തസ്യ യസ്യ
സ്തൌതി പ്രീതിപ്രസന്നോഽന്വഹമഹിമരുചേഃ സോഽവതാത്സ്യന്ദനോ വഃ ॥ ൭൧॥ var രുച
നേത്രാഹീനേന മൂലേ വിഹിതപരികരഃ സിദ്ധസാധ്യൈര്മരുദ്ഭിഃ
പാദോപാന്തേ സ്തുതോഽലം ബലിഹരിരഭസാകര്ഷണാബദ്ധവേഗഃ ।
ഭ്രാമ്യന്വ്യോമാമ്ബുരാശാവശിശിരകിരണസ്യന്ദനഃ സംതതം വോ
ദിശ്യാല്ലക്ഷ്മീമപാരാമതുലിതമഹിമേവാപരോ മന്ദരാദ്രിഃ ॥ ൭൨॥ var അതുല്യാം
॥ ഇതി രഥവര്ണനമ് ॥
॥ അഥ മണ്ഡലവര്ണനമ് ॥
യജ്ജ്യായോ ബീജമഹ്നാമപഹതതിമിരം ചക്ഷുഷാമഞ്ജനം യ- var ജ്യായോ യദ്ബീജമഹ്നാമപഹൃത
ദ്ദ്വാരം യന്മുക്തിഭാജാം യദഖിലഭുവനജ്യോതിഷാമേകമോകഃ ।
യദ്വൃഷ്ട്യമ്ഭോനിധാനം ധരണിരസസുധാപാനപാത്രം മഹദ്യ-
ദ്ദിശ്യാദീശസ്യ ഭാസാം തദധീകലമലം മങ്ഗലം മണ്ഡലം വഃ ॥ ൭൩॥ var ദേവസ്യ
ഭാനോഃ തദധികമമലം മണ്ഡലം മങ്ഗലം
വേലാവര്ധിഷ്ണു സിന്ധോഃ പയ ഇവ ഖമിവാര്ധോദ്ഗതാഗ്യ്രഗ്രഹോഡു
സ്തോകോദ്ഭിന്നസ്വചിഹ്നപ്രസവമിവ മധോരാസ്യമസ്യന്മനാംസി । var മഹാംസി
പ്രാതഃ പൂഷ്ണോഽശുഭാനി പ്രശമയതു ശിരഃശേഖരീഭൂതമദ്രേഃ
പൌരസ്ത്യസ്യോദ്ഗഭസ്തിസ്തിമിതതമതമഃഖണ്ഡനം മണ്ഡലം വഃ ॥ ൭൪॥
പ്രത്യുപ്തസ്തപ്തഹേമോജ്ജ്വലരുചിരചലഃ പദ്മരാഗേണ യേന
ജ്യായഃ കിംജല്കപുഞ്ജോ യദലികുലശിതേരമ്ബരേന്ദീവരസ്യ ।
കാലവ്യാലസ്യ ചിഹ്നം മഹിതതമമഹോമൂര്ന്ധി രത്നം മഹദ്യ-
ദ്ദീപ്താംശോഃ പ്രാതരവ്യാത്തദവികലജഗന്മണ്ഡനം മണ്ഡലം വഃ ॥ ൭൫॥
കസ്ത്രാതാ താരകാണാം പതതി തനുരവശ്യായബിന്ദുര്യഥേന്ദു-
ര്വിദ്രാണാ ദൃക്സ്മരാരേരുരസി മുരരിപോഃ കൌസ്തുഭോ നോദ്ഗഭസ്തിഃ ।
വഹ്നേഃ സാപഹ്നവേവ ദ്യുതിരുദയഗതേ യത്ര തന്മണ്ഡലം വോ
മാര്തണ്ഡീയം പുനീതാദ്ദിവി ഭുവി ച തമാംസീവ മൃഷ്ണന്മഹാംസി ॥ ൭൬॥
യത്പ്രാച്യാം പ്രാക്ചകാസ്തി പ്രഭവതി ച യതഃ പ്രാച്യസാവുജ്ജിഹാനാ-
ദിദ്ധം മധ്യേ യദഹ്നോ ഭവതി തതരുചാ യേന ചോത്പാദ്യതേഽഹഃ ।
യത്പര്യായേണ ലോകാനവതി ച ജഗതാം ജീവിതം യച്ച തദ്വോ
വിശ്വാനുഗ്രാഹി വിശ്വം സൃജദപി ച രവേര്മണ്ഡലം മുക്തയേഽസ്തു ॥ ൭൭॥
ശുഷ്യന്ത്യൂഢാനുകാരാ മകരവസതയോ മാരവീണാം സ്ഥലീനാം
യേനോത്തപ്താഃ സ്ഫുടന്തസ്തഡിതി തിലതുലാം യാന്ത്യഗേന്ദ്രാ യുഗാന്തേ । var ചടിതി
തച്ചണ്ഡാംശോരകാണ്ഡത്രിഭുവനദഹനാശങ്കയാ ധാമ കൃച്ഛാത് var കൃത്സ്നം
സംഹൃത്യാലോകമാത്രം പ്രലഘു വിദധതഃ സ്താന്മുദേ മണ്ഡലം വഃ ॥ ൭൮॥ var ആഹൃത്യാലോകമാത്രം പ്രതനു
ഉദ്യദ്ദ്യൂദ്യാനവാപ്യാം ബഹുലതമതമഃപങ്കപൂരം വിദാര്യ var ബഹല
പ്രോദ്ഭിന്നം പത്രപാര്ശ്വേഷ്വവിരലമരുണച്ഛായയാ വിസ്ഫുരന്ത്യാ ।
കല്യാണാനി ക്രിയാദ്വഃ കമലമിവ മഹന്മണ്ഡലം ചണ്ഡഭാനോ- var ചണ്ഡരശ്മേഃ
രന്വീതം തൃപ്തിഹേതോരസകൃദലികുലാകാരിണാ രാഹുണാ യത് ॥ ൭൯॥
ചക്ഷുര്ദക്ഷദ്വിഷോ യന്ന തു ദഹതി പുരഃ പൂരയത്യേവ കാമം var ന ദഹതി നിതരാം പുനഃ
നാസ്തം ജുഷ്ടം മരുദ്ഭിര്യദിഹ നിയമിനാം യാനപാത്രം ഭവാബ്ധൌ ।
യദ്വീതശ്രാന്തി ശശ്വദ്ഭ്രമദപി ജഗതാം ഭ്രാന്തിമഭ്രാന്തി ഹന്തി
ബ്രധ്നസ്യാഖ്യാദ്വിരുദ്ധക്രിയമഥ ച ഹിതാധായി തന്മണ്ഡലം വഃ ॥ ൮൦॥
॥ ഇതി മണ്ഡലവര്ണനമ് ॥
॥ അഥ സൂര്യവര്ണനമ് ।
സിദ്ധൈഃ സിദ്ധാന്തമിശ്രം ശ്രിതവിധി വിബുധൈശ്ചാരണൈശ്ചാടുഗര്ഭം
ഗീത്യാ ഗന്ധര്വമുഖ്യൈര്മുഹുരഹിപതിഭിര്യാതുധാനൈര്യതാത്മ ।
സാര്ധം സാധ്യൈര്മുനീന്ദ്രൈര്മുദിതമതമനോ മോക്ഷിഭിഃ പക്ഷപാതാ- var മോക്ഷുഭിഃ
ത്പ്രാതഃ പ്രാരഭ്യമാണസ്തുതിരവതു രവിര്വിശ്വവന്ദ്യോദയോ വഃ ॥ ൮൧॥
ഭാസാമാസന്നഭാവാദധികതരപടോശ്ചക്രവാലസ്യ താപാ-
ച്ഛേദാദച്ഛിന്നഗച്ഛത്തുരഗഖുരപുടന്യാസനിഃശങ്കടങ്കൈഃ । var ന്യസ്ത
നിഃസങ്ഗസ്യന്ദനാങ്ഗഭ്രമണനികഷണാത്പാതു വസ്ത്രിപ്രകാരം var ത്രിപ്രകാരൈഃ
തപ്താംശുസ്തത്പരീക്ഷാപര ഇവ പരിതഃ പര്യടന്ഹാടകാദ്രിമ് ॥ ൮൨॥
നോ ശുഷ്കം നാകനദ്യാ വികസിതകനകാമ്ഭോജയാ ഭ്രാജിതം തു var കനകാമ്ഭോരുഹാ
പ്ലുഷ്ടാ നൈവോപഭോഗ്യാ ഭവതി ഭൃശതരം നന്ദനോദ്യാനലക്ഷ്മീഃ ।
നോ ശൃങ്ഗാണി ദ്രുതാനി ദ്രുതമമരഗിരേഃ കാലധൌതാനി ധൌതാ-
നീദ്ധം ധാമ ദ്യുമാര്ഗേ മ്രദയതി ദയയാ യത്ര സോഽര്കോഽവതാദ്വഃ ॥ ൮൩॥
ധ്വാന്തസ്യൈവാന്തഹേതുര്ന ഭവതി മലിനൈകാത്മനഃ പാപ്മനോഽപി
പ്രാക്പാദോപാന്തഭാജാം ജനയതി ന പരം പങ്കജാനാം പ്രബോധമ് ।
കര്താ നിഃശ്രേയസാനാമപി ന തു ഖലു യഃ കേവലം വാസരാണാം
സോഽവ്യാദേകോദ്യമേച്ഛാവിഹിതബഹുബൃഹദ്വിശ്വകാര്യോഽര്യമാ വഃ ॥ ൮൪॥
ലോടँല്ലോഷ്ടാവിചേഷ്ടഃ ശ്രിതശയനതലോ നിഃസഹീഭൂതദേഹഃ
സംദേഹീ പ്രാണിതവ്യേ സപദി ദശ ദിശഃ പ്രേക്ഷമാണോഽന്ധകാരാഃ ।
നിഃശ്വാസായാസനിഷ്ഠഃ പരമപരവശോ ജായതേ ജീവലോകഃ var ചിരതരവശോ
ശോകേനേവാന്യലോകാനുദയകൃതി ഗതേ യത്ര സോഽര്കോഽവതാദ്വഃ ॥ ൮൫॥ var ലോകാഭ്യുദയ
ക്രാമँല്ലോലോഽപി ലോകാँസ്തദുപകൃതികൃതാവാശ്രിതഃ സ്ഥൈര്യകോടിം
നൄണാം ദൃഷ്ടിം വിജിഹ്മാം വിദധദപി കരോത്യന്തരത്യന്തഭദ്രാമ് ।
യസ്താപസ്യാപി ഹേതുര്ഭവതി നിയമിനാമേകനിര്വാണദായീ
ഭൂയാത്സ പ്രാഗവസ്ഥാധികതരപരിണാമോദയോഽര്കഃ ശ്രിയേ വഃ ॥ ൮൬॥
വ്യാപന്നര്തുര്ന കാലോ വ്യഭിചരതി ഫലം നൌഷധീര്വൃഷ്ടിരിഷ്ടാ
നൈഷ്ടൈസ്തൃപ്യന്തി ദേവാ ന ഹി വഹതി മരുന്നിര്മലാഭാനി ഭാനി ।
ആശാഃ ശാന്താ ന ഭിന്ദന്ത്യവധിമുദധയോ ബിഭ്രതി ക്ഷ്മാഭൃതഃ ക്ഷ്മാം
യസ്മിംസ്ത്രൈലോക്യമേവം ന ചലതി തപതി സ്താത്സ സൂര്യഃ ശ്രിയേ വഃ ॥ ൮൭॥
കൈലാസേ കൃത്തിവാസാ വിഹരതി വിരഹത്രാസദേഹോഢകാന്തഃ
ശ്രാന്തഃ ശേതേ മഹാഹാവധിജലധി വിനാ ഛദ്മനാ പദ്മനാഭഃ ।
യോഗോദ്യോഗൈകതാനോ ഗമയതി സകലം വാസരം സ്വം സ്വയമ്ഭൂ-
ര്ഭൂരിത്രൈലോക്യാചിന്താഭൃതി ഭുവനവിഭൌ യത്ര ഭാസ്വാന്സ വോഽവ്യാത് ॥ ൮൮॥
ഏതദ്യന്മണ്ഡലം ഖേ തപതി ദിനകൃതസ്താ ഋചോഽര്ചീംഷി യാനി
ദ്യോതന്തേ താനി സാമാന്യയമപി പുരുഷോ മണ്ഡലേഽണുര്യജൂംഷി ।
ഏവം യം വേദ വേദത്രിതയമയമയം വേദവേദീ സമഗ്രോ
വര്ഗഃ സ്വര്ഗാപവര്ഗപ്രകൃതിരവികൃതിഃ സോഽസ്തു സൂര്യഃ ശ്രിയേ വഃ ॥ ൮൯॥
നാകൌകഃപ്രത്യനീകക്ഷതിപടുമഹസാം വാസവാഗ്രേസരാണാം
സര്വേഷാം സാധു പാതാം ജഗദിദമദിതേരാത്മജത്വേ സമേഽപി ।
യേനാദിത്യാഭിധാനം നിരതിശയഗുണൈരാത്മനി ന്യസ്തമസ്തു var ഗുണേനാത്മനി
സ്തുത്യസ്ത്രൈലോക്യവന്ദ്യൈസ്ത്രിദശമുനിഗണൈഃ സോംഽശുമാന് ശ്രേയസേ വഃ ॥ ൯൦॥
ഭൂമിം ധാമ്നോഽഭിവൃഷ്ട്യാ ജഗതി ജലമയീം പാവനീം സംസ്മൃതാവ- var ധാമ്നോഽഥ
പ്യാഗ്നേയീം ദാഹശക്ത്യാ മുഹുരപി യജമാനാം യഥാപ്രാര്ഥിതാര്ഥൈഃ । var യജമാനാത്മികാം
ലീനാമാകാശ ഏവാമൃതകരഘടിതാം ധ്വാന്തപക്ഷസ്യ പര്വ-
ണ്വേവം സൂര്യോഽഷ്ടഭേദാം ഭവ ഇവ ഭവതഃ പാതു ബിഭ്രത്സ്വമൂര്തിമ് ॥ ൯൧॥
പ്രാക്കാലോന്നിദ്രപദ്മാകരപരിമലനാവിര്ഭവത്പാദശോഭോ
ഭക്ത്യാ ത്യക്തോരുഖേദോദ്ഗതി ദിവി വിനതാസൂനുനാ നീയമാനഃ ।
സപ്താശ്വാപ്താപരാന്താന്യധികമധരയന്യോ ജഗന്തി സ്തുതോഽലം
ദേവൈര്ദേവഃ സ പായാദപര ഇവ മുരാരാതിരഹ്നാം പതിര്വഃ ॥ ൯൨॥
യഃ സ്രഷ്ടാഽപാം പുരസ്താദചലവരസമഭ്യുന്നതേര്ഹേതുരേകോ
ലോകാനാം യസ്ത്രയാണാം സ്ഥിത ഉപരി പരം ദുര്വിലങ്ഘ്യേന ധാമ്നാ । var ച ത്രയാണാം
സദ്യഃ സിദ്ധ്യൈ പ്രസന്നദ്യുതിശുഭചതുരാശാമുഖഃ സ്താദ്വിഭക്തോ var ശുചി
ദ്വേധാ വേധാ ഇവാവിഷ്കൃതകമലരുചിഃ സോഽര്ചിഷാമാകരോ വഃ ॥ ൯൩॥
സാദ്രിദ്യൂര്വീനദീശാ ദിശതി ദശ ദിശോ ദര്ശയന്പ്രാഗ്ദൃശോ യഃ var ദ്രാക് ദൃശോ
സാദൃശ്യം ദൃശ്യതേ നോ സദശശതദൃശി ത്രൈദശേ യസ്യ ദേശേ ।
ദീപ്താംശുര്വഃ സ ദിശ്യാദശിവയുഗദശാദര്ശിതദ്വാദശാത്മാ
ശം ശാസ്ത്യശ്വാംശ്ച യസ്യാശയവിദതിശയാദ്ദന്ദശൂകാശനാദ്യഃ ॥ ൯൪॥
തീര്ഥാനി വ്യര്ഥകാനി ഹൃദനദസരസീനിര്ഝരാമ്ഭോജിനീനാം
നോദന്വന്തോ നുദന്തി പ്രതിഭയമശുഭശ്വഭ്രപാതാനുബന്ധി ।
ആപോ നാകാപഗായാ അപി കലുഷമുഷോ മജ്ജതാം നൈവ യത്ര var സ്വര്ഗാപഗായാഃ
ത്രാതും യാതേഽന്യലോകാന് സ ദിശതു ദിവസസ്യൈകഹേതുര്ഹിതം വഃ ॥ ൯൫॥ var ലോകം
ഏതത്പാതാലപങ്കപ്ലുതമിവ തമസൈവൈകമുദ്ഗാഢമാസീ-
ദപ്രജ്ഞാതാപ്രതര്ക്യം നിരവഗതി തഥാലക്ഷണം സുപ്തമന്തഃ ।
യാദൃക്സൃഷ്ടേഃ പുരസ്താന്നിശി നിശി സകലം ജായതേ താദൃഗേവ
ത്രൈലോക്യം യദ്വിയോഗാദവതു രവിരസൌ സര്ഗതുല്യോദയോ വഃ ॥ ൯൬॥
ദ്വീപേ യോഽസ്താചലോഽസ്മിന്ഭവതി ഖലു സ ഏവാപരത്രോദയാദ്രി-
ര്യാ യാമിന്യുജ്ജ്വലേന്ദുദ്യുതിരിഹ ദിവസോഽന്യത്ര തീവ്രാതപഃ സാ ।
യദ്വശ്യൌ ദേശകാലാവിതി നിയമയതോ നോ തു യം ദേശകാലാ- var നു
വവ്യാത്സ സ്വപ്രഭുത്വാഹിതഭുവനഹിതോ ഹേതുരഹ്നാമിനോ വഃ ॥ ൯൭॥
വ്യഗ്രൈരഗ്ര്യഗ്രഹേന്ദുഗ്രസനഗുരു ഭരൈര്നോ സമഗ്രൈരുദഗ്രൈഃ var ഗുരുതരൈഃ
പ്രത്യഗ്രൈരീഷദുഗ്രൈരുദയഗിരിഗതോ ഗോഗണൈര്ഗൌരയന് ഗാമ് ।
ഉദ്ഗാഢാര്ചിര്വിലീനാമരനഗരനഗഗ്രാവഗര്ഭാമിവാഹ്നാ-
മഗ്രേ ശ്രേയോ വിധത്തേ ഗ്ലപയതു ഗഹനം സ ഗ്രഹഗ്രാമണീര്വഃ ॥ ൯൮॥
യോനിഃ സാമ്നാം വിധാതാ മധുരിപുരജിതോ ധൂര്ജടിഃ ശംകരോഽസൌ
മൃത്യുഃ കാലോഽലകായാഃ പതിരപി ധനദഃ പാവകോ ജാതവേദാഃ ।
ഇത്ഥം സംജ്ഞാ ഡവിത്ഥാദിവദമൃതഭുജാം യാ യദൃച്ഛാപ്രവൃത്താ-
സ്താസാമേകോഽഭിധേയസ്തദനുഗുണഗുണൈര്യഃ സ സൂര്യോഽവതാദ്വഃ ॥ ൯൯॥ var ഗണൈഃ
ദേവഃ കിം ബാന്ധവഃ സ്യാത്പ്രിയസുഹൃദഥവാഽഽചാര്യ ആഹോസ്വിദര്യോ var ആര്യഃ
രക്ഷാ ചക്ഷുര്നു ദീപോ ഗുരുരുത ജനകോ ജീവിതം ബീജമോജഃ ।
ഏവം നിര്ണീയതേ യഃ ക ഇവ ന ജഗതാം സര്വഥാ സര്വദാഽസൌ var സര്വദാഃ
സര്വാകാരോപകാരീ ദിശതു ദശശതാഭീഷുരഭ്യര്ഥിതം വഃ ॥ ൧൦൦॥
ശ്ലോകാ ലോകസ്യ ഭൂത്യൈ ശതമിതി രചിതാഃ ശ്രീമയൂരേണ ഭക്ത്യാ
യുക്തശ്ചൈതാന്പഠേദ്യഃ സകൃദപി പുരുഷഃ സര്വപാപൈര്വിമുക്തഃ ।
ആരോഗ്യം സത്കവിത്വം മതിമതുലബലം കാന്തിമായുഃപ്രകര്ഷം
വിദ്യാമൈശ്വര്യമര്ഥം സുതമപി ലഭതേ സോഽത്ര സൂര്യപ്രസാദാത് ॥ ൧൦൧॥
ഇതി ശ്രീമയൂരകവിപ്രണീതം സൂര്യശതകം സമാപ്തമ് ।
REFERENCES:
(1) Suryashatakam, with Sanskrit Commentary by Tribhuvanapala,
Motilal Banarassidas (2003)
(2) Suryashatakam, with Sanskrit Commetary by Bhuvaneswar Kar,
and English meaning by Dr. Dinabandhu Kar, Hindi translation by
Dr Kamalalochan Kar, Chaukhamba Sanskrt Series (2004)
(3) Suryashatakam, Sanskrit and Tamil Commentary by N Srinivasan,
Thanjavur Saraswati Mahal Library Publication (2012).
Encoded and proofread by P. P. Narayanaswami swami at mun.ca
PSA Easwaran
Please send corrections to sanskrit@cheerful.com
Last updated ത്oday
http://sanskritdocuments.org
Surya Shatakam ( By Mayura Kavi ) Lyrics in Malayalam PDF
% File name : sUryashataka.itx
% Category : shataka
% Location : doc\_z\_misc\_navagraha
% Author : Kavi Mayura Pandita
% Language : Sanskrit
% Subject : philosophy/hinduism/religion
% Transliterated by : P. P. Narayanaswami swami at mun.ca
% Proofread by : P. P. Narayanaswami swami at mun.ca
% Translated by :
% Description-comments :
% Source :
% Acknowledge-Permission:
% Latest update : February 10, 2015
% Send corrections to : Sanskrit@cheerful.com
% Site access : http://sanskritdocuments.org
%
% This text is prepared by volunteers and is to be used for personal study
% and research. The file is not to be copied or reposted for promotion of
% any website or individuals or for commercial purpose without permission.
% Please help to maintain respect for volunteer spirit.
%
% File name : sUryashataka.itx
% Category : shataka
% Location : doc\_z\_misc\_navagraha
% Author : Kavi Mayura Pandita
% Language : Sanskrit
% Subject : philosophy/hinduism/religion
% Transliterated by : P. P. Narayanaswami swami at mun.ca
% Proofread by : P. P. Narayanaswami swami at mun.ca
% Translated by :
% Description-comments :
% Source :
% Acknowledge-Permission:
% Latest update : February 10, 2015
% Send corrections to : Sanskrit@cheerful.com
% Site access : http://sanskritdocuments.org
%
% This text is prepared by volunteers and is to be used for personal study
% and research. The file is not to be copied or reposted for promotion of
% any website or individuals or for commercial purpose without permission.
% Please help to maintain respect for volunteer spirit.
%
We acknowledge well-meaning volunteers for Sanskritdocuments.org and other sites to have built the collection of Sanskrit texts.
Please check their sites later for improved versions of the texts.
This file should strictly be kept for personal use.
PDF file is generated [ December 8, 2015 ] at Stotram Website
Please check their sites later for improved versions of the texts.
This file should strictly be kept for personal use.
PDF file is generated [ December 8, 2015 ] at Stotram Website