{॥ సూర్యశతకమ్ ॥}
మహాకవిశ్రీమయూరప్రణీతమ్

॥ శ్రీ గణేశాయ నమః ॥

జమ్భారాతీభకుమ్భోద్భవమివ దధతః సాన్ద్రసిన్దూరరేణుం
రక్తాః సిక్తా ఇవౌఘైరుదయగిరితటీధాతుధారాద్రవస్య । var సక్తైః
ఆయాన్త్యా తుల్యకాలం కమలవనరుచేవారుణా వో విభూత్యై
భూయాసుర్భాసయన్తో భువనమభినవా భానవో భానవీయాః ॥ ౧॥


భక్తిప్రహ్వాయ దాతుం ముకులపుటకుటీకోటరక్రోడలీనాం
లక్ష్మీమాక్రష్టుకామా ఇవ కమలవనోద్ధాటనం కుర్వతే యే ।
కాలాకారాన్ధకారాననపతితజగత్సాధ్వసధ్వంసకల్యాః
కల్యాణం వః క్రియాసుః కిసలయరుచయస్తే కరా భాస్కరస్య ॥ ౨॥


గర్భేష్వమ్భోరుహాణాం శిఖరిషు చ శితాగ్రేషు తుల్యం పతన్తః
ప్రారమ్భే వాసరస్య వ్యుపరతిసమయే చైకరూపాస్తథైవ ।
నిష్పర్యాయం ప్రవృత్తాస్త్రిభువనభవనప్రాఙ్గణే పాన్తు యుష్మా-
నూష్మాణం సంతతాధ్వశ్రమజమివ భృశం బిభ్రతో బ్రధ్నపాదాః ॥ ౩॥


ప్రభ్రశ్యత్యుత్తరీయత్విషి తమసి సముద్దీక్ష్య వీతావృతీన్ప్రా-
గ్జన్తూంస్తన్తూన్యథా యానతను వితనుతే తిగ్మరోచిర్మరీచీన్ ।
తే సాన్ద్రీభూయ సద్యః క్రమవిశదదశాశాదశాలీవిశాలం
శశ్వత్సమ్పాదయన్తోఽమ్బరమమలమలం మఙ్గలం వో దిశన్తు ॥ ౪॥


న్యక్కుర్వన్నోషధీశే ముషితరుచి శుచేవౌషధీః ప్రోషితాభా
భాస్వద్గ్రావోద్గతేన ప్రథమమివ కృతాభ్యుద్గతిః పావకేన ।
పక్షచ్ఛేదవ్రణాసృక్స్రుత ఇవ దృషదో దర్శయన్ప్రాతరద్రే-
రాతామ్రస్తీవ్రభానోరనభిమతనుదే స్తాద్గభస్త్యుద్గమో వః ॥ ౫॥


శీర్ణఘ్రాణాఙ్ఘ్రిపాణీన్వ్రణిభిరపఘనైర్ఘర్ఘరావ్యక్తఘోషాన్
దీర్ఘాఘ్రాతానఘౌఘై పునరపి ఘటయత్యేక ఉల్లాఘయన్ యః ।
ఘర్మాంశోస్తస్య వోఽన్తర్ద్విగుణఘనఘృణానిఘ్ననిర్విఘ్నవృత్తే-
ర్దత్తార్ఘాః సిద్ధసంఘైర్విదధతు ఘృణయః శీఘ్రమంహోవిధాతమ్ ॥ ౬॥


బిభ్రాణా వామనత్వం ప్రథమమథ తథైవాంశవః ప్రాంశవో వః
క్రాన్తాకాశాన్తరాలాస్తదను దశదిశః పూరయన్తస్తతోఽపి ।
ధ్వాన్తాదాచ్ఛిద్య దేవద్విష ఇవ బలితో విశ్వమాశ్వశ్నువానాః var దేవద్రుహ
కృచ్ఛ్రాణ్యుచ్ఛ్రాయహేలోపహసితహరయో హారిదశ్వా హరన్తు ॥ ౭॥


ఉద్గాఢేనారుణిమ్నా విదధతి బహులం యేఽరుణస్యారుణత్వం
మూర్ధోద్ధూతౌ ఖలీనక్షతరుధిరరుచో యే రథాశ్వాననేషు ।
శైలానాం శేఖరత్వం శ్రితశిఖరిశిఖాస్తన్వతే యే దిశన్తు var శిఖరశిఖాః
ప్రేఙ్ఖన్తః ఖే ఖరాంశోః ఖచితదినముఖాస్తే మయూఖాః సుఖం వః ॥ ౮॥


దత్తానన్దాః ప్రజానాం సముచితసమయాకృష్టసృష్టైః పయోభిః var అక్లిష్టసృష్టైః
పూర్వాహ్ణే విప్రకీర్ణా దిశి దిశి విరమత్యహ్ని సంహారభాజః ।
దీప్తాంశోర్దీర్ఘదుఃఖప్రభవభవభయోదన్వదుత్తారనావో
గావో వః పావనానాం పరమపరిమితాం ప్రీతిముత్పాదయన్తు ॥ ౯॥


బన్ధధ్వంసైకహేతుం శిరసి నతిరసాబద్ధసంధ్యాఞ్జలీనాం
లోకానాం యే ప్రబోధం విదధతి విపులామ్భోజఖణ్డాశయేవ ।
యుష్మాకం తే స్వచిత్తప్రథితపృథుతరప్రార్థనాకల్పవృక్షాః var ప్రథిమ
కల్పన్తాం నిర్వికల్పం దినకరకిరణాః కేతవః కల్మషస్య ॥ ౧౦॥


ధారా రాయో ధనాయాపది సపది కరాలమ్బభూతాః ప్రపాతే
తత్త్వాలోకైకదీపాస్త్రిదశపతిపురప్రస్థితౌ వీథ్య ఏవ ।
నిర్వాణోద్యోగియోగిప్రగమనిజతనుద్వారి వేత్రాయమాణా-
స్త్రాయన్తాం తీవ్రభానోర్దివసముఖసుఖా రశ్మయః కల్మషాద్వః ॥ ౧౧॥

var తీవ్రభాసః var కశ్మలాద్వః

ప్రాచి ప్రాగాచరన్త్యోఽనతిచిరమచలే చారుచూడామణిత్వం
ముఞ్చన్త్యో రోచనామ్భః ప్రచురమివ దిశాముచ్చకైశ్చర్చనాయ ।
చాటూత్కైశ్చక్రనామ్నాం చతురమవిచలైర్లోచనైరర్చ్యమానా- var సుచిరం
శ్చేష్టన్తాం చిన్తితానాముచితమచరమాశ్చణ్డరోచీరుచో వః ॥ ౧౨॥


ఏకం జ్యోతిర్దృశౌ ద్వే త్రిజగతి గదితాన్యబ్జజాస్యైశ్చతుర్భి-
ర్భూతానాం పఞ్చమం యాన్యలమృతుషు తథా షట్సు నానావిధాని ।
యుష్మాకం తాని సప్తత్రిదశమునినుతాన్యష్టదిగ్భాఞ్జి భానో-
ర్యాన్తి ప్రాహ్ణే నవత్వం దశ దధతు శివం దీధితీనాం శతాని ॥ ౧౩॥ var దదతు


ఆవృత్తిభ్రాన్తవిశ్వాః శ్రమమివ దధతః శోషిణః స్వోష్మణేవ
గ్రీష్మే దావాగ్నితప్తా ఇవ రసమసకృద్యే ధరిత్ర్యా ధయన్తి ।
తే ప్రావృష్యాత్తపానాతిశయరుజ ఇవోద్వాన్తతోయా హిమర్తౌ
మార్తణ్డస్యాప్రచణ్డాశ్చిరమశుభభిదేఽభీషవో వో భవన్తు ॥ ౧౪॥


తన్వానా దిగ్వధూనాం సమధికమధురాలోకరమ్యామవస్థా-
మారుఢప్రౌఢిలేశోత్కలితకపిలిమాలంకృతిః కేవలైవ ।
ఉజ్జృమ్భామ్భోజనేత్రద్యుతిని దినముఖే కించిదుద్భిద్యమానా
శ్మశ్రుశ్రేణీవ భాసాం దిశతు దశశతీ శర్మ ఘర్మత్విషో వః ॥ ౧౫॥


మౌలీన్దోర్మైష మోషీద్ద్యుతిమితి వృషభాఙ్కేన యః శఙ్కినేవ
ప్రత్యగ్రోద్ఘాటితామ్భోరుహకుహరగుహాసుస్థితేనేవ ధాత్రా ।
కృష్ణేన ధ్వాన్తకృష్ణస్వతనుపరిభవత్రస్నునేవ స్తుతోఽలం
త్రాణాయ స్తాత్తనీయానపి తిమిరరిపోః స త్విషాముద్గమో వః ॥ ౧౬॥


విస్తీర్ణం వ్యోమ దీర్ఘాః సపది దశ దిశో వ్యస్తవేలామ్భసోఽబ్ధీన్
కుర్వద్భిర్దృశ్యనానానగనగరనగాభోగపృథ్వీం చ పృథ్వీమ్ ।
పద్మిన్యుచ్ఛ్వాస్యతే యైరుషసి జగదపి ధ్వంసయిత్వా తమిస్రా-
ముస్రా విస్రంసయన్తు ద్రుతమనభిమతం తే సహస్రత్విషో వః ॥ ౧౭॥ var విస్రావయన్తు


అస్తవ్యస్తత్వశూన్యో నిజరుచిరనిశానశ్వరః కర్తుమీశో
విశ్వం వేశ్మేవ దీపః ప్రతిహతతిమిరం యః ప్రదేశస్థితోఽపి ।
దిక్కాలాపేక్షయాసౌ త్రిభువనమటతస్తిగ్మభానోర్నవాఖ్యాం
యాతః శాతక్రతవ్యాం దిశి దిశతు శివం సోఽర్చిషాముద్గమో వః ॥ ౧౮॥


మాగాన్మ్లానిం మృణాలీ మృదురితి దయయేవాప్రవిష్టోఽహిలోకం
లోకాలోకస్య పార్శ్వం ప్రతపతి న పరం యస్తదాఖ్యార్థమేవ ।
ఊర్ధ్వం బ్రహ్మాణ్డఖణ్డస్ఫుటనభయపరిత్యక్తదైర్ఘ్యో ద్యుసీమ్ని
స్వేఛావశ్యావకాశావధిరవతు స వస్తాపనో రోచిరోఘః ॥ ౧౯॥


అశ్యామః కాల ఏకో న భవతి భువనాన్తోఽపి వీతేఽన్ధకారే var వీతాన్ధకారః
సద్యః ప్రాలేయపాదో న విలయమచలశ్చన్ద్రమా అప్యుపైతి ।
బన్ధః సిద్ధాఞ్జలీనాం న హి కుముదవనస్యాపి యత్రోజ్జిహానే
తత్ప్రాతః ప్రేక్షణీయం దిశతు దినపతేర్ధామ కామాధికం వః ॥ ౨౦॥


యత్కాన్తిం పఙ్కజానాం న హరతి కురుతే ప్రత్యుతాధిక్యరమ్యాం var ప్రత్యుతాతీవ రమ్యాం
నో ధత్తే తారకాభాం తిరయతి నితరామాశు యన్నిత్యమేవ । var నాధత్తే
కర్తుం నాలం నిమేషం దివసమపి పరం యత్తదేకం త్రిలోక్యా-
శ్చక్షుః సామాన్యచక్షుర్విసదృశమఘభిద్భాస్వతస్తాన్మహో వః ॥ ౨౧॥


క్ష్మాం క్షేపీయః క్షపామ్భఃశిశిరతరజలస్పర్శతర్షాదృతేవ
ద్రాగాశా నేతుమాశాద్విరదకరసరఃపుష్కరాణీవ బోధమ్ ।
ప్రాతః ప్రోల్లఙ్ఘ్య విష్ణోః పదమపి ఘృణయేవాతివేగాద్దవీయ-
స్యుద్దామ ద్యోతమానా దహతు దినపతేర్దుర్నిమిత్తం ద్యుతిర్వః ॥ ౨౨॥


నో కల్పాపాయవాయోరదయరయదలత్క్ష్మాధరస్యాపి గమ్యా var శమ్యా
గాఢోద్గీర్ణోజ్జ్వలశ్రీరహని న రహితా నో తమఃకజ్జలేన ।
ప్రాప్తోత్పత్తిః పతఙ్గాన్న పునరుపగతా మోషముష్ణత్విషో వో
వర్తిః సైవాన్యరూపా సుఖయతు నిఖిలద్వీపదీపస్య దీప్తిః ॥ ౨౩॥


నిఃశేషాశావపూరప్రవణగురుగుణశ్లాఘనీయస్వరూపా
పర్యాప్తం నోదయాదౌ దినగమసమయోపప్లవేఽప్యున్నతైవ ।
అత్యన్తం యానభిజ్ఞా క్షణమపి తమసా సాకమేకత్ర వస్తుం
బ్రధ్నస్యేద్ధా రుచిర్వో రుచిరివ రుచితస్యాప్తయే వస్తునోస్తు ॥ ౨౪॥ var చిరురస్య, రుచిరస్య


విభ్రాణః శక్తిమాశు ప్రశమితబలవత్తారకౌర్జిత్యగుర్వీం
కుర్వాణో లీలయాధః శిఖినమపి లసచ్చన్ద్రకాన్తావభాసమ్ ।
ఆదధ్యాదన్ధకారే రతిమతిశయినీమావహన్వీక్షణానాం var ఆదేయాదీక్షణానాం
బాలో లక్ష్మీమపారామపర ఇవ గుహోఽహర్పతేరాతపో వః ॥ ౨౫॥


జ్యోత్స్నాంశాకర్షపాణ్డుద్యుతి తిమిరమషీశేషకల్మాషమీష-
జ్జృమ్భోద్భూతేన పిఙ్గం సరసిజరజసా సంధ్యయా శోణశోచిః ।
ప్రాతఃప్రారమ్భకాలే సకలమపి జగచ్చిత్రమున్మీలయన్తీ
కాన్తిస్తీక్ష్ణత్విషోఽక్ష్ణాం ముదముపనయతాత్తూలికేవాతులాం వః ॥ ౨౬॥


ఆయాన్తీ కిం సుమేరోః సరణిరరుణితా పాద్మరాగైః పరాగై-
రాహోస్విత్స్వస్య మాహారజనవిరచితా వైజయన్తీ రథస్య ।
మాఞ్జిష్ఠీ ప్రష్ఠవాహావలివిధుతశిరశ్చామరాలీ ను లోకై- var చామరాలీవ
రాశఙ్క్యాలోకితైవం సవితురఘనుదే స్తాత్ప్రభాతప్రభా వః ॥ ౨౭॥


ధ్వాన్తధ్వంసం విధత్తే న తపతి రుచిమన్నాతిరూపం వ్యనక్తి
న్యక్త్వం నీత్వాపి నక్తం న వితరతితరాం తావదహ్నస్త్విషం యః । var న్యక్తామహ్ని
స ప్రాతర్మా విరంసీదసకలపటిమా పూరయన్యుష్మదాశా-
మాశాకాశావకాశావతరణతరుణప్రక్రమోఽర్కప్రకాశః ॥ ౨౮॥


తీవ్రం నిర్వాణహేతుర్యదపి చ విపులం యత్ప్రకర్షేణ చాణు
ప్రత్యక్షం యత్పరోక్షం యదిహ యదపరం నశ్వరం శాశ్వతం చ ।
యత్సర్వస్య ప్రసిద్ధం జగతి కతిపయే యోగినో యద్విదన్తి
జ్యోతిస్తద్ద్విప్రకారం సవితురవతు వో బాహ్యమాభ్యన్తరం చ ॥ ౨౯॥


రత్నానాం మణ్డనాయ ప్రభవతి నియతోద్దేశలబ్ధావకాశం
వహ్నేర్దార్వాది దగ్ధుం నిజజడిమతయా కర్తుమానన్దమిన్దోః ।
యచ్చ త్రైలోక్యభూషావిధిరఘదహనం హ్లాది వృష్ట్యాశు తద్వో var యత్తు
బాహుల్యోత్పాద్యకార్యాధికతరమవతాదేకమేవార్కతేజః ॥ ౩౦॥


మీలచ్చక్షుర్విజిహ్మశ్రుతి జడరసనం నిఘ్నితఘ్రాణవృత్తి
స్వవ్యాపారాక్షమత్వక్పరిముషితమనః శ్వాసమాత్రావశేషమ్ ।
విస్రస్తాఙ్గం పతిత్వా స్వపదపహరతాదశ్రియం వోఽర్కజన్మా var అప్రియం
కాలవ్యాలావలీఢం జగదగద ఇవోత్థాపయన్ప్రాక్ప్రతాపః ॥ ౩౧॥


నిఃశేషం నైశమమ్భః ప్రసభమపనుదన్నశ్రులేశానుకారి
స్తోకస్తోకాపనీతారుణరుచిరచిరాదస్తదోషానుషఙ్గః ।
దాతా దృష్టిం ప్రసన్నాం త్రిభువననయనస్యాశు యుష్మద్విరుద్ధం
వధ్యాద్బ్రధ్నస్య సిద్ధాఞ్జనవిధిరపరః ప్రాక్తనోఽర్చిఃప్రచారః ॥ ౩౨॥


భూత్వా జమ్భస్య భేత్తుః కకుభి పరిభవారమ్భభూః శుభ్రభానో- var స్థిత్వా
ర్బిభ్రాణా బభ్రుభావం ప్రసభమభినవామ్భోజజృమ్భాప్రగల్భా ।
భూషా భూయిష్ఠశోభా త్రిభువనభవనస్యాస్య వైభాకరీ ప్రాగ్-
విభ్రాన్తా భ్రాజమానా విభవతు విభవోద్భూతయే సా విభా వః ॥ ౩౩॥ var నిర్భాన్తి, విభ్రాన్తి


సంసక్తం సిక్తమూలాదభినవభువనోద్యానకౌతూహలిన్యా
యామిన్యా కన్యయేవామృతకరకలశావర్జితేనామృతేన ।
అర్కాలోకః క్రియాద్వో ముదముదయశిరశ్చక్రవాలాలవాలా-
దుద్యన్బాలప్రవాలప్రతిమరుచిరహఃపాదపప్రాక్ప్రరోహః ॥ ౩౪॥


భిన్నం భాసారుణస్య క్వచిదభినవయా విద్రుమాణాం త్విషేవ
త్వఙ్న్నక్షత్రరత్నద్యుతినికరకరాలాన్తరాలం క్వచిచ్చ ।
నాన్తర్నిఃశేషకృష్ణశ్రియముదధిమివ ధ్వాన్తరాశిం పిబన్స్తా-
దౌర్వః పూర్వోఽప్యపూర్వోఽగ్నిరివ భవదఘప్లుష్టయేఽర్కావభాసః ॥ ౩౫॥


గన్ధర్వైర్గద్యపద్యవ్యతికరితవచోహృద్యమాతోద్యవాద్యై-
రాద్యైర్యో నారదాద్యైర్మునిభిరభినుతో వేదవేద్యైర్విభిద్య ।
var వీతవేద్యైర్వివిద్య, వేదవిద్భిర్విభిద్య
ఆసాద్యాపద్యతే యం పునరపి చ జగద్యౌవనం సద్య ఉద్య-
న్నుద్ద్యోతో ద్యోతితద్యౌర్ద్యతు దివసకృతోఽసావవద్యాని వోఽద్య ॥ ౩౬॥


ఆవానైశ్చన్ద్రకాన్తైశ్చ్యుతతిమిరతయా తానవాత్తారకాణా- var ఆవాన్తైః
మేణాఙ్కాలోకలోపాదుపహతమహసామోషధీనాం లయేన ।
ఆరాదుత్ప్రేక్ష్యమాణా క్షణముదయతటాన్తర్హితస్యాహిమాంశో-
రాభా ప్రాభాతికీ వోఽవతు న తు నితరాం తావదావిర్భవన్తీ ॥ ౩౭॥


సానౌ సా నౌదయే నారుణితదలపునర్యౌవనానాం వనానా- var లసద్యౌవనానాం
మాలీమాలీఢపూర్వా పరిహృతకుహరోపాన్తనిమ్నా తనిమ్నా ।
భా వోఽభావోపశాన్తిం దిశతు దినపతేర్భాసమానా సమానా-
రాజీ రాజీవరేణోః సమసమయముదేతీవ యస్యా వయస్యా ॥ ౩౮॥


ఉజ్జృమ్భామ్భోరుహాణాం ప్రభవతి పయసాం యా శ్రియే నోష్ణతాయై
పుష్ణాత్యాలోకమాత్రం న తు దిశతి దృశాం దృశ్యమానా విధాతమ్ ।
పూర్వాద్రేరేవ పూర్వం దివమను చ పునః పావనీ దిఙ్ముఖానా- var తతః
మేనాంస్యైనీ విభాసౌ నుదతు నుతిపదైకాస్పదం ప్రాక్తనీ వః ॥ ౩౯॥


వాచాం వాచస్పతేరప్యచలభిదుచితాచార్యకాణాం ప్రపఞ్చై-
ర్వైరఞ్చానాం తథోచ్చారితచతురఋచాం చాననానాం చతుర్ణామ్ । var రుచిర
ఉచ్యేతార్చాసు వాచ్యచ్యుతిశుచిచరితం యస్య నోచ్చైర్వివిచ్య var అర్చాస్వవాచ్య
ప్రాచ్యం వర్చశ్చకాసచ్చిరముపచినుతాత్తస్య చణ్డార్చిషో వః ॥ ౪౦॥ var శ్రియం


మూర్ధ్న్యద్రేర్ధాతురాగస్తరుషు కిసలయో విద్రుమౌఘః సముద్రే
var - కిసలయాద్విద్రుమౌఘాత్సముద్రే
దిఙ్మాతఙ్గోత్తమాఙ్గేష్వభినవనిహితః సాన్ద్రసిన్దూరరేణుః ।
var విహితః, నిహితాత్సన్ద్రసిన్దూరర్Eణోః
సీమ్ని వ్యోమ్నశ్చ హేమ్నః సురశిఖరిభువో జాయతే యః ప్రకాశః
శోణిమ్నాసౌ ఖరాంశోరుషసి దిశతు వః శర్మ శోభైకదేశః ॥ ౪౧॥


అస్తాద్రీశోత్తమాఙ్గే శ్రితశశిని తమఃకాలకూటే నిపీతే
యాతి వ్యక్తిం పురస్తాదరుణకిసలయే ప్రత్యుషఃపారిజాతే ।
ఉద్యన్త్యారక్తపీతామ్బరవిశదతరోద్వీక్షితా తీక్ష్ణభానో-
var రుచిరతరోద్వీక్షితా var తీవ్రభాసః
ర్లక్ష్మీర్లక్ష్మీరివాస్తు స్ఫుటకమలపుటాపాశ్రయా శ్రేయసే వః ॥ ౪౨॥ var పుటోపాశ్రయ


నోదన్వాఞ్జన్మభూమిర్న తదుదరభువో బాన్ధవాః కౌస్తుభాద్యా
యస్యాః పద్మం న పాణౌ న చ నరకరిపూరఃస్థలీ వాసవేశ్మ ।
తేజోరూపాపరైవ త్రిషు భువనతలేష్వాదధానా వ్యవస్థాం var త్రిభువనభవనే
సా శ్రీః శ్రేయాంసి దిశ్యాదశిశిరమహసో మణ్డలాగ్రోద్గతా వః ॥ ౪౩॥


॥ ఇతి ద్యుతివర్ణనమ్ ॥ var తేజోవర్ణనమ్

॥ అథ అశ్వవర్ణనమ్ ॥

రక్షన్త్వక్షుణ్ణహేమోపలపటలమలం లాఘవాదుత్పతన్తః
పాతఙ్గాః పఙ్గ్వవజ్ఞాజితపవనజవా వాజినస్తే జగన్తి ।
యేషాం వీతాన్యచిహ్నోన్నయమపి వహతాం మార్గమాఖ్యాతి మేరా-
వుద్యన్నుద్దామదీప్తిర్ద్యుమణిమణిశిలావేదికాజాతవేదాః ॥ ౪౪॥


ప్లుష్టాః పృష్ఠేంఽశుపాతైరతినికటతయా దత్తదాహాతిరేకై-
రేకాహాక్రాన్తకృత్స్నత్రిదివపథపృథుశ్వాసశోషాః శ్రమేణ ।
తీవ్రోదన్యాస్త్వరన్తామహితవిహతయే సప్తయః సప్తసప్తే-
రభ్యాశాకాశగఙ్గాజలసరలగలావాఙ్నతాగ్రాననా వః ॥ ౪౫॥ var గలవర్జితాగ్రాననాః


మత్వాన్యాన్పార్శ్వతోఽశ్వాన్ స్ఫటికతటదృషద్దృష్టదేహా ద్రవన్తీ
వ్యస్తేఽహన్యస్తసంధ్యేయమితి మృదుపదా పద్మరాగోపలేషు ।
సాదృశ్యాదృశ్యమూర్తిర్మరకతకటకే క్లిష్టసూతా సుమేరో-
ర్మూర్ధన్యావృత్తిలబ్ధధ్రువగతిరవతు బ్రధ్నవాహావలిర్వః ॥ ౪౬॥ var ద్రుత


హేలాలోలం వహన్తీ విషధరదమనస్యాగ్రజేనావకృష్టా
స్వర్వాహిన్యాః సుదూరం జనితజవజయా స్యన్దనస్య స్యదేన ।
నిర్వ్యాజం తాయమానే హరితిమని నిజే స్ఫీతఫేనాహితశ్రీ- var స్ఫీతఫేనాస్మితశ్రీః
రశ్రేయాంస్యశ్వపఙ్క్తిః శమయతు యమునేవాపరా తాపనీ వః ॥ ౪౭॥


మార్గోపాన్తే సుమేరోర్నువతి కృతనతౌ నాకధామ్నాం నికాయే
వీక్ష్య వ్రీడానతానాం ప్రతికుహరముఖం కింనరీణాం ముఖాని ।
సూతేఽసూయత్యపీషజ్జడగతి వహతాం కంధరార్ధైర్వలద్భి- var కంధరాగ్రైః
ర్వాహానాం వ్యస్యతాద్వః సమమసమహరేర్హేషితం కల్మషాణి ॥ ౪౮॥


ధున్వన్తో నీరదాలీర్నిజరుచిహరితాః పార్శ్వయోః పక్షతుల్యా-
స్తాలూత్తానైః ఖలీనైః ఖచితముఖరుచశ్చ్యోతతా లోహితేన ।
ఉడ్డీయేవ వ్రజన్తో వియతి గతివశాదర్కవాహాః క్రియాసుః
క్షేమం హేమాద్రిహృద్యద్రుమశిఖరశిరఃశ్రేణిశాఖాశుకా వః ॥ ౪౯॥


॥ ఇత్యశ్వవర్ణనమ్ ॥

॥ అథ అరుణవర్ణనమ్ ॥

ప్రాతః శైలాగ్రరఙ్గే రజనిజవనికాపాయసంలక్ష్యలక్ష్మీ-
ర్విక్షిప్తాపూర్వపుష్పాఞ్జలిముడునికరం సూత్రధారాయమాణః ।
యామేష్వఙ్కేష్వివాహ్నః కృతరుచిషు చతుర్ష్వేవ జాతప్రతిష్ఠా- var యాతః ప్రతిష్ఠాం
మవ్యాత్ప్రస్తావయన్వో జగదటనమహానాటికాం సూర్యసూతః ॥ ౫౦॥


ఆక్రాన్త్యా వాహ్యమానం పశుమివ హరిణా వాహకోఽగ్ర్యో హరీణాం
భ్రామ్యన్తం పక్షపాతాజ్జగతి సమరుచిః సర్వకర్మైకసాక్షీ ।
శత్రుం నేత్రశ్రుతీనామవజయతి వయోజ్యేష్ఠభావే సమేఽపి
స్థామ్నాం ధామ్నాం నిధిర్యః స భవదఘనుదే నూతనః స్తాదనూరుః ॥ ౫౧॥


దత్తార్ఘైర్దూరనమ్రైర్వియతి వినయతో వీక్షితః సిద్ధసార్థైః var సిద్ధసాధ్యైః
సానాథ్యం సారథిర్వః స దశశతరుచేః సాతిరేకం కరోతు ।
ఆపీయ ప్రాతరేవ ప్రతతహిమపయఃస్యన్దినీరిన్దుభాసో
యః కాష్ఠాదీపనోఽగ్రే జడిత ఇవ భృశం సేవతే పృష్ఠతోఽర్కమ్ ॥ ౫౨॥


ముఞ్చన్రశ్మీన్దినాదౌ దినగమసమయే సంహరంశ్చ స్వతన్త్ర-
స్తోత్రప్రఖ్యాతవీర్యోఽవిరతహరిపదాక్రాన్తిబద్ధాభియోగః । var వితత
కాలోత్కర్షాల్లఘుత్వం ప్రసభమధిపతౌ యోజయన్యో ద్విజానాం
సేవాప్రీతేన పూష్ణాత్మసమ ఇవ కృతస్త్రాయతాం సోఽరుణో వః ॥ ౫౩॥ var స్వసమ


శాతః శ్యామాలతాయాః పరశురివ తమోఽరణ్యవహ్నేరివార్చిః var దాహే దవాభః
ప్రాచ్యేవాగ్రే గ్రహీతుం గ్రహకుముదవనం ప్రాగుదస్తోఽగ్రహస్తః ।
var ప్రాచీవాగ్రే, గ్రహకుముదరుచిం
ఐక్యం భిన్దన్ద్యుభూమ్యోరవధిరివ విధాతేవ విశ్వప్రబోధే
వాహానాం వో వినేతా వ్యపనయతు విపన్నామ ధామాధిపస్య ॥ ౫౪॥


పౌరస్త్యస్తోయదర్తోః పవన ఇవ పతత్పావకస్యేవ ధూమో var పతన్
విశ్వస్యేవాదిసర్గః ప్రణవ ఇవ పరం పావనో వేదరాశేః
సంధ్యానృత్యోత్సవేచ్ఛోరివ మదనరిపోర్నన్దినాన్దీనినాదః
సౌరస్యాగ్రే సుఖం వో వితరతు వినతానన్దనః స్యన్దనస్య ॥ ౫౫॥ var స్యన్దనో వః


పర్యాప్తం తప్తచామీకరకటకతటే శ్లిష్టశీతేతరాంశా-
వాసీదత్స్యన్దనాశ్వానుకృతిమరకతే పద్మరాగాయమాణః । var అశ్వానుకృతమరకతే
యః సోత్కర్షాం విభూషాం కురుత ఇవ కులక్ష్మాభృదీశస్య మేరో-
రేనాంస్యహ్నాయ దూరం గమయతు స గురుః కాద్రవేయద్విషో వః ॥ ౫౬॥


నీత్వాశ్వాన్సప్త కక్షా ఇవ నియమవశం వేత్రకల్పప్రతోద- var కక్ష్యా
స్తూర్ణం ధ్వాన్తస్య రాశావితరజన ఇవోత్సారితే దూరభాజి ।
పూర్వం ప్రష్ఠో రథస్య క్షితిభృదధిపతీన్దర్శయంస్త్రాయతాం వ-
స్త్రైలోక్యాస్థానదానోద్యతదివసపతేః ప్రాక్ప్రతీహారపాలః ॥ ౫౭॥


వజ్రిఞ్జాతం వికాసీక్షణకమలవనం భాసి నాభాసి వహ్నే! var నో భాసి
తాతం నత్వాశ్వపార్శ్వాన్నయ యమ! మహిషం రాక్షసా వీక్షితాః స్థ ।
సప్తీన్సిఞ్చ ప్రచేతః! పవన! భజ జవం విత్తపావేదితస్త్వం
వన్దే శర్వేతి జల్పన్ప్రతిదిశమధిపాన్పాతు పూష్ణోఽగ్రణీర్వః ॥ ౫౮॥


పాశానాశాన్తపాలాదరుణ వరుణతో మా గ్రహీః ప్రగ్రహార్థం
తృష్ణాం కృష్ణస్య చక్రే జహిహి నహి రథో యాతి మే నైకచక్రః ।
యోక్తుం యుగ్యం కిముచ్చైఃశ్రవసమభిలషస్యష్టమం వృత్రశత్రో- var త్వాష్ట్రశత్రోః
స్త్యక్తాన్యాపేక్షవిశ్వోపకృతిరివ రవిః శాస్తి యం సోఽవతాద్వః ॥ ౫౯॥


నో మూర్చ్ఛాచ్ఛిన్నవాఞ్ఛః శ్రమవివశవపుర్నైవ నాప్యాస్యశోషీ
పాన్థః పథ్యేతరాణి క్షపయతు భవతాం భాస్వతోఽగ్రేసరః సః ।
యః సంశ్రిత్య త్రిలోకీమటతి పటుతరైస్తాప్యమానో మయూఖై-
రారాదారామలేఖామివ హరితమణిశ్యామలామశ్వపఙ్క్తిమ్ ॥ ౬౦॥ var హరితతృణ


సీదన్తోఽన్తర్నిమజ్జజ్జడఖురముసలాః సైకతే నాకనద్యాః
స్కన్దన్తః కన్దరాలీః కనకశిఖరిణో మేఖలాసు స్ఖలన్తః ।
దూరం దూర్వాస్థలోత్కా మరకతదృషది స్థాస్నవో యన్న యాతాః
పూష్ణోఽశ్వాః పూరయంస్తైస్తదవతు జవనైర్హుంకృతేనాగ్రగో వః ॥ ౬౧॥ var ప్రేరయన్ హుంకృతైరగ్రణీః


॥ ఇత్యరుణవర్ణనమ్ ॥ var సూతవర్ణనమ్

॥ అథ రథవర్ణనమ్ ॥

పీనోరఃప్రేరితాభ్రైశ్చరమఖురపుటాగ్రస్థితైః ప్రాతరద్రా-
వాదీర్ఘాఙ్గైరుదస్తో హరిభిరపగతాసఙ్గనిఃశబ్దచక్రః ।
ఉత్తానానూరుమూర్ధావనతిహఠభవద్విప్రతీపప్రణామః
ప్రాహ్ణే శ్రేయో విధత్తాం సవితురవతరన్వ్యోమవీథీం రథో వః ॥ ౬౨॥ var ప్రేయో


ధ్వాన్తౌఘధ్వంసదీక్షావిధిపటు వహతా ప్రాక్సహస్రం కరాణా- var విధిగురు ద్రాక్సహస్రం
మర్యమ్ణా యో గరిమ్ణః పదమతులముపానీయతాధ్యాసనేన ।
స శ్రాన్తానాం నితాన్తం భరమివ మరుతామక్షమాణాం విసోఢుం
స్కన్ధాత్స్కన్ధం వ్రజన్వో వృజినవిజితయే భాస్వతః స్యన్దనోఽస్తు ॥ ౬౩॥


యోక్త్రీభూతాన్యుగస్య గ్రసితుమివ పురో దన్దశూకాన్దధానో
ద్వేధావ్యస్తామ్బువాహావలివిహితబృహత్పక్షవిక్షేపశోభః ।
సావిత్రః స్యన్దనోఽసౌ నిరతిశయరయప్రీణితానూరురేనః-
క్షేపీయో వో గరుత్మానివ హరతు హరీచ్ఛావిధేయప్రచారః ॥ ౬౪॥


ఏకాహేనైవ దీర్ఘాం త్రిభువనపదవీం లఙ్ఘయన్ యో లఘిష్ఠః var కృస్త్నాం
పృష్ఠే మేరోర్గరీయాన్ దలితమణిదృషత్త్వింషి పింషఞ్శిరాంసి ।
సర్వస్యైవోపరిష్టాదథ చ పునరధస్తాదివాస్తాద్రిమూర్న్ధి
బ్రధ్నస్యావ్యాత్స ఏవం దురధిగమపరిస్పన్దనః స్యన్దనో వః ॥ ౬౫॥


ధూర్ధ్వస్తాగ్ర్యగ్రహాణి ధ్వజపటపవనాన్దోలితేన్దూని దూరం var దూరాత్
రాహౌ గ్రాసాభిలాషాదనుసరతి పునర్దత్తచక్రవ్యథాని ।
శ్రాన్తాశ్వశ్వాసహేలాధుతవిబుధధునీనిర్ఝరామ్భాంసి భద్రం
దేయాసుర్వో దవీయో దివి దివసపతేః స్యన్దనప్రస్థితాని ॥ ౬౬॥


అక్షే రక్షాం నిబధ్య ప్రతిసరవలయైర్యోజయన్త్యో యుగాగ్రం
ధూఃస్తమ్భే దగ్ధధూపాః ప్రహితసుమనసో గోచరే కూబరస్య ।
చర్చాశ్చక్రే చరన్త్యో మలయజపయసా సిద్ధవధ్వస్త్రిసంధ్యం var చర్చాం
వన్దన్తే యం ద్యుమార్గే స నుదతు దురితాన్యంశుమత్స్యన్దనో వః ॥ ౬౭॥


ఉత్కీర్ణస్వర్ణరేణుద్రుతఖురదలితా పార్శ్వయోః శశ్వదశ్వై- var రేణుర్ద్రుత
రశ్రాన్తభ్రాన్తచక్రక్రమనిఖిలమిలన్నేమినిమ్నా భరేణ ।
మేరోర్మూర్ధన్యఘం వో విఘటయతు రవేరేకవీథీ రథస్య
స్వోష్మోదక్తామ్బురిక్తప్రకటితపులినోద్ధూసరా స్వర్ధునీవ ॥ ౬౮॥ var స్వోష్మోదస్తామ్బు


నన్తుం నాకాలయానామనిశమనుయతాం పద్ధతిః పఙ్క్తిరేవ var ఉపయతాం
క్షోదో నక్షత్రరాశేరదయరయమిలచ్చక్రపిష్టస్య ధూలిః ।
హేషహ్లాదో హరీణాం సురశిఖరిదరీః పూరయన్నేమినాదో var నాదో
యస్యావ్యాత్తీవ్రభానోః స దివి భువి యథా వ్యక్తచిహ్నో రథో వః ॥ ౬౯॥


నిఃస్పన్దానాం విమానావలివితతదివాం దేవవృన్దారకాణాం var వలితదిశా
వృన్దైరానన్దసాన్ద్రోద్యమమపి వహతాం విన్దతాం వన్దితుం నో ।
మన్దాకిన్యామమన్దః పులినభృతి మృదుర్మన్దరే మన్దిరాభే var మన్దరాభే
మన్దారైర్మణ్డితారం దధదరి దినకృత్స్యన్దనః స్తాన్ముదే వః ॥ ౭౦॥


చక్రీ చక్రారపఙ్క్తిం హరిరపి చ హరీన్ ధూర్జటిర్ధూర్ధ్వజాన్తా-
నక్షం నక్షత్రనాథోఽరుణమపి వరుణః కూబరాగ్రం కుబేరః ।
రంహః సంఘః సురాణాం జగదుపకృతయే నిత్యయుక్తస్య యస్య
స్తౌతి ప్రీతిప్రసన్నోఽన్వహమహిమరుచేః సోఽవతాత్స్యన్దనో వః ॥ ౭౧॥ var రుచ


నేత్రాహీనేన మూలే విహితపరికరః సిద్ధసాధ్యైర్మరుద్భిః
పాదోపాన్తే స్తుతోఽలం బలిహరిరభసాకర్షణాబద్ధవేగః ।
భ్రామ్యన్వ్యోమామ్బురాశావశిశిరకిరణస్యన్దనః సంతతం వో
దిశ్యాల్లక్ష్మీమపారామతులితమహిమేవాపరో మన్దరాద్రిః ॥ ౭౨॥ var అతుల్యాం


॥ ఇతి రథవర్ణనమ్ ॥

॥ అథ మణ్డలవర్ణనమ్ ॥

యజ్జ్యాయో బీజమహ్నామపహతతిమిరం చక్షుషామఞ్జనం య- var జ్యాయో యద్బీజమహ్నామపహృత
ద్ద్వారం యన్ముక్తిభాజాం యదఖిలభువనజ్యోతిషామేకమోకః ।
యద్వృష్ట్యమ్భోనిధానం ధరణిరససుధాపానపాత్రం మహద్య-
ద్దిశ్యాదీశస్య భాసాం తదధీకలమలం మఙ్గలం మణ్డలం వః ॥ ౭౩॥ var దేవస్య

భానోః తదధికమమలం మణ్డలం మఙ్గలం

వేలావర్ధిష్ణు సిన్ధోః పయ ఇవ ఖమివార్ధోద్గతాగ్య్రగ్రహోడు
స్తోకోద్భిన్నస్వచిహ్నప్రసవమివ మధోరాస్యమస్యన్మనాంసి । var మహాంసి
ప్రాతః పూష్ణోఽశుభాని ప్రశమయతు శిరఃశేఖరీభూతమద్రేః
పౌరస్త్యస్యోద్గభస్తిస్తిమితతమతమఃఖణ్డనం మణ్డలం వః ॥ ౭౪॥


ప్రత్యుప్తస్తప్తహేమోజ్జ్వలరుచిరచలః పద్మరాగేణ యేన
జ్యాయః కింజల్కపుఞ్జో యదలికులశితేరమ్బరేన్దీవరస్య ।
కాలవ్యాలస్య చిహ్నం మహితతమమహోమూర్న్ధి రత్నం మహద్య-
ద్దీప్తాంశోః ప్రాతరవ్యాత్తదవికలజగన్మణ్డనం మణ్డలం వః ॥ ౭౫॥


కస్త్రాతా తారకాణాం పతతి తనురవశ్యాయబిన్దుర్యథేన్దు-
ర్విద్రాణా దృక్స్మరారేరురసి మురరిపోః కౌస్తుభో నోద్గభస్తిః ।
వహ్నేః సాపహ్నవేవ ద్యుతిరుదయగతే యత్ర తన్మణ్డలం వో
మార్తణ్డీయం పునీతాద్దివి భువి చ తమాంసీవ మృష్ణన్మహాంసి ॥ ౭౬॥


యత్ప్రాచ్యాం ప్రాక్చకాస్తి ప్రభవతి చ యతః ప్రాచ్యసావుజ్జిహానా-
దిద్ధం మధ్యే యదహ్నో భవతి తతరుచా యేన చోత్పాద్యతేఽహః ।
యత్పర్యాయేణ లోకానవతి చ జగతాం జీవితం యచ్చ తద్వో
విశ్వానుగ్రాహి విశ్వం సృజదపి చ రవేర్మణ్డలం ముక్తయేఽస్తు ॥ ౭౭॥


శుష్యన్త్యూఢానుకారా మకరవసతయో మారవీణాం స్థలీనాం
యేనోత్తప్తాః స్ఫుటన్తస్తడితి తిలతులాం యాన్త్యగేన్ద్రా యుగాన్తే । var చటితి
తచ్చణ్డాంశోరకాణ్డత్రిభువనదహనాశఙ్కయా ధామ కృచ్ఛాత్ var కృత్స్నం
సంహృత్యాలోకమాత్రం ప్రలఘు విదధతః స్తాన్ముదే మణ్డలం వః ॥ ౭౮॥ var ఆహృత్యాలోకమాత్రం ప్రతను


ఉద్యద్ద్యూద్యానవాప్యాం బహులతమతమఃపఙ్కపూరం విదార్య var బహల
ప్రోద్భిన్నం పత్రపార్శ్వేష్వవిరలమరుణచ్ఛాయయా విస్ఫురన్త్యా ।
కల్యాణాని క్రియాద్వః కమలమివ మహన్మణ్డలం చణ్డభానో- var చణ్డరశ్మేః
రన్వీతం తృప్తిహేతోరసకృదలికులాకారిణా రాహుణా యత్ ॥ ౭౯॥


చక్షుర్దక్షద్విషో యన్న తు దహతి పురః పూరయత్యేవ కామం var న దహతి నితరాం పునః
నాస్తం జుష్టం మరుద్భిర్యదిహ నియమినాం యానపాత్రం భవాబ్ధౌ ।
యద్వీతశ్రాన్తి శశ్వద్భ్రమదపి జగతాం భ్రాన్తిమభ్రాన్తి హన్తి
బ్రధ్నస్యాఖ్యాద్విరుద్ధక్రియమథ చ హితాధాయి తన్మణ్డలం వః ॥ ౮౦॥


॥ ఇతి మణ్డలవర్ణనమ్ ॥

॥ అథ సూర్యవర్ణనమ్ ।


సిద్ధైః సిద్ధాన్తమిశ్రం శ్రితవిధి విబుధైశ్చారణైశ్చాటుగర్భం
గీత్యా గన్ధర్వముఖ్యైర్ముహురహిపతిభిర్యాతుధానైర్యతాత్మ ।
సార్ధం సాధ్యైర్మునీన్ద్రైర్ముదితమతమనో మోక్షిభిః పక్షపాతా- var మోక్షుభిః
త్ప్రాతః ప్రారభ్యమాణస్తుతిరవతు రవిర్విశ్వవన్ద్యోదయో వః ॥ ౮౧॥


భాసామాసన్నభావాదధికతరపటోశ్చక్రవాలస్య తాపా-
చ్ఛేదాదచ్ఛిన్నగచ్ఛత్తురగఖురపుటన్యాసనిఃశఙ్కటఙ్కైః । var న్యస్త
నిఃసఙ్గస్యన్దనాఙ్గభ్రమణనికషణాత్పాతు వస్త్రిప్రకారం var త్రిప్రకారైః
తప్తాంశుస్తత్పరీక్షాపర ఇవ పరితః పర్యటన్హాటకాద్రిమ్ ॥ ౮౨॥


నో శుష్కం నాకనద్యా వికసితకనకామ్భోజయా భ్రాజితం తు var కనకామ్భోరుహా
ప్లుష్టా నైవోపభోగ్యా భవతి భృశతరం నన్దనోద్యానలక్ష్మీః ।
నో శృఙ్గాణి ద్రుతాని ద్రుతమమరగిరేః కాలధౌతాని ధౌతా-
నీద్ధం ధామ ద్యుమార్గే మ్రదయతి దయయా యత్ర సోఽర్కోఽవతాద్వః ॥ ౮౩॥


ధ్వాన్తస్యైవాన్తహేతుర్న భవతి మలినైకాత్మనః పాప్మనోఽపి
ప్రాక్పాదోపాన్తభాజాం జనయతి న పరం పఙ్కజానాం ప్రబోధమ్ ।
కర్తా నిఃశ్రేయసానామపి న తు ఖలు యః కేవలం వాసరాణాం
సోఽవ్యాదేకోద్యమేచ్ఛావిహితబహుబృహద్విశ్వకార్యోఽర్యమా వః ॥ ౮౪॥


లోటఁల్లోష్టావిచేష్టః శ్రితశయనతలో నిఃసహీభూతదేహః
సందేహీ ప్రాణితవ్యే సపది దశ దిశః ప్రేక్షమాణోఽన్ధకారాః ।
నిఃశ్వాసాయాసనిష్ఠః పరమపరవశో జాయతే జీవలోకః var చిరతరవశో
శోకేనేవాన్యలోకానుదయకృతి గతే యత్ర సోఽర్కోఽవతాద్వః ॥ ౮౫॥ var లోకాభ్యుదయ


క్రామఁల్లోలోఽపి లోకాఁస్తదుపకృతికృతావాశ్రితః స్థైర్యకోటిం
నౄణాం దృష్టిం విజిహ్మాం విదధదపి కరోత్యన్తరత్యన్తభద్రామ్ ।
యస్తాపస్యాపి హేతుర్భవతి నియమినామేకనిర్వాణదాయీ
భూయాత్స ప్రాగవస్థాధికతరపరిణామోదయోఽర్కః శ్రియే వః ॥ ౮౬॥


వ్యాపన్నర్తుర్న కాలో వ్యభిచరతి ఫలం నౌషధీర్వృష్టిరిష్టా
నైష్టైస్తృప్యన్తి దేవా న హి వహతి మరున్నిర్మలాభాని భాని ।
ఆశాః శాన్తా న భిన్దన్త్యవధిముదధయో బిభ్రతి క్ష్మాభృతః క్ష్మాం
యస్మింస్త్రైలోక్యమేవం న చలతి తపతి స్తాత్స సూర్యః శ్రియే వః ॥ ౮౭॥


కైలాసే కృత్తివాసా విహరతి విరహత్రాసదేహోఢకాన్తః
శ్రాన్తః శేతే మహాహావధిజలధి వినా ఛద్మనా పద్మనాభః ।
యోగోద్యోగైకతానో గమయతి సకలం వాసరం స్వం స్వయమ్భూ-
ర్భూరిత్రైలోక్యాచిన్తాభృతి భువనవిభౌ యత్ర భాస్వాన్స వోఽవ్యాత్ ॥ ౮౮॥


ఏతద్యన్మణ్డలం ఖే తపతి దినకృతస్తా ఋచోఽర్చీంషి యాని
ద్యోతన్తే తాని సామాన్యయమపి పురుషో మణ్డలేఽణుర్యజూంషి ।
ఏవం యం వేద వేదత్రితయమయమయం వేదవేదీ సమగ్రో
వర్గః స్వర్గాపవర్గప్రకృతిరవికృతిః సోఽస్తు సూర్యః శ్రియే వః ॥ ౮౯॥


నాకౌకఃప్రత్యనీకక్షతిపటుమహసాం వాసవాగ్రేసరాణాం
సర్వేషాం సాధు పాతాం జగదిదమదితేరాత్మజత్వే సమేఽపి ।
యేనాదిత్యాభిధానం నిరతిశయగుణైరాత్మని న్యస్తమస్తు var గుణేనాత్మని
స్తుత్యస్త్రైలోక్యవన్ద్యైస్త్రిదశమునిగణైః సోంఽశుమాన్ శ్రేయసే వః ॥ ౯౦॥


భూమిం ధామ్నోఽభివృష్ట్యా జగతి జలమయీం పావనీం సంస్మృతావ- var ధామ్నోఽథ
ప్యాగ్నేయీం దాహశక్త్యా ముహురపి యజమానాం యథాప్రార్థితార్థైః । var యజమానాత్మికాం
లీనామాకాశ ఏవామృతకరఘటితాం ధ్వాన్తపక్షస్య పర్వ-
ణ్వేవం సూర్యోఽష్టభేదాం భవ ఇవ భవతః పాతు బిభ్రత్స్వమూర్తిమ్ ॥ ౯౧॥


ప్రాక్కాలోన్నిద్రపద్మాకరపరిమలనావిర్భవత్పాదశోభో
భక్త్యా త్యక్తోరుఖేదోద్గతి దివి వినతాసూనునా నీయమానః ।
సప్తాశ్వాప్తాపరాన్తాన్యధికమధరయన్యో జగన్తి స్తుతోఽలం
దేవైర్దేవః స పాయాదపర ఇవ మురారాతిరహ్నాం పతిర్వః ॥ ౯౨॥


యః స్రష్టాఽపాం పురస్తాదచలవరసమభ్యున్నతేర్హేతురేకో
లోకానాం యస్త్రయాణాం స్థిత ఉపరి పరం దుర్విలఙ్ఘ్యేన ధామ్నా । var చ త్రయాణాం
సద్యః సిద్ధ్యై ప్రసన్నద్యుతిశుభచతురాశాముఖః స్తాద్విభక్తో var శుచి
ద్వేధా వేధా ఇవావిష్కృతకమలరుచిః సోఽర్చిషామాకరో వః ॥ ౯౩॥


సాద్రిద్యూర్వీనదీశా దిశతి దశ దిశో దర్శయన్ప్రాగ్దృశో యః var ద్రాక్ దృశో
సాదృశ్యం దృశ్యతే నో సదశశతదృశి త్రైదశే యస్య దేశే ।
దీప్తాంశుర్వః స దిశ్యాదశివయుగదశాదర్శితద్వాదశాత్మా
శం శాస్త్యశ్వాంశ్చ యస్యాశయవిదతిశయాద్దన్దశూకాశనాద్యః ॥ ౯౪॥


తీర్థాని వ్యర్థకాని హృదనదసరసీనిర్ఝరామ్భోజినీనాం
నోదన్వన్తో నుదన్తి ప్రతిభయమశుభశ్వభ్రపాతానుబన్ధి ।
ఆపో నాకాపగాయా అపి కలుషముషో మజ్జతాం నైవ యత్ర var స్వర్గాపగాయాః
త్రాతుం యాతేఽన్యలోకాన్ స దిశతు దివసస్యైకహేతుర్హితం వః ॥ ౯౫॥ var లోకం


ఏతత్పాతాలపఙ్కప్లుతమివ తమసైవైకముద్గాఢమాసీ-
దప్రజ్ఞాతాప్రతర్క్యం నిరవగతి తథాలక్షణం సుప్తమన్తః ।
యాదృక్సృష్టేః పురస్తాన్నిశి నిశి సకలం జాయతే తాదృగేవ
త్రైలోక్యం యద్వియోగాదవతు రవిరసౌ సర్గతుల్యోదయో వః ॥ ౯౬॥


ద్వీపే యోఽస్తాచలోఽస్మిన్భవతి ఖలు స ఏవాపరత్రోదయాద్రి-
ర్యా యామిన్యుజ్జ్వలేన్దుద్యుతిరిహ దివసోఽన్యత్ర తీవ్రాతపః సా ।
యద్వశ్యౌ దేశకాలావితి నియమయతో నో తు యం దేశకాలా- var ను
వవ్యాత్స స్వప్రభుత్వాహితభువనహితో హేతురహ్నామినో వః ॥ ౯౭॥


వ్యగ్రైరగ్ర్యగ్రహేన్దుగ్రసనగురు భరైర్నో సమగ్రైరుదగ్రైః var గురుతరైః
ప్రత్యగ్రైరీషదుగ్రైరుదయగిరిగతో గోగణైర్గౌరయన్ గామ్ ।
ఉద్గాఢార్చిర్విలీనామరనగరనగగ్రావగర్భామివాహ్నా-
మగ్రే శ్రేయో విధత్తే గ్లపయతు గహనం స గ్రహగ్రామణీర్వః ॥ ౯౮॥


యోనిః సామ్నాం విధాతా మధురిపురజితో ధూర్జటిః శంకరోఽసౌ
మృత్యుః కాలోఽలకాయాః పతిరపి ధనదః పావకో జాతవేదాః ।
ఇత్థం సంజ్ఞా డవిత్థాదివదమృతభుజాం యా యదృచ్ఛాప్రవృత్తా-
స్తాసామేకోఽభిధేయస్తదనుగుణగుణైర్యః స సూర్యోఽవతాద్వః ॥ ౯౯॥ var గణైః


దేవః కిం బాన్ధవః స్యాత్ప్రియసుహృదథవాఽఽచార్య ఆహోస్విదర్యో var ఆర్యః
రక్షా చక్షుర్ను దీపో గురురుత జనకో జీవితం బీజమోజః ।
ఏవం నిర్ణీయతే యః క ఇవ న జగతాం సర్వథా సర్వదాఽసౌ var సర్వదాః
సర్వాకారోపకారీ దిశతు దశశతాభీషురభ్యర్థితం వః ॥ ౧౦౦॥


శ్లోకా లోకస్య భూత్యై శతమితి రచితాః శ్రీమయూరేణ భక్త్యా
యుక్తశ్చైతాన్పఠేద్యః సకృదపి పురుషః సర్వపాపైర్విముక్తః ।
ఆరోగ్యం సత్కవిత్వం మతిమతులబలం కాన్తిమాయుఃప్రకర్షం
విద్యామైశ్వర్యమర్థం సుతమపి లభతే సోఽత్ర సూర్యప్రసాదాత్ ॥ ౧౦౧॥


ఇతి శ్రీమయూరకవిప్రణీతం సూర్యశతకం సమాప్తమ్ ।


REFERENCES:
(1) Suryashatakam, with Sanskrit Commentary by Tribhuvanapala,
Motilal Banarassidas (2003)
(2) Suryashatakam, with Sanskrit Commetary by Bhuvaneswar Kar,
and English meaning by Dr. Dinabandhu Kar, Hindi translation by
Dr Kamalalochan Kar, Chaukhamba Sanskrt Series (2004)
(3) Suryashatakam, Sanskrit and Tamil Commentary by N Srinivasan,
Thanjavur Saraswati Mahal Library Publication (2012).

Encoded and proofread by P. P. Narayanaswami swami at mun.ca
PSA Easwaran

Please send corrections to sanskrit@cheerful.com
Last updated త్oday
http://sanskritdocuments.org

Surya Shatakam ( By Mayura Kavi ) Lyrics in Telugu PDF
% File name : sUryashataka.itx
% Category : shataka
% Location : doc\_z\_misc\_navagraha
% Author : Kavi Mayura Pandita
% Language : Sanskrit
% Subject : philosophy/hinduism/religion
% Transliterated by : P. P. Narayanaswami swami at mun.ca
% Proofread by : P. P. Narayanaswami swami at mun.ca
% Translated by :
% Description-comments :
% Source :
% Acknowledge-Permission:
% Latest update : February 10, 2015
% Send corrections to : Sanskrit@cheerful.com
% Site access : http://sanskritdocuments.org
%
% This text is prepared by volunteers and is to be used for personal study
% and research. The file is not to be copied or reposted for promotion of
% any website or individuals or for commercial purpose without permission.
% Please help to maintain respect for volunteer spirit.
%

We acknowledge well-meaning volunteers for Sanskritdocuments.org and other sites to have built the collection of Sanskrit texts.
Please check their sites later for improved versions of the texts.
This file should strictly be kept for personal use.
PDF file is generated [ December 8, 2015 ] at Stotram Website